DataGrid trong .NET tuy có các chức năng giống như trong VB6 nhưng đã được nâng cấp vượt bực và cách dùng thay đổi rất nhiều nên coi như ta phải học lại từ đầu.

Cách dùng thông thường nhất của một DataGrid trong VB6 là hiển thị một Table các records trong dạng một spreadsheet, mỗi hàng (row) chứa các datafields của một record và mỗi cột (column) có header cho biết là datafield gì.

Nói cho đúng ra, nằm sau lưng mỗi DataGrid là một Recordset, tức là một Set of Records mà ta chọn lấy từ database. Table chẳng qua cũng là một Recordset trong trường hợp tổng quát khi ta không dùng Clause WHERE trong SQL command, thí dụ như "Select * from Authors".

Giới thiệu ADO.NET

Trong .NET, ý niệm Recordset đã được thay thế bằng Dataset. Trong một bài tới ta sẽ học chi tiết về Data Access trong VB.NET, nên hiện giờ chỉ cần biết đại khái về Dataset để dùng trong các thí dụ áp dụng DataGrid.

Trong ADO (ActiveX Data Object) của VB6 ta dùng Connection để nối chương trình áp dụng của mình với cơ sở dữ liệu và lấy ra một Recordset. Cái connection ấy vẫn được giữ nguyên trong khi chương trình ta làm việc với Recordset. Trong ADO.NET của .NET sau khi thiết lập connection với cơ sở dữ liệu ta copy một hay nhiều Recordset vào Dataset. Các Recordset nầy có thể có mối liên hệ Master/Slave Relation với nhau. Thí dụ như Invoice/InvoiceDetails, trong đó các InvoiceDetails liên hệ với Invoice qua InvoiceID chẳng hạn, tức là InvoiceID là Primary Key của Invoice và cũng là Foreign Key của InvoiceDetails . Sau đó ta chỉ làm việc với Dataset mà thôi. Cái connection coi như đã bị cắt đứt. Do đó Dataset được xem như là disconnected database nho nhỏ nằm trong bộ nhớ.

Chắc chắn bạn sẽ không an lòng và hỏi nếu có hai người cùng copy các Recordset ra dùng thì liệu khi update ta có bị mất những sửa đổi nào không. Đó là vấn đề khó khăn cổ điển về Multiuser lúc hai người copy cùng một record ra để Edit. Người Update record sau có thể viết chồng lên Edited Record của người trước khiến cho những thay đổi người trước đánh vào bị mất.

Cái hay của ADO.NET là khi ta muốn Update Dataset, connection sẽ được tự động nối lại và dataset sẽ được reconciled với cơ sỡ dữ liệu. Chữ reconcile là một từ kỹ thuật trong kế toán mà ta hay dùng để nói đến việc so sánh các chi tiết tiền ra vô của một trương mục giữa sổ sách chúng ta giữ và bảng báo cáo của nhà băng để điều chỉnh lại các con số trong sổ sách của chúng ta cho giống như của nhà băng. Nếu ta giữ sổ sách chính xác thì sự khác biệt chỉ là những transactions (món tiền ra, vô) nhà băng làm mà ta chưa biết như chi phí dịch vụ của nhà băng, thuế tài chánh .v.v.. Bên trong Dataset có chứa các trị số cũ của datafields để dùng vào việc so sánh khi Reconcile các records.

Có lẽ bạn thắc mắc tại sao Microsoft lại bày đặt thêm ra chuyện ADO.NET với ý niệm disconnected database chi cho mệt, như có người trào phúng: "Mỗi năm lại thêm một kỹ thuật mới về Data Access từ Microsoft". Lý do chính là để áp dụng trong Internet. Vì mọi connection trên mạng đều nhất thời, sau khi hoàn tất transaction thì hai bên chia tay tạm biệt. Do đó rất khó cho ta giữ một connection thường trực như trong ADO. Nên nhớ rằng sau nầy lần lần các áp dụng trên Internet sẽ thay thế các giải pháp (Applications) ta dùng trong mạng cục bộ. Ngay cả nếu chỉ muốn dùng Application trong nội bộ ta cũng có thể dùng Intranet. Như thế ta chỉ cần triển khai một Application duy nhất để dùng cho cả người ngoài (Internet), lẫn nội bộ (Intranet).

Dataset của ADO.NET cho ta các lợi ích thực tiển như:

• Hoàn toàn trong bộ nhớ: Một Table trong Dataset là một Array of Rows, nên ta có thể dùng thẳng (direct access) một record bằng cách nói đến cái Row chứa nó, chớ không cần phải dùng MoveNext, MovePrev,.v.v.

• Làm nhẹ công tác của cơ sỡ dữ kiện chính: Vai trò của Dataset đối với cơ sỡ dữ kiện chính (Oracle, Informix, SQLServer .v.v.) cũng giống như mười năm trước đây ta bắt đầu dùng Workstations để làm nhẹ công tác của Mainframe computer. Chuyện nào Workstation làm được thì ta giao cho nó, vừa nhanh, vừa linh động, khỏi cần phiền đến Mainframe. Tất cả mọi công tác sửa đổi dữ kiện đều được thực hiện trong Dataset.

• Dataset có thể được biểu diển bằng một XML (eXtensible Marked Language): Ta có thể dùng các công cụ của XML để làm việc với Dataset, trao đổi Dataset giữa các computers trên mạng dưới dạng XML, thậm chí có thể chứa một cơ sở dữ kiện nho nhỏ dưới dạng một XML.

Dùng thẳng XML làm cơ sở dữ liệu

Chúng ta muốn hiển thị các records của một Table trong Dataset để biểu diễn các chức năng của DataGrid. Hôm nay mình chơi nổi, nên sẽ tạo một XML file để dùng nó làm một Dataset, thay vì trích một Table từ một SQLServer hay Access database.

Trước hết bạn hãy khởi động một dự án mới, đặt tên nó là AlarmList. Kế đó, trong Solution Explorer rename tên của file Form1.vb thành frmAlarmList.vb và thay đổi property Text của form thành Alarm List, property Name của form thành frmAlarmList.



Lưu ý là chỉ khi bạn thay đổi property Name của form bạn mới thấy tên của Class của form thay đổi từ Form1 ra frmAlarmList như ta thấy trong hình dưới đây:

Nếu bây giờ bạn right click lên tên của project AlarmList trong Solution Explorer và chọn PopupMenuItem Properties, dialog AlarmList Property Pages hiện ra. Trong ComboBox của Startup object vẫn còn có chữ Form1. Bạn có thể click lên cái cái tam giác bên phải của hộp Combobox để select chữ frmAlarmList để chỉ định nó làm Startup form.



Trong chương trình nầy ta lo về an ninh và muốn hiển thị các cánh cửa trong tòa nhà bị mở cửa ngoài giờ làm việc. Nếu áp dụng ngoài đời thì Real-time Data sẽ được thu thập từ các dụng cụ gọi là Data Acquisition hay Telemetry Monitoring Devices và báo cáo cho hệ thống trung ương để cập nhật hóa Dataset mà ta dùng để hiển thị trong DataGrid.

Bạn hãy click IDE menu command Project | Add New Item rồi chọn XML File và đặt tên nó là AlarmList.xml như trong hình dưới đây:

Kế đó ta sẽ đánh vào data của AlarmList. Hàng đầu của XML file là một Processing Instruction (huấn thị cách xử lý) tuyên bố rằng ta dùng tiêu chuẩn xml version 1.0 với Unicode encoding utf-8.

<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>

<alarmlist>
   <alarm priority="3" datetime="20/7/2001 16:33:11" pointid="401-2-9" description="Level 1 backroom door" statusvalue="Open" diagram="19" alarm="true" isolate="false" fault="false" ackn="true"/>
   <alarm priority="3" datetime="20/7/2001 18:47:33" pointid="402-8-7" description="Level 1 kitchen side door" statusvalue="Open" diagram="6" alarm="true" isolate="false" fault="false" ackn="false"/>
   <alarm priority="2" datetime="20/7/2001 16:21:40" pointid="401-6-7" description="Side door of third level" statusvalue="Open" diagram="14" alarm="true" isolate="false" fault="false" ackn="true"/>
   <alarm priority="1" datetime="20/7/2001 15:19:37" pointid="401-2-3" description="Car park rear entrance" statusvalue="Open" diagram="16" alarm="true" isolate="false" fault="false" ackn="false"/>
   <alarm priority="1" datetime="20/7/2001 17:18:27" pointid="401-1-3" description="Front door of tenth level" statusvalue="Open" diagram="25" alarm="true" isolate="false" fault="false" ackn="true"/>
   <alarm priority="2" datetime="20/7/2001 16:21:30" pointid="401-5-4" description="Back door of nineth level" statusvalue="Open" diagram="5" alarm="true" isolate="false" fault="true" ackn="false"/>
</alarmlist>

' Declare a Dataset of type alarmlist from AlarmList.vb that was created from the schema AlarmList.xsd
Dim DS As alarmlist 
Private Sub BtnLoadXMLData_Click(ByVal sender As System.Object, ByVal e As System.EventArgs) _
                                                    Handles BtnLoadXMLData.Click 
   ' Instantiate a DataSet type alarmlist
   DS = New alarmlist() 
   ' Load the XML data from file AlarmList.xml in the source code folder. Note that the program EXE resides
   ' in the bin subfolder
   DS.ReadXml("../AlarmList.xml") 
   ' Bind the Datagrid DataSource to this new DataSet table alarm
   DataGrid1.DataSource = DS.alarm 
End Sub 

Private Sub AddCustomDataTableStyle() ' Instantiate a DataGridTableStyle object Dim ts1 As New DataGridTableStyle() ts1.MappingName = "alarm" ' Name of data table ts1.AlternatingBackColor = Color.Beige ' Make alternating row beige ts1.RowHeadersVisible = False ' Make RowHeaders (on the left of DataGrid) invisible ' Only two types are supported: Text and Boolean ' Add the display field in order of display from left to right 'Just ignore a datafield if you don't want to display it Dim boolCol1 As New DataGridBoolColumn() ' Boolean boolCol1.MappingName = "ackn" ' Name of datafield boolCol1.HeaderText = "Ackn" boolCol1.Width = 35 ts1.GridColumnStyles.Add(boolCol1) ' Dim TextCol1 As New DataGridTextBoxColumn() ' Text TextCol1.MappingName = "priority" TextCol1.HeaderText = "Prio" TextCol1.Width = 30 ts1.GridColumnStyles.Add(TextCol1) ' Dim TextCol2 As New DataGridTextBoxColumn() TextCol2.MappingName = "datetime" TextCol2.HeaderText = "Time" TextCol2.Width = 110 ts1.GridColumnStyles.Add(TextCol2) ' Dim boolCol2 As New DataGridBoolColumn() boolCol2.MappingName = "alarm" boolCol2.HeaderText = "ALM" boolCol2.Width = 30 ts1.GridColumnStyles.Add(boolCol2) ' Dim boolCol3 As New DataGridBoolColumn() boolCol3.MappingName = "isolate" boolCol3.HeaderText = "ISO" boolCol3.Width = 30 ts1.GridColumnStyles.Add(boolCol3) ' Dim boolCol4 As New DataGridBoolColumn() boolCol4.MappingName = "fault" boolCol4.HeaderText = "FLT" boolCol4.Width = 30 ts1.GridColumnStyles.Add(boolCol4) ' Dim TextCol3 As New DataGridTextBoxColumn() TextCol3.MappingName = "pointid" TextCol3.HeaderText = "PointID" TextCol3.Width = 70 ts1.GridColumnStyles.Add(TextCol3) ' Dim TextCol4 As New DataGridTextBoxColumn() TextCol4.MappingName = "description" TextCol4.HeaderText = "Description" TextCol4.Width = 210 ts1.GridColumnStyles.Add(TextCol4) ' Dim TextCol5 As New DataGridTextBoxColumn() TextCol5.MappingName = "statusvalue" TextCol5.HeaderText = "Status/Value" TextCol5.Width = 150 ts1.GridColumnStyles.Add(TextCol5) ' Dim TextCol6 As New DataGridTextBoxColumn() TextCol6.MappingName = "diagram" TextCol6.HeaderText = "Diag" TextCol6.Width = 40 ts1.GridColumnStyles.Add(TextCol6) ' Now add the DataGridTableStyle object to Collection TableStyles of Datagrid1 DataGrid1.TableStyles.Add(ts1) End Sub