Nguồn cấp điện liên tục: Biện pháp cứu hộ hiệu quả
Xem bai viet bang font ABC

    Điện bị ngắt đột ngột, và bạn rơi vào tối tăm mù mịt. Sau đây là một số thiết bị có thể giúp bạn thoát khỏi cảnh tăm tối đó.

    Điều gì xảy ra khi sét đánh vào đường dây điện của bạn? Các cầu chì phải được lắp lại và thay thế. Đèn lại sáng. May quá, máy TV không cắm vào điện lúc sét đánh, nhưng chưa kịp mừng thì đã tái mặt khi nhìn thấy cáp nối từ ổ điện đến máy tính vẫn còn nguyên đó. Thận trọng, bạn kiểm tra sợi cáp có bị cháy hỏng hay không, rồi thử đóng mở cầu dao điện. Không bị đánh lửa ở đâu cả. Bạn quyết định mở máy PC, ấn vào công tắc điện, nhưng chẳng thấy gì. Màn hình không hiển thị lên ngay logo hệ điều hành yêu thích của bạn; không có những tiếng bíp e lệ phát ra từ chiếc loa nhỏ trong hộp máy PC. Không có gì cả.

    Đây không phải là một sự cố hiếm gặp. Đã khá nhiều người có máy PC bị hỏng vì những thăng giáng điện - từ việc chỉ mất một ít dữ liệu không đáng kể, đến toàn bộ dữ liệu trong đĩa cứng đi toi. Và điều tai hại nhất, trong trường hợp bị sét đánh, là toàn bộ PC (bo mạch mẹ, bộ xử lý, các card v.v...) bị hỏng.

    Có lẽ tồi tệ nhất trong các loại thiệt hại là mất dữ liệu. Bạn có thể thay thế phần cứng và phần mềm với một ít tiền chi phí và cài đặt lại. Nhưng với dữ liệu thì thường là phải thay thế bằng cách nhập vào từng bit một rất tốn công - nhất là nếu bạn có thói quen xấu không bao giờ chịu sao lưu dữ liệu của mình vào một số phương tiện lưu trữ khác không được thuận lợi như đĩa cứng, thì thật là tai hại.

    Đối với người hay than phiền về những bất thường điện đã làm cho họ vừa tốn kém tiền bạc vừa không yên tâm, bao giờ cũng có một lời khuyên: hãy đầu tư một hệ UPS (Uninterruptible Power Supply - Nguồn cấp điện liên tục) hoặc chí ít cũng là một thiết bị chống đột biến điện (surge protector/suppressor).

    ở vùng nhiệt đới (nơi gió mùa là một thực tế của cuộc sống), hoặc ở những vùng điện thăng giáng thường xuyên, bạn chỉ còn một chọn lựa: chi phí cho một trong những thiết bị hoặc hệ thống đó từ tổng kinh phí dành cho điện toán của bạn.

    Dĩ nhiên, chọn lựa thiết bị hoặc hệ thống nào là tùy thuộc vào các yêu cầu của bạn, vào tình trạng đường dây cấp điện trong vùng, vào chất lượng của bộ nguồn trong PC, và vào mức cấp thiết mà công việc của bạn đòi hỏi.

    Một máy PC gia đình, không dùng cho công việc kinh doanh, có thể chỉ đòi hỏi một thiết bị chống đột biến điện đơn giản và phải tắt máy khi trời có giông sét là đủ. Một hệ thống SOHO (Small Office Home Office - máy tính cho văn phòng nhỏ) có thể phải cần một bộ UPS tương đối tốt. Còn các doanh nghiệp và công ty lớn thì không còn bàn cãi gì nữa, cần phải có các hệ UPS tinh vi và đắt tiền trên mạng.

Những sự cố về điện

    Máy tính cá nhân, cũng như hầu hết các máy điện tử nhạy cảm khác, yêu cầu phải có điện ổn định để hoạt động tốt và kéo dài tuổi thọ. Dưới đây là những sự cố điện có thể gây hư hỏng nghiêm trọng cho máy PC của bạn.

    Sụt điện (brownout) là các sụt áp ngắn làm cho máy tính không đủ điện cần thiết để hoạt động chính xác. Sụt áp có tác hại từ việc gây "tê liệt" bàn phím cho đến ngưng trệ toàn hệ thống, và dẫn đến mất hoặc hỏng dữ liệu. Chúng cũng rút ngắn tuổi thọ và tính hiệu quả của các bộ phận trong PC.Đối với mất điện (blackout) thì tất cả kết quả công việc trong bộ nhớ và cache đều mất sạch, nhưng không phát triển thêm hư hỏng mà nó có thể gây ra. Mất điện có thể làm hỏng FAT (File Allocation Table) của đĩa cứng, có nghĩa là mọi dữ liệu trên đĩa đó cũng bị mất.

    Đột biến (spike) và tăng điện (surge) đều là các sự cố điện áp tăng cao. Đột biến điện là một cú tăng đột ngột điện áp lên rất cao, có thể phá hỏng ngay tức khắc tất cả các linh kiện trong một thiết bị điện tử. Surge là sự tăng điện cung cấp xảy ra trong một thời gian ngắn hơn một phần trăm giây, có thể làm cho các linh kiện mỏng manh tinh vi bị hỏng sớm. Nên nhớ, hầu hết các linh kiện của PC đều là loại tinh vi dễ hỏng, nên những cú tăng điện sẽ rút ngắn tuổi thọ toàn hệ thống máy của bạn một cách đáng kể.

    Tạp nhiễu điện (electrical noise) cũng là loại khó phát hiện nếu không có thiết bị đo thích hợp, có thể chia làm hai loại: nhiễu điện từ (Electro-Magnetic Interference - EMI) và nhiễu tần số radio (Radio Frequency Interference - RFI). Cả hai loại EMI và RFI đều xuất phát từ vô số nguồn gốc, bao gồm các máy phát điện, đài phát sóng radio, giông sét, và các máy móc công nghiệp nặng, chúng phá hỏng tính ổn định của dòng điện cung cấp. Chúng có thể gây ra trục trặc và lỗi trong các chương trình đang thực hiện cũng như trong các tập tin dữ liệu.

Các thiết bị

    Có ba loại thiết bị an toàn điện chủ yếu: thiết bị chống đột biến, thiết bị điều hòa điện (line conditioner), và UPS.

    Thiết bị chống đột biến điện rất cần thiết, chúng sẽ tạo thành bức tường cuối cùng bảo vệ chống lại các đột biến và tăng điện.

    Hãy mua loại có bảo hành sẽ được đền bù nếu thiết bị hư hỏng do tăng điện. Bạn nên tìm hiểu về tình trạng điện trong vùng bạn ở. Vật liệu metal-oxide được dùng để bảo vệ chống lại đột biến điện trong thiết bị sẽ bị hỏng trong thời gian vài năm hay vài tháng tùy tình trạng điện tốt hay xấu. Các loại chống đột biến điện rẻ tiền thường không có chỉ thị cho biết trạng thái của vật liệu này là còn tốt hay sắp hỏng. Bạn cũng nên dùng để chống tăng điện cho đường dây điện thoại của bạn khi đưa máy tính vào chế độ trực tuyến.

    Thiết bị điều hòa điện vừa có khả năng chống đột biến, vừa có thể khắc phục tình trạng sụt áp điện. Thiết bị này sử dụng một biến áp để tự động duy trì điện ổn định thường xuyên trong hầu hết mọi điều kiện.

    UPS thì bảo vệ chống lại đột biến và tăng điện, cũng như sự sụt áp điện. Thiết bị này bao giờ cũng chứa một bộ acqui để duy trì điện cho PC của bạn, có thể chạy trong một thời gian đủ để lưu lại các kết quả công việc và tắt máy đúng quy trình, không gây hư hỏng. Nếu bạn làm việc trong một khu vực thường xuyên bị mất điện, và/hoặc nếu kết quả công việc của bạn là quan trọng đến mức mà sự ngưng trệ máy sẽ gây hậu quả rất tai hại, thì phải đặt mua ngay một UPS.

    Nên nhớ rằng, mức tiêu thụ điện được tính theo vôn-ampe (VA), nên con số quyết định đối với việc tìm kiếm lựa chọn các thiết bị ổn định điện cho phù hợp là trị số VA. Bạn phải có trong tay trị số VA của PC của bạn khi đi mua một thiết bị điện. Nếu PC của bạn là loại tiêu thụ 690 VA, thì bạn phải xét kỹ xem thiết bị mà bạn định mua có đáp ứng trị số VA đó hay không (bằng hoặc lớn hơn 690 VA). Nếu có mắc thêm thiết bị ngoại vi nào, thì trị số VA của nó cũng phải được cộng thêm vào. Bao giờ cũng vậy, cách an toàn nhất là hỏi người bán hàng có kiến thức để được giúp đỡ khi chọn lựa.

    Cuối cùng, sự sắp đặt lý tưởng nhất là kết hợp các bộ bảo vệ chống đột biến và một hay nhiều UPS, tùy thuộc vào yêu cầu của bạn.

MGE Pulsar EX7/EX10

    MGE là một trong các hãng hàng đầu về UPS, từ những loại UPS dùng cho PC các kiểu, cho đến những loại dùng cho mạng lớn. Đối với PC, MGE đã đưa ra họ UPS Pulsar. Chúng ta sẽ cùng xem xét các Pulsar EX7 và EX10 đối với công suất lối ra 700 VA và 1000 VA tương ứng. Công nghệ của hai loại này giống nhau.

    Pulsar EX7/EX10 liên tục biến đổi dòng điện vào từ AC thành DC, rồi sau đó từ DC thành AC, trước khi đưa đến PC của bạn. Nhờ đó nó san bằng mọi nhiễu loạn của dòng điện trước khi đi đến PC, và tạo nên một dòng chảy ổn định cho luồng điện tinh khiết. Đó là nguyên lý bảo vệ đối với khả năng cải thiện dòng điện của nó.

    Pulsar EX7/EX10 còn có thể hoạt động với dải điện áp vào khá rộng (120-276 volt), cho nên tiết kiệm số lần phải chuyển sang phát điện bằng acquy, cũng như rút ngắn tối đa thời gian phải phát điện acquy. Với dải điện áp vào mở rộng, không những thời gian phục vụ của acquy được tăng lên cực đại, mà khoảng thời gian acquy chứa đầy điện cũng là cực đại. Trên cơ sở này, Pulsar EX7/EX10 có thể tự hào. Về bộ nạp điện acquy chất lượng cao, có thể rút ngắn thời gian phải nạp lại, và làm cho thời gian phát điện của acquy cũng kéo dài thêm.

    Thời gian phát điện của acquy có chênh lệch giữa EX7 và EX10. Pulsar EX7, ở chế độ dùng 100% công suất lối ra, có thể kéo dài 8 phút; 66% công suất ra, kéo dài 15 phút; và 33% công suất ra, kéo dài được 36 phút. Pulsar EX10, ở chế độ 100% công suất ra, có thể kéo dài 9 phút; 66% công suất ra, kéo dài 15 phút; và 33% công suất ra, kéo dài 46 phút. Thời gian nạp lại cho cả hai loại này sau khi phóng hết điện là hai tiếng rưỡi đối với chế độ nạp đầy.

    Có một tiện ích phần mềm EX-Driver đi kèm với Pulsar EX7/EX10 để cho người sử dụng có thể kiểm soát được các hệ UPS của họ. Nó cho phép người dùng làm phù hợp Pulsar EX theo các hệ tương ứng của họ về các mặt: điện áp ra, chu kỳ kiểm tra acquy, tắt, mở - tất cả đều có thể điều chỉnh. EX-Driver cũng cho phép kiểm tra mọi thông số hoạt động của UPS, bao gồm cả thời gian nạp dự trữ và tỉ lệ phần trăm công suất tải của acquy.

    Các tính năng khác gồm có: tự động giám sát theo dõi acquy, khả năng khởi động lạnh (khi không có điện), và một bảng điều khiển ở mặt trước, hiển thị đầy đủ các thông tin trạng thái. Những ai làm việc trên một mạng hoặc trên một phức hệ các hệ thống máy chất lượng cao, đều sẽ rất vui mừng khi biết các thiết bị UPS của PGE còn kèm theo phần mềm Solution-Pac dùng để giám sát và quản lý công năng của các hệ UPS khác nhau một cách gián tiếp từ xa. EX7 có giá bán khoảng 1510 SD; còn EX10 khoảng 1979 SDTất cả các UPS họ Pulsar đều được bảo hành hai năm và được đổi một-một cùng model.

APC Back-UPS Pro 650

    Back-UPS Pro 650 của hãng APC sử dụng một bộ vi xử lý thực hiện các chức năng tự động ổn định điện áp (Automatic Voltage Regulation - AVR) để cung cấp dòng điện chạy liên tục vào hệ thống máy của bạn. Khi gặp một sự cố quá điện áp, AVR sẽ biến dòng điện vào thành dòng xoay chiều bình thường trước khi đưa nó vào các bộ phận ghép nối phía sau. Trong trường hợp sụt áp, AVR cũng sẽ bảo đảm dòng xoay chiều đi vào phía sau là bình thường mà không cần đến dòng điện acquy. Back-UPS Pro 650 cũng có bộ bảo vệ chống đột biến và bộ lọc EMI/RFI hoạt động thường xuyên. Thêm vào đó, nó còn có khả năng bảo vệ các card giao diện mạng 10 Base-T khỏi bị các bất thường surge trên đường dây dữ liệu. Các surge đường dây dữ liệu này không những có thể làm hỏng card giao diện mà còn có thể phá cả board mẹ và nguồn nuôi của máy tính.

    Bộ acquy thì được kiểm soát bởi hệ thống quản lý acquy thông minh CellGuard trong Back-UPS Pro; nó tự động tiến hành kiểm tra acquy cứ 14 ngày một lần, và đề phòng nạp điện thừa cũng như phóng điện hết kiệt đối với acquy.

    Acquy trong Back-UPS Pro dễ dàng thay thế và có thể thay nóng; thời gian nạp đầy lại mất khoảng từ 2 đến 6 giờ, tùy loại. Model mà bạn gặp hiện nay là Back-UPS Pro 650 có công suất VA/W là 650/410 yêu cầu từ 2 đến 4 giờ để nạp đầy hoàn toàn.

    Cũng như Pulsar EX của MGE, mặt trước Back-UPS Pro 650 có các bộ phận cảnh báo. Bạn sẽ thấy các LED chỉ thị trạng thái dòng điện chạy qua, cũng như tình trạng acquy. Ấm thanh cũng được sử dụng để báo động khi có các dấu hiệu bất thường. Back-UPS Pro được bảo hành hai năm cho cả UPS lẫn acquy. Giá đề nghị của APC là 467 US$ nhưng cần phải tham khảo thêm giá có khác nhau cho từng khu vực.

PK Electronic PowerBoxx và US9001

    Hãng PK Electronics có các sản phẩm ổn định nguồn rất phong phú, từ bộ bảo vệ chống đột biến cho đến các hệ thống lưu điện cho máy fax và UPS. Chúng ta sẽ đặc biệt xem xét loại UPS PowerBoxx có hình chân đế nhỏ dùng rất tốt cho các hệ thống máy độc lập đặt trên bàn làm việc.

    PowerBoxx được thiết kế để xử lý mọi loại bất thường về điện và tạp nhiễu điện, kể cả sét. Giống như tất cả các UPS khác, nó hoạt động như là bộ chống đột biến điện và ổn áp, đồng thời có cả acquy dự phòng cho trường hợp mất điện. Nó có công suất 500 VA và điện áp lối vào có thể thay đổi trong dải từ 170V đến 270V, đồng thời dự trữ acquy có thể duy trì Pentium PC trong vòng từ 15 đến 20 phút. PowerBoxx không có bảng lắp các LED báo tình trạng cung cấp điện cho máy PC của bạn, hay tình trạng tích điện của acquy dự phòng mà chỉ một công tắc tắt mở mà thôi.

    Tuy nhiên sự đơn giản bao giờ cũng ẩn chứa những nét đẹp. Với kích thước hài hòa 485 x 100 x 165 mm, PowerBoxx vừa xinh để đặt trên mặt hoặc xếp gọn dưới bàn, và dễ dàng bị quên lãng sau khi đã lắp đặt. Cho đến khi nào xảy ra mất điện mới nhớ đến sự có mặt của nó!

    PowerBoxx có lẽ hơi nặng, xấp xỉ 9,5 kg, nhưng cũng may là không hay bị di dời, trong máy có một khoảng trống nhỏ vừa đủ chứa đoạn cáp thừa nên càng tiết kiệm chỗ của mặt bàn.

    Chúng tôi thích PowerBoxx về phương diện đơn giản, nhưng thiếu đèn LED báo hiệu tình trạng của acquy dự phòng là một khiếm khuyết. PowerBoxx được bảo hành hai năm.

    Một loại khác cũng của PK Electronics là loạt US9000 gồm nhiều môđun UPS có thể thay thế nóng (nhiều môđun US9000 có thể lắp trong một hộp để cùng làm việc với nhau). Trong loạt này, chúng tôi chọn kiểu có công suất thấp nhất, US9001, dung lượng 1000 VA. Nó có dải điện áp vào từ 160 đến 275V, và điện áp ra 230V (ổn định cộng/trừ 3%).

    Cao cấp hơn PowerBoxx, US9001 có thể thực hiện tất cả các nhiệm vụ khử bỏ đột biến và điều hòa điện, cung cấp điện dự phòng bằng acquy, và kèm theo cả khả năng kiểm tra tự động để chẩn đoán hệ thống với 5 đèn LED báo tình trạng acquy và các mức tải, cũng như một bộ báo động âm thanh. Thời gian dự phòng acquy ước khoảng 5-15 phút. Các kích thước của US9001 là 499 x 134 x 226 mm.

AMCOM Keeper

    Họ UPS Keeper của hãng AMCOM có đủ tất cả các tính năng cần thiết để giữ an toàn cho hệ máy tính của bạn. Mỗi một bộ Keeper đều kèm theo một hệ phần mềm dễ sử dụng để theo dõi và quản lý điện cung cấp vào các hệ máy của bạn, phát tiếng và dấu hiệu cảnh báo để báo động về các trục trặc. Bổ sung cho phần mềm tiện ích theo dõi và quản lý là tính năng tự động tắt máy. Tính năng này có thể xem chừng việc cất giữ và đóng các tập tin trong các trình ứng dụng đang mở trước khi ngắt điện nếu hệ máy không được ai chú ý tới. Chức năng ổn định điện áp của nó được thực hiện bởi một bộ điều hòa điện điều khiển bằng vi xử lý lắp bên trong nên không cần dùng tới acquy khi bị sụt áp. Thiết bị này cũng có khả năng bảo vệ chống đột biến điện và chống sét.

    AMCOM Keeper còn kèm theo bộ bảo vệ chống đột biến trên đường dây dữ liệu dưới dạng các đầu nối Phone (RJ11) hoặc Modem (RJ45). Dĩ nhiên, việc lọc bỏ tạp nhiễu điện cũng là một tính năng tiêu chuẩn của Keeper. Toàn bộ hệ UPS này được kiểm soát bởi một bộ vi xử lý kỹ thuật số bảo đảm sự tin cậy ở khắp các bộ phận. Để mở rộng khả năng bảo vệ và quản lý từ các hệ máy tính độc lập sang mạng máy tính, bạn có thể lắp đặt thêm bộ điều hợp SNMP.

    Họ máy UPS của AMCOM này gồm có Keeper 420AE (420 VA) giá 199 S$, Keeper 650AE (650 VA) giá 345 S$, Keeper 1000AE (1000 VA) giá 432 S$, và Keeper 1400AE (1400 VA) giá 515 S$.

Mua đúng loại UPS, cần có những thận trọng

    Đó là một số loại UPS đang có sẵn hiện nay. Nếu không tìm được một địa chỉ thích hợp với yêu cầu của bạn thì hãy yên trí rằng một cửa hàng khác sẽ có những gì mà bạn muốn, với giá vừa túi tiền. Nhưng bạn phải chú ý đến một điều là sẽ có nhiều tính năng tương tự nhau trên các UPS mà bạn nhìn thấy trong các cửa hàng đó.

    Có trong tay khả năng bảo vệ của các UPS hiện đại, nhiều người có thể quá ỷ lại mà bỏ qua một số quy tắc phòng ngừa cũ nhưng rất tốt - như phải rút phích cắm ra khỏi ổ điện khi có giông sét chẳng hạn. Lời khuyên của chúng tôi là: Không nên quá tin tưởng vào UPS!

Bùi Xuân Toại  PC World Singapore 2/1997

PcLeHoan 1996 - 2002
Mirror : http://www.pclehoan.com
Mirror : http://www.lehoanpc.net
Mirror : http://www.ktlehoan.com