Theo báo Thanh Niên

Hội thảo bàn về thực trạng và giải pháp "Bảo hộ quyền tác giả đối với sản phẩm phần mềm" vừa được tổ chức sáng 22.2 tại Hà Nội do Trung tâm Xúc tiến phát triển phần mềm doanh nghiệp (VCCI-SDC), Hội Tin học Việt Nam và Công ty tư vấn sở hữu công nghệ và Chuyển giao công nghệ đồng phối hợp tổ chức. Vấn đề bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp phần mềm Việt Nam đã được rất nhiều người quan tâm, thảo luận.

Ông Ngô Phúc Cường - Trưởng đại diện của Microsoft Vietnam chỉ rõ: Tình trạng vi phạm bản quyền phần mềm không chỉ xảy ra với một nước nào trên thế giới mà là mối lo ngại của tất cả các quốc gia nói chung vì nó gây thất thoát tài chính rất nghiêm trọng. Ngay khu vực có tỷ lệ vi phạm bản quyền thấp nhất toàn cầu như Bắc Mỹ (dưới 30%) mà năm 1994 cũng đã thất thoát tới 4 tỉ USD và đến năm 2000 vừa qua chỉ mới giảm xuống còn 3,5 tỉ. Trong khi đó, theo số liệu thống kê của tổ chức PSA và SIIA thì năm 1994, Việt Nam là nước vi phạm quyền bảo hộ phần mềm cao nhất với tỷ lệ 100%, sau đó đến Nga, Indonesia... và tới nay tình trạng này vẫn chưa có chuyển biến gì đáng kể. Theo tài liệu mà ông Cường dẫn ra thì nguyên nhân chính vẫn là do giá thành chi cho một công trình nghiên cứu phần mềm quá lớn trong khi các sản phẩm được sao chép đem bán ở thị trường lại rẻ mạt. Ðơn cử như hãng Microsoft, trung bình mỗi năm họ phải chi 3 tỉ USD để đầu tư nghiên cứu phát triển phần mềm, vậy mà khi thành phẩm của họ bị sao chép, in lậu và bán ra trên thị trường, giá chỉ khoảng... 15.000 đồng/đĩa. Ngoài lý do kể trên, sự thiếu hiểu biết về luật pháp, sự kém rành mạch, cụ thể trong hệ thống hành lang pháp lý cộng với việc kém gương mẫu của ngay chính các cơ quan nhà nước cũng là những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng vi phạm quyền bảo hộ phần mềm nói trên. 

Nói về tình trạng vi phạm bản quyền phần mềm, ông Trần Lưu Chương - cố vấn Công nghệ thông tin của Bộ Khoa học - Công nghệ và Môi trường (KH-CN-MT) nhấn mạnh: "Việc đẩy mạnh thực thi quyền bảo hộ phần mềm được đặt ra trong hội thảo lần này trước tiên là cho nền Công nghệ thông tin Việt Nam vì đã có không ít doanh nghiệp than rằng nếu cứ tiếp tục tình trạng sao chép bạt mạng như hiện nay thì chẳng mấy chốc công ty của họ sẽ bị đẩy đến bờ vực phá sản!".

Có giải pháp nhưng chớ ảo tưởng!

Phó Cục trưởng Cục Bản quyền - Bộ Văn hoá - Thông tin Ðỗ Khắc Chiến cho biết: Từ khi Tổ chức thương mại quốc tế (WTO) ra đời (1995) đến nay, "đây là vấn đề tiêu tốn rất nhiều giấy mực và tiền của để tranh cãi vì nó gây ảnh hưởng rất lớn đến tiềm năng khai thác kinh tế của chủ sở hữu. 

ở Việt Nam, cũng đã có rất nhiều nghị định, văn bản được ban hành và trên thực tế ít nhiều được áp dụng nhưng hiệu quả thực thi của nó chẳng mấy khả quan". Ngay Viện trưởng Viện Công nghệ thông tin, Chủ tịch Hội Tin học Việt Nam - Bạch Hưng Khang khẳng định chắc chắn rằng: "Thế giới còn có tới gần 50% vi phạm quyền bảo hộ phần mềm thì chúng ta cũng đừng ảo tưởng sẽ chấm dứt được hiện tượng này. 

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để khắc phục, ngăn chặn, làm giảm bớt mức độ vi phạm mới là cốt lõi!". Ông cho biết, ở Việt Nam hàng năm có khoảng 200.000 máy tính được sử dụng, nếu chỉ bảo đảm quyền sử dụng hợp pháp các phần mềm thì trung bình, giá thấp nhất có thể thương lượng để cài đặt 1 Window/máy chúng ta mất tối thiểu 100 USD - nhân với 200.000 máy mỗi năm thì sẽ là 20 triệu USD. Vì vậy, trong dự án trình Chính phủ vào tháng 3 tới, Bộ KH-CN-MT nêu kiến nghị: bắt đầu từ năm nay, Bộ Tài chính cùng Bộ Kế hoạch - Ðầu tư phải cân đối ngân sách, dành 0,5% cho các ứng dụng Công nghệ thông tin (khoảng 40 triệu USD) vì chỉ riêng chi cho nghiên cứu phần mềm đã mất tới một nửa. Ông đề nghị: "Chúng ta nên học tập Thái Lan: tổ chức Hiệp hội các nhà lập trình, các tổ chức doanh nghiệp (vì doanh nghiệp đóng vai trò rất quan trọng trong việc thực thi quyền bảo hộ bản quyền phần mềm) để phát hiện, theo dõi, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước trong lĩnh vực này; muốn vậy phải tạo ra hành lang pháp lý an toàn cho họ.

Ngoài ra, các tổ chức doanh nghiệp phần mềm nước ngoài làm việc tại Việt Nam nên có những hành động hỗ trợ cho việc thực thi Luật Bản quyền bằng cách áp dụng giá ưu đãi đặc biệt để Việt Nam có đủ khả năng tôn trọng quyền bảo hộ của họ, giảm bớt mức vi phạm".