Zip là những tập tin được nén lại để cho có kích thước nhỏ hơn. Muốn mở nó, trước hết phải giải nén bằng một phần mềm chuyên làm việc này. Bản thân Windows không có sẵn, nhưng những phần mềm như thế có rất nhiều.

    Các tập tin zip ra đời từ khoảng năm 1986, khi ấy các modem tốt nhất cũng chỉ có tốc độ 2400 bps, chậm hơn các modem 56 kbps ngày nay đến 23 lần nên cần thiết phải nén một tập tin cho nhỏ lại để có thể truyền đi.

    Nguyên tắc của việc nén tập tin là thay thế những dạng lập đi lập lại bằng những mô tả ngắn hơn. Ví 100 con số 0 nối tiếp nhau có thể thay bằng con số 100 rồi một con số 0.

    Dạng nén *.zip do Phil Katz nghĩ ra và đã trở thành giải pháp thông dụng nhất cho việc truyền, sao lưu dữ liệu. Cho đến ngày nay, giải pháp này vẫn còn hữu ích, vì nó không chỉ nén mà còn chứa nhiều tập tin nén vào một tập tin duy nhất. Nếu bạn cần gửi hàng chục bức ảnh cho một người thân thì nén tất cả vào một tập tin zip và gửi qua e-mail sẽ tiện hơn gởi 10 tập tin riêng rẽ.

    Nếu máy bạn có dùng NC for Win 95 thì xem như đã có sẵn một công cụ giải nén tập tin zip cơ bản. Tìm đến tập tin zip trong một panel của NC và gõ phím Enter, panel ấy sẽ hiện ra tất cả các tập tin chứa trong zip. Khi bấm F5 để copy qua một thư mục khác, NC sẽ tự động vừa giải nén vừa copy.

    Chuyên nghiệp hơn có phần mềm giải nén Winzip. Trên nguyên tắc, đây là phần mềm phải trả tiền (29 USD) sau một thời gian sử dụng thử 21 ngày. Tuy nhiên có những phần mềm giải nén khác cũng chuyên nghiệp không kém mà lại hoàn toàn miễn phí. Ðó là phần mềm Power Archiver 2000.

    Power Archiver 2000 có thể giải nén các loại tập tin nén dạng arj, gzip, bzip2, rar và tạo những tập tin cab, lha, tar..., hoặc tạo ra những tập tin nén tự bung *.exe. Nó có thể cho bạn xem các tập tin văn bản và đồ họa mà không cần phải trích ra từ tập tin nén. Khi kết hợp với Windows Explorer, bạn không cẩn phải cho chạy Power Archiver mà vẫn có thể thực hiện các thao tác liên quan đến nén và giải nén các tập tin nén trên desktop. Bạn có thể chép phần mềm này tại các điểm dịch vụ tin học hoặc tải xuống từ địa chi Internet: www.pcworld.com/fileworld/file_description/0,1458,7205,00.html

    Phan Nguyên (Báo Khoa học Phổ Thông 11/08/2000)