3 giải pháp tiếng Việt cho Windows
Xem bai viet bang font ABC

    Trong quí 1 năm 1995, phiên bản Windows 95 được Việt hoá sẽ được tung ra thị trường. Trong bối cạnh đó, việc đánh giá các phần mềm tiếng Việt trong môi trường Windows - tức các phần mềm bổ sung cho phép người dùng dùng được tiếng Việt trong các công việc của mình - dường như là quá muộn. Hơn thế nữa, quy định của Bộ khoa học Công nghệ Môi trường "kể từ ngày 1/2/1996, việc trao đổi văn bản trong các cơ quan nhà nước thông qua hệ thống tin học phải thống nhất dùng chương trình" - đây là tin của TTXVN đăng trên báo Tuổi trẻ ngày 4/1/1996 - lại càng quá muộn màng, đây là chưa nói đến tính khả thi và hợp lý xét trên quan điểm người dùng và quan điểm thị trường. Tuy nhiên xét trong bối cạnh việc có và phổ cập rộng rãi bản Windows 95 được việt hoá không phải có thể xảy ra một sớm một chiều và quá nhiều ý kiến khác nhau về các phần mềm tiếng Việt trong môi trường Windows hiện có trên thị trường, PC World VN tổ chức xem xét để có ý kiến về các phần mềm này với mong muốn cung cấp thêm thông tin định hướng cho người dùng. Hiện nay trên thị trưòng có nhiều phần mềm tiếng Việt được dùng.

    Chúng tôi quyết định chỉ chọn các phần mềm ở dạng đóng gói có tài liệu, đĩa và hộp đựng đầy đủ, mang đủ tính chất một phần mềm ở dạng thương phẩm để có thể đánh giá trên đầy đủ các khía cạnh, đó là ABC 2.0 của Chương trình Quốc gia về CNTT, VietWare 2.0 của công ty Seatic và VNI for Windows của công ty VNI. Các sản phẩm được đánh giá trong môi trường Windows 3.x và chạy trên máy GVC 486/100, 4 Mb RAM do công ty Genpacific có nhã ý cho mượn. Các khía cạnh chính được xem xét và đánh giá là:

1. Cài đặt, bản quyền
2. Mã tiếng Việt và phạm vi ứng dụng
3. Công cụ nhập chữ Việt
4. Chất lượng font chữ
5. Các tiện ích (chuyển đổi mã, hổ trợ việc sắp xếp, hổ trợ việc xây dựng ứng dụng)
6. Giá cả, tài liệu kỹ thuật.

CàI ĐặT

    Cả 3 chương trình đều có phần cài đặt chạy trong Windows với cách sử dụng khá đơn giản và hình thức trình bày đẹp mắt. Các chương trình cài đặt của VNI và Vietware viết cẩn thận, đầy đủ hơn, còn ABC 2.0 thì dùng chương trình cài đặt mang số hiệu ABC 1.0.

    Khi cài đặt, VietWare yêu cầu bấm vào serial number và cài trên bao nhiêu máy, bao nhiêu lần cũng được. VNI kiểm tra đĩa gốc rất khắt khe, chống sao chép đĩa cũng như phần đã cài lên máy, và bởi can thiệp hơi sâu vào máy tính nên với máy Đông nam Aá chất lượng không nghiêm có thể bị báo lổi vi phạm bản quyền dù dùng đúng đĩa gốc, mỗi bản chỉ được phép cài đặt tối đa trên 5 máy. ABC với tư cách là phần mềm dùng miễn phí cho các cơ quan nhà nước nên vấn đề nhận dạng đĩa gốc hoặc quản lý người dùng không được đặt ra .

    ABC khuyến cáo trước khi cài đặt nên gỡ bỏ các fonts tiếng Việt của các hệ khác - thực ra không gỡ bỏ cũng chẳng sao nhưng tốn bộ nhớ vì không còn dùng được nữa. Vietware cho phép dùng lại toàn bộ các fonts tiếng Việt trên Windows đã có sẵn - đây là một tính năng mang tính bao trùm được người dùng tán dương.

• Xếp loại về cài đặt và bản quyền:
  ABC: B,
  Vietware: A,
  VNI for Windows: B

CáC TIệN íCH

    Chuyển đổi mã: hiện tại đây là cầu nối các chương trình tiếng Việt với nhau. VNI cho chuyển các văn bản soạn dạng text từ nhiều hệ sang mã VNI. Đây là tiện ích khá mạnh, cho phép bổ sung bảng mã theo dạng BCH, cho phép xem (preview) trước khi chuyển đổi và tốc độ chuyển đổi nhanh. Tuy nhiên toàn bộ phần thông báo của chương trình này lại bằng tiếng Anh. Vietware cho phép chuyển từ nhiều loại mã sang nhiều loại mã với hướng dẫn, thông báo tiếng Việt, phần bổ sung bảng mã có trong thực đơn nhưng chưa được đưa vào chương trình. Có phần xem trước giống như VNI. ABC chuyển các văn bản từ text sang mã TCVN, không có phần xem trước. Tuy nhiên ABC có tiện ích chuyển đổi văn bản soạn thảo bằng Winword 6.0 giữ nguyên được các thuộc tính trang trí, mặc dù tiện ích này chạy chậm, thỉnh thoảng vẫn còn báo lổi.

    Hỗ trợ lập trình: VNI không quan tâm đến vấn đề này, mặc dù có các fonts 1 byte và người dùng có thể tận dụng làm các font hệ thống. ABC và Vietware tạo các font hệ th6óng cần thiết và hướng dẫn cách sử dụng để xây dựng các ứng dụng dùng tiếng Việt trong Windows. Vietware còn quan tâm sâu hơn đến Foxpro for Windows - một phần mềm quản trị cơ sở dữ liệu được dùng khá phổ biến ở Việt nam, với tiện ích chuyển đổi tiếng Việt từ Foxpro for DOS sang Foxpro for Windows và hướng dẫn việc sắp xếp trong Windows theo trật tự tiếng Việt, mặc dù cách sắp xếp này không hoàn toàn đúng với quy ước sắp xếp trong tiếng Việt .

    Quản lý fonts: VNI có chương trình quản lý fonts viết khá đầy đủ

• Xếp loại về tiện ích:
  ABC: B,
  Vietware: A,
  VNI for Windows: A

GIá Cả, TàI LIệU

    Giá cả: Phiên bản đầy đủ của VNI cao giá nhất (40 USD), và chỉ cài đặt được phép cài 5 máy, phiên bản rút gọn (VNI Light) có bộ điều khiển bàn phím và một số fonts chữ giá 8 USD, nhưng cũng chỉ được phép cài 2 máy. Phiên bản đầy đủ của Vietware giá 15 USD, không khoá, phiên bản rút gọn giá 7 USD. Bộ ABC 2.0 được chương trình quốc gia về Công nghệ thông tin chép miễn phí cho các cơ quan nhà nước (phải trả tiền đĩa, tiền tài liệu) - còn bán trọn bộ thì giá không chính thức cũng khoảng 15 USD.

• Xếp loại giá cả:
  ABC: A,
  Vietware: A,
  VNI for Windows: B

    Tài liệu: tài liệu của VNI được biên soạn đầy đủ nhất, gồm 3 cuốn Cẩm nang sử dụng, VNI for Windows và ....... Vietware 2.0. có tài liệu viết cô đọng, đầy đủ, có cả phần tiếng Anh và tiếng Việt, còn viết cẩu thả nhất và dùng nhiều từ hoa mỹ nhất làợ tài liệu của ABC 2.0.

• Xếp loại: Tài liệu:
  ABC: B,
  Vietware: A,
  VNI for Windows: A

    Theo ý chúng tôi, trên góc độ người dùng, một phần mềm tiếng Việt tốt cần đảm bảo các tiêu chuẩn:

• Phù hợp với thói quen đã hình thành trước đó. Đối với những người nhập liệu chuyên nghiệp, việc chọn kiểu bấm nào cho hiệu quả là vấn đề quan trọng, tuy vậy đối với những người dùng máy tính thông thường thì nhanh tức là quen. Thói quen lớn nhất là cách gõ dấu tiếng Việt. Theo hướng này Vietware tỏ rõ ưu thế khi cho phép người dùng lựa chọn cách gõ khá phong phú. ABC cho phép chọn 1 trong 2 kiểu gõ là telex hoặc VNI, còn VNI chỉ cho phép cách gõ VNI.
• Cho phép tận dụng được các tài liệu đã có sẵn. Đây là một vấn đề rất tế nhị và phức tạp. Các tài liệu soạn từ DOS trước đó chuyển vào một trong 3 phần mềm kia khá dễ dàng bằng tiện ích chuyển đổi, còn trong những tài liệu soạn trong môi trường Windows thì Vietware cho phép dùng lại các fonts chữ có sẵn nên hầu như không phải chuyển đổi gì (Vietware và VNI chỉ cung cấp font theo mã của họ, bạn phải tự tìm và cài vào máy những font khác), ABC khuyến cáo trước khi cài đặt phải gỡ các font tiếng Việt khác đi, nhưng có thêm tiện ích cho phép chuyển đổi các văn bản soạn trước đó trong WinWord 6.0.
• Không gặp trở ngại khi dùng các phần mềm thông dụng. Cách tiếp cận chỉ theo kiểu fonts 1 byte của ABC làm các chức năng như chuyển đổi chữ thường thành chữ hoa hoặc ngược lại phải thực hiện theo kiểu khác. Hệ này lại không chạy được với Ventura. Các font 2 byte của Vietware và VNI không bị hạn chế này. Tuy nhiên mã tiếng Việt của cả 3 hệ (và hầu hết các hệ khác) không phù hợp với cách sắp xếp dữ kiện sẵn có của các chương trình phổ biến. Không hiểu Windows 95 và các sản phẩn khác của Microsoft được Việt hoá có giải quyết được vấn đề này không.
• Thuận tiện cho việc trao đổi thông tin giữa các cơ quan, ở đây điều cốt yếu cần thống nhất khuôn dạng chung và có lưu ý đến khía cạnh tiết kiệm dung lượng đường truyền. Một điều rất quan trọng ở đây là phải phân biệt được cái mình dùng và cái để trao đổi. Đồng nhất hai khía cạnh này có lẽ chưa hợp lý trong bối cảnh hiện nay. Với các tiêu chuẩn Việt Nam về font chữ trên máy tính đã được ban hành (TCVN 5712-1993), thiết nghĩ chỉ cần quy định đây là dạng chuẩn của các văn bản cần trao đổi với nhau. ABC chỉ dùng mã này, Vietware và VNI cho phép soản thảo và lưu văn bản theo mã này.
• Chất lượng và tính thẩm mỹ của các font chữ. Điều này đặc biệt quan trọng đối với công việc đòi hỏi bản in ra có chất lượng cao.

    Với các tiêu chuẩn được đề cập trên đây, nếu đượcc phép đề nghị một giải pháp tiếng Việt tốt cho người dùng, chúng tôi sẽ đề nghị nên dùng trình quản lý bàn phím của Vietware và font chữ của ĐHBK Tp. HCM (hệ tiếng Việt này hiện là "freeware" và được dùng bởi đại đa số các tờ báo, các cơ sở chế bản chuyên nghiệp nhờ ở chất lượng font của nó). Còn khi trao đổi tài liệu cho nhau giữa các cơ quan theo qui định của BCNKHMT, bạn có thể dùng một trong những chương trình chuyển mã để chuyển tài liệu về mã ABC (tức TCVN3) trước khi truyền.

PcLeHoan 1996 - 2002
Mirror : http://www.pclehoan.com
Mirror : http://www.lehoanpc.net
Mirror : http://www.ktlehoan.com