Bïi V¨n
PC World HK 2/95
PC World VN

    Kh«ng chØ lµ hîp m¾t. PC World cã vµi lêi khuyªn cho ng­êi mua mµn h×nh

    Cã ph¶i mµn h×nh thùc chÊt chØ lµ mét Tivi g¾n vµo CPU? §¸ng tiÕc lµ kh«ng ®¬n gi¶n nh­ vËy. C¸c trµo l­u å ¹t cña multimedia, hÖ ®iÒu hµnh vµ c¸c øng dông ®å häa ngµy cµng ®ßi hái ph¶i cã s¶n phÈm lín h¬n vµ tèt h¬n lµ mµn h×nh 14 inch chuÈn. Dïng mét mµn h×nh th«ng th­êng cho b¶ng tÝnh hay chÕ b¶n, b¹n sÏ tèn gÇn hÕt thêi gian cho viÖc xoay chuyÓn trªn mµn h×nh. XÐt vÒ kÝch cì, ngay c¶ mét mµn h×nh 15 inch còng lµ nhá khi ph¶i xoay së víi c¸c cöa sæ hay khi ch¬i mét trß ch¬i nh­ Myst.

    Lêi khuyªn khi mua hµng

    Nh÷ng ng­êi ®ang ®Þnh mua mµn h×nh míi ph¶i ®èi mÆt víi nhiÒu quyÕt ®Þnh. B¾t ®Çu ë chæ nµo khi mµn h×nh ®­îc tr­ng bµy trµn ngËp kh¾p n¬i, víi sè l­îng ®¸ng sî c¸c tÝnh n¨ng, nh÷ng biÖt ng÷ kü thuËt th­êng thÊy nh­ kÝch th­íc chÊm (dot-pitch), ®é ph©n gi¶i, SVGA, VGA, tèc ®é phôc håi, quÐt kÕt hîp vµ kh«ng kÕt hîp, héi tô, ®Öm èng h×nh, sù gi¶m chãi, Tuy khã thËt nh­ng cÇn ph¶i hiÓu mét sè thuËt ng÷ ®Ó mua ®­îc mét mµn h×nh hîp nhu cÇu.

    Xem xÐt sù t­¬ng thÝch

    C¬ cÊu tr×nh bµy h×nh ¶nh cña mét m¸y tÝnh gåm hai phÇn c¬ b¶n: card video (hay adapter) vµ mµn h×nh. Card video phiªn dÞch c¸c d÷ liÖu video do CPU t¹o ra ®Ó hiÓn thÞ ch÷ vµ h×nh ¶nh trªn mµn h×nh. Mét sè card video ®­îc cµi s½n trªn m¹ch logic chÝnh cña m¸y, mét sè ph¶i cµi vµo c¸c khe dù phßng. Card video ®¬n gi¶n chØ lµ chiÕc cÇu nèi gi÷a m¸y tÝnh vµ mµn h×nh. Khi chän mµn h×nh, ®ång thêi b¹n ph¶i chän card video t­¬ng thÝch.

    Thu nhá kÝch th­íc chÊm

    Mµn h×nh vµ card video ph¶i tu©n thñ c¸c chuÈn quèc tÕ. Hai chuÈn th«ng dông nhÊt lµ VGA (Video Graphics Array) vµ SVGA (Super Video Graphics Array). ChÊt l­îng h×nh do ®é ph©n gi¶i cña card video quyÕt ®Þnh. §é ph©n gi¶i lµ th­íc ®o ®é s¾c nÐt cña h×nh ¶nh, vÒ c¨n b¶n, ®é ph©n gi¶i cµng cao th× chÊt l­îng h×nh cµng tèt. §é ph©n gi¶i thÓ hiÖn b»ng sè ®iÓm (pixel) ngang vµ däc trªn mµn h×nh.

    Pixel lµ phÇn tö nhá nhÊt cña h×nh ¶nh. Card VGA chuÈn cã ®é ph©n gi¶i 640x480 pixel, trong khi ë card SVGA lµ 800x600. Pixel ®­îc ®o b»ng milimÐt, kÝch th­íc pixel ®­îc gäi lµ dot pitch. Ngoµi viÖc xÐt ®é ph©n gi¶i tèi ­u, kÝch th­íc chÊm còng rÊt quan träng. Dot pitch cµng nhá h×nh ¶nh cµng s¾c nÐt. Mµn h×nh tãt ph¶i cã dot pitch 0,28mm hay nhá h¬n.

    ChÊt l­îng h×nh ¶nh ®¹t ®­îc qua multimedia, cô thÓ lµ qua CD-ROM, ®· thóc ®Èy nhu cÇu ph¶i cã video adapter ®é ph©n gi¶i cao. C¸c card video 24-bit "mµu thùc" cã kh¶ n¨ng hiÓn thÞ 16 triÖu mµu ë ®é ph©n gi¶i 640x480 ®ang nhanh chãng trë thµnh tiªu chuÈn.

    §é ph©n gi¶i cao gi¶m nhøc m¾t

    Mµn h×nh ®é ph©n gi¶i cao ®ßi hái tèc ®é phôc håi (refresh rate) t­¬ng xøng cho c¸c h×nh ¶nh xö lý trªn mµn h×nh.

    Tèc ®é phôc håi lµ sè lÇn trong mét gi©y (®o b»ng Hz) mµn h×nh quÐt vµ vÏ l¹i tõng hµng chÊm cña h×nh ¶nh. NÕu tÇn sè thÊp sÏ t¹o ra h×nh nhÊp nh¸y vµ g©y nhøc ®Çu, nhøc m¾t, ngay c¶ cho nh÷ng ng­êi kh«ng lµm viÖc l©u tr­íc mµn h×nh. Tèc ®é phôc håi tèi thiÓu 72Hz lµ võa cho mµn h×nh 1024x768.

    Cã lÏ còng nªn tr¸nh c¸c mµn h×nh quÐt kÕt hîp (interlaced). Nh÷ng mµn h×nh lo¹i nµy chØ vÏ l¹i hay phôc håi c¸c ®­êng c¸ch nhau mçi lÇn quÐt, v× vËy h×nh kÐm linh ®éng, tèc ®é phôc håi cao nh­ng h×nh vÉn nhÊp nh¸y.

    Nh÷ng mµn h×nh thÕ hÖ míi nhÊt cã kh¶ n¨ng thÓ hiÖn ®é ph©n gi¶i cao h¬n, thËm chÝ tíi 1600x1280 tïy thuéc kÝch cì mµn h×nh. Tuy nhiªn ng­êi mua cÇn l­u ý: nhiÒu mµn h×nh ®­îc c«ng bè ®é ph©n gi¶i tèi ®a (®é ph©n gi¶i cao nhÊt cã thÓ ®¹t tíi) vµ ®é ph©n gi¶i tèi ­u (thÓ hiÖn h×nh ¶nh tèt nhÊt). §õng lÉn lén hai kh¸i niÖm vµ còng ®õng ng¹c nhiªn khi thÊy ®é ph©n gi¶i tèi ­u th­êng thÊp h¬n ®¸ng kÓ so víi møc tèi ®a.

    Mµn h×nh VGA quÐt vµ phôc håi chËm h¬n SVGA. Nh­ng hiÖn t¹i hÇu hÕt c¸c mµn h×nh míi ®Òu cã kh¶ n¨ng thÓ hiÖn c¶ hai chuÈn trªn.

    Gi¶i ph¸p tèt nhÊt: quÐt ®ång bé

    HiÖn trªn thÞ tr­êng cã nhiÒu lo¹i card video nªn n¶y sinh vÊn ®Ò t­¬ng thÝch. C¸ch gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nµy lµ mua mét mµn h×nh ®a ®ång bé hay nhiÒu tèc ®é quÐt (cßn gäi lµ ®a tÇn sè). §ã lµ mµn h×nh mµu cã thÓ ®iÒu chØnh theo nhiÒu ®é ph©n gi¶i kh¸c nhau. Mµn h×nh sÏ tù ph¸t hiÖn m¸y tÝnh b¹n thiÕt lËp theo ®é ph©n gi¶i nµo vµ tù chØnh theo tèc ®é quÐt thÝch hîp.

    Lîi thÕ chÝnh cña mµn h×nh ®a tÇn sè lµ b¹n tr¸nh ®­îc viÖc ®Æt l¹i chÕ ®é khi chuyÓn ®æi gi÷a c¸c ®é ph©n gi¶i kh¸c nhau. Còng nh­ kh¶ n¨ng cña nã, gi¸ tiÒn lo¹i mµn h×nh nµy th­êng cao. Tuy nhiªn gi¸ sÏ gi¶m do nhu cÇu ngµy cµng t¨ng vµ cµng cã nhiÒu nhµ s¶n xuÊt tham gia c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng më réng nµy.

    Xem xÐt kÝch cì

    Còng nh­ nh÷ng ng­êi dïng kh¸c nhau ®ßi hái c¸c phÇn mÒm kh¸c nhau, nh÷ng c«ng viÖc kh¸c nhau còng ®ßi hái kÝch cì mµn h×nh kh¸c nhau. Ch¼ng nªn tr«ng chê mét kÕ to¸n tÝnh tõng ch÷ sè l¹i cÇn mµn h×nh 21 inch cho b¶ng tÝnh, chØ mµn h×nh 16-17 inch lµ qu¸ ®ñ. §èi víi chÕ b¶n hay ®å häa, mµn h×nh 21 inch hay lín h¬n lµ thùc sù cÇn thiÕt.

    Cì mµn h×nh b¹n cÇn tïy thuéc mét sè yÕu tè, kh«ng chØ ë chæ b¹n cã bao nhiªu tiÒn. §­¬ng nhiªn cì vµ lo¹i mµn h×nh tr­íc tiªn tïy thuéc lo¹i c«ng viÖc b¹n lµm. Nhu cÇu cña mét nhµ thiÕt kÕ dïng ch­¬ng tr×nh CAD cÇn ®é ph©n gi¶i cao hoµn toµn kh¸c víi nhu cÇu cña mét th­ ký so¹n th¶o c¸c b¸o c¸o. Mét ng­êi dïng chuyªn nghiÖp cì trung muèn më réng mµn h×nh tõ 14 inch lªn 15 hay 17 inch lµ chÊp nhËn ®­îc. §èi víi ®å häa, tr×nh bµy hay chÕ b¶n, mµn h×nh 21 inch hay lín h¬n lµ gi¶i ph¸p tèt nhÊt.

    CÇn nhí khi mua hµng, kÝch cì c«ng bè cña mµn h×nh kh«ng ph¶i lµ kÝch cì thùc cña khung h×nh. Th«ng th­êng mét mµn h×nh c«ng bè kÝch cì 17 inch th­êng cho khung h×nh thùc (xem ®­îc) chØ 15,5 ®Õn 16 inch (17 inch lµ ®­êng chÐo cña toµn bé èng h×nh).

    T×m kiÕm d¶i mµu cao

    Ngoµi kÝch cì ra, mét ch­¬ng tr×nh trî gióp thiÕt kÕ (CAD - Computer Aided Design) cÇn ®é t­¬ng ph¶n tèt, v× c¸c chuyªn gia CAD th­êng xuyªn ph¶i lµm viÖc víi c¸c h×nh ¶nh ®ãng khung trªn nÒn thÉm.

    C¸c øng dông multimedia, c¸c ch­¬ng tr×nh chÕ b¶n vµ ®å häa lu«n ®ßi hái ®é ph©n gi¶i cao, sè mµu tèi ®a vµ d¶i mµu tèt (®é chÝnh x¸c mµ mµn h×nh thÓ hiÖn c¸c mµu liªn tiÕp trong phæ mµu). §Ó x¸c ®Þnh chÊt l­îng mµu, h·y xem xÐt d¶i mµu, ®é s¸ng tèi ®a vµ sù ®ång nhÊt cña ®é s¸ng trªn toµn bé mµn h×nh.

    B¶o ®¶m kh¶ n¨ng ®iÒu chØnh cao nhÊt

    Ngoµi ®é t­¬ng thÝch vµ chÊt l­îng h×nh, bÊt cø mµn h×nh tèt nµo còng ph¶i kÌm mét tËp hîp ®iÒu chØnh ®Çu ®ñ. §iÒu nµy b¶o ®¶m kh«ng chØ h×nh ¶nh tèt nhÊt mµ cßn b¶o vÖ ®­îc søc kháe cña b¹n.

    - §iÒu chØnh ®é héi tô (convergence)

    §¸ng lÏ ®©y ph¶i lµ tiªu chuÈn cho mäi mµn h×nh, tiÕc lµ ®Õn nay vÉn ch­a ®¹t ®­îc. KÐm héi tô lµ do sù kh«ng th¼ng hµng gi÷a c¸c èng phãng ®iÖn tö dïng ®Ó chiÕu c¸c chÊm lªn mµn h×nh, thÓ hiÖn ë c¸c viÒn ®á hoÆc xanh xung quanh h×nh ¶nh. Tr­êng hîp tÖ h¬n lµ h×nh bÞ mê, lem nhem.

    - §iÒu chØnh nhiÖt ®é mµu

    Lµ mét tÝnh n¨ng cÇn ®Æc biÖt xem xÐt khi b¹n lµm viÖc víi ¶nh quÐt hay ®å häa ®ßi hái ®é chÝnh x¸c mµu cao. Bé chØnh nhiÖt ®é mµu cho phÐp b¹n thay ®æi mµn h×nh theo m«i tr­êng: sù thÓ hiÖn cña mµn h×nh d­íi ¸nh s¸ng ®Ìn èng vµ ¸nh s¸ng tù nhiªn cã thÓ kh¸c nhau mét c¸ch kú l¹. Mét sè bé ®iÒu chØnh ®ñ tinh x¶o ®Ó chØnh chÝnh x¸c gam mµu vµ ®é ®Ëm nh¹t cña mµu gièng nh­ trªn TV.

    - §iÒu chØnh h×nh d¹ng khung h×nh

    Cã nhiÒu c¸ch chØnh h×nh d¹ng: theo chiÒu cao, chiÒu ngang, xª dÞch c¹nh. Bé ®Öm (pin-cushioning) ®Æt trªn hay bªn c¹nh cña mµn h×nh cho phÐp chØnh ®é cong cña hai c¹nh khung h×nh theo ý muèn. Bé chØnh d¹ng thïng (barrelling), theo ®óng tªn cña nã, ®Ó chØnh khung h×nh vµ h×nh ¶nh kh«ng ph×nh ra nh­ mét c¸i thïng. Bé chØnh h×nh thang ®Ó hiÖu chØnh khi c¹nh trªn vµ c¹nh d­íi cña khung h×nh kh«ng b»ng nhau.

    Cã thÓ nh÷ng hiÖu chØnh nµy chØ cã gi¸ trÞ khi mµn h×nh cã hiÖn t­îng mÐo. VÝ dô, mµn h×nh nh¹y c¶m víi tõ tr­êng g©y ra bëi c¸c nguån nh­ loa stereo hay tõ tr­êng cña b¶n th©n m¸y, khi ®ã khung h×nh cã thÓ bÞ mÐo. Nót khö tõ cã thÓ lµm cho h×nh trë l¹i b×nh th­êng nhê gi¶m tõ tr­êng. NhiÒu mµn h×nh cã nót khö tõ, mét sè kh¸c tù ®éng khö tõ khi më m¸y. Nªn kiÓm tra tÝnh n¨ng nµy khi mua.

    Còng nªn chó ý ®Õn c¸c c¶i tiÕn lµm mµn h×nh dïng thuËn tiÖn h¬n. B¶ng ®iÒu khiÓn ph¶i ®Æt phÝa tr­íc mµn h×nh ®Ó kh«ng mái cæ vµ dÔ quan s¸t khi chØnh c¸c chøc n¨ng th­êng dïng nhÊt nh­ ®é t­¬ng ph¶n, ®é s¸ng, vÞ trÝ th¼ng ®øng vµ n»m ngang cña khung h×nh, khö tõ, chän chÕ ®é, vµ c¶ c«ng t¾c t¾t më.

    Ch¨m sãc søc kháe

    ThuËn tiÖn vµ an toµn lµ nh÷ng yÕu tè quan träng nhÊt khi b¹n lµm viÖc nhiÒu giê tr­íc mµn h×nh. TÊt c¶ c¸c mµn h×nh ph¶i ®­îc xö lý chèng chãi m¾t, ®iÒu quan träng ®Ó chèng nhøc m¾t vµ nhøc ®Çu.

    ChÊt OCLI ®¾t tiÒn phñ mµn h×nh lµm t¨ng gi¸ mµn h×nh, nh­ng d­êng nh­ ®¸ng gi¸. Phñ b»ng silic hay xö lý c¬ khÝ b»ng axit còng cã hiÖu qu¶ nh­ng cã thÓ gi¶m ®é s¸ng vµ ®é s¾c nÐt cña mµn h×nh. Nªn thö mµn h×nh b»ng c¸ch nh×n d­íi nhiÒu gãc ®é kh¸c nhau vµ nhiÒu lo¹i ¸nh s¸ng m«i tr­êng kh¸c nhau. NÕu mµn h×nh ch­a ®­îc xö lý chèng chãi, cÇn mua mét mµn läc g¾n thªm, ®ã chÝnh lµ tiÒn ®Çu t­ cho sù an toµn cña m¾t b¹n. Mµn h×nh còng nªn kÌm theo ®Õ xoay thuËn tiÖn ®Ó chØnh gãc nh×n vµ chèng c¨ng th¼ng do t­ thÕ nh×n.

    Sù ph¸t x¹ còng lµ mét ®Ò tµi quan träng khi xÐt ®é an toµn. TÊt c¶ c¸c mµn h×nh ®Òu phãng bøc x¹ ®iÖn tõ. MÆc dï ch­a cã b»ng chøng lµ bøc x¹ mµn h×nh cã h¹i, hÇu hÕt c¸c h·ng ®Òu ®ang s¶n xuÊt c¸c mµn h×nh cã ®é bøc x¹ thÊp.

    NÕu b¹n cßn lo ng¹i, tèt h¬n hÕt nªn mua c¸c mµn h×nh tu©n theo c¸c tiªu chuÈn an toµn ®· ®­îc c«ng nhËn. PhÇn ®Æc tÝnh mµn h×nh ph¶i ghi râ s¶n phÈm tu©n theo chuÈn MPRII hay TCO.

    TiÕt kiÖm n¨ng l­îng

    §©y cã lÏ lµ ®iÓm sau cïng khi chän mua hµng. Mµn h×nh cã bé qu¶n lý n¨ng l­îng sÏ tù ®éng tèi ®en sau mét lóc kh«ng ho¹t ®éng, nh»m tiÕt kiÖm n¨ng l­îng vµ kÐo dµi tuæi thä. Khi t¸c ®éng lªn mét phÝm bÊt kú, ë chÕ ®é ng¾t mµn h×nh sÏ håi phôc tõ tõ theo tèc ®é ®èt nãng èng h×nh, trong khi ë chÕ ®é s½n sµng sÏ hiÖn h×nh ngay tøc kh¾c.

    Cã hai chuÈn ®Ó ®¸nh gi¸ tÝnh n¨ng nµy: EPA (Environment Protection Agency - C¬ quan b¶o vÖ m«i tr­êng cña chÝnh phñ Mü) vµ Nutek. Hai chuÈn ®Òu qui ®Þnh møc tiªu thô d­íi 30W cho chÕ ®é s½n sµng vµ d­íi 5W cho chÕ ®é ng¾t gÇn nh­ toµn bé. Hai chuÈn nµy chØ ®¬n thuÇn nãi ®Õn møc tiªu thô cña mµn h×nh, hoµn toµn kh«ng quan t©m ®Õn ph­¬ng ph¸p thùc hiÖn.

    §¸p øng nhu cÇu

    MÆc dï sè liÖu tõ c¸c nhµ s¶n xuÊt cho thÊy mµn h×nh 14 inch vÉn ®ang dÉn ®Çu vÒ sè l­îng, c¸c nhµ ph©n tÝch dù kiÕn sè l­îng nµy sÏ gi¶m nhanh trong vµi n¨m tíi vµ mµn h×nh 15 - 16 inch sÏ trë thµnh phæ biÕn.¸¸

    Thµnh c«ng phi th­êng cña Microsoft Windows cã lÏ lµ mét trong c¸c lý do ®Ó chuyÓn sang mµn h×nh lín. Mét ng­êi dïng Windows kh¼ng ®Þnh nhu cÇu ®èi víi mµn h×nh lín h¬n v× thËt bÊt tiÖn khi ph¶i liªn tôc thay ®æi cì vµ di chuyÓn c¸c cöa sæ. Anh ta ®¬n gi¶n chØ muèn chuyÓn tõ cöa sæ b¶ng tÝnh sang cöa sæ so¹n th¶o v¨n b¶n mµ kh«ng ph¶i c¨ng m¾t ra nh×n.¸¸

    Nhu cÇu mµn h×nh lín t¨ng còng phÇn nµo do sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña thÞ tr­êng multimedia, víi c¸c h×nh ¶nh chuyÓn ®éng thùc cña video trªn mµn h×nh, vµ sù kiÖn CD-ROM ®ang ngµy cµng trë nªn kh«ng thÓ thiÕu cho mäi m¸y ®Ó bµn. NÕu b¹n ®· bá mét sè tiÒn ®¸ng kÓ vµo CD-ROM, card video, card ©m thanh vµ phÇn mÒm, cuèi cïng ®­¬ng nhiªn b¹n còng muèn cã mét h×nh ¶nh tèt nhÊt cã thÓ cã: h×nh lín h¬n vµ ®é ph©n gi¶i cao h¬n.¸¸

    Sù lín m¹nh cña PC trong gia ®×nh còng ®­îc xem lµ mét nguyªn nh©n ®Ó chuyÓn sang mµn h×nh lín h¬n. YÕu tè nµy kÕt hîp víi multimedia ®ang lµm cho nh÷ng ngµy cßn l¹i cña mµn h×nh 14 inch trë nªn thùc sù ng¾n ngñi. Ngoµi tÇm nh×n réng h¬n, mµn h×nh lín cßn cã ®é ph©n gi¶i cao h¬n, nghÜa lµ h×nh ¶nh râ h¬n, sinh ®éng h¬n vµ gi¶m nhøc m¾t cho ng­êi xem.

    VÊn ®Ò bøc x¹

    C¸c mµn h×nh th­êng theo mét trong hai chuÈn bøc x¹: MPRII hoÆc TCO. C¶ hai chuÈn ®Òu do Thôy §iÓn ®Æt ra vµ nhanh chãng ®­îc c«ng nhËn lµ chuÈn c«ng nghiÖp cho c¸c nhµ s¶n xuÊt toµn thÕ giíi.¸¸

    C¶ hai chuÈn qui ®Þnh møc phãng x¹ cho phÐp vµ møc thÊp nhÊt. TCO nghiªm ngÆt h¬n ®ßi hái ®o tõ kho¶ng c¸ch 11,8 inch hay 30cm, MPRII ®o tõ kho¶ng c¸ch 19,7 inch hay 50cm. Tu©n theo tiªu chuÈn nµo lµ do nhµ s¶n xuÊt tù chän.¸¸

    Dï tu©n theo chuÈn nµo, mµn h×nh còng ph¶i cã l­íi läc bªn trong ®Ó gi¶m bøc x¹ ®iÖn tõ g©y nªn bëi ®iÖn tö bªn trong mµn h×nh. Do ch­a cã b»ng chøng x¸c ®¸ng lµ bøc x¹ mµn h×nh g©y h¹i cho søc kháe nªn chuÈn an toµn søc kháe ch­a bÞ luËt ph¸p b¾t buéc. Tuy nhiªn tr­íc søc Ðp cña thÞ tr­êng vµ mèi lo cña ng­êi dïng, c¸c nhµ s¶n xuÊt vÉn ®¸p øng b»ng c¸ch g¾n lªn s¶n phÈm c¸c chøng chØ tu©n theo chuÈn TCO hay MPRII. Còng v× thÕ kh«ng khã kh¨n g× ®Ó kiÓm tra xem mµn h×nh tu©n theo chuÈn an toµn nµo.¸¸

    Ngoµi ra, c¸c ®Æc tÝnh s¶n phÈm còng cho biÕt mµn h×nh tu©n theo chuÈn nµo, cã tÝnh n¨ng tiÕt kiÖm n¨ng l­îng hay kh«ng vµ lo¹i hÖ thèng chèng chãi nµo ®­îc ¸p dông, nÕu cã.