Thiết kế hệ thống dịch chuyển các trang Web
Xem bai viet bang font ABC

Tin học & Đời sống (Charlie Morris)

    Hệ thống dịch chuyển các trang Web là một trong những điểm sống còn của việc thiết kế Web site hay còn được cho là điều quan trọng bậc nhất khi thiết kế Web site. Bất kể Web site có dễ nhìn tới đâu, bất kể các thông tin bạn muốn đưa ra cho người đọc hữu dụng tới đâu, nếu nó không có được một hệ thống dịch chuyển nhạy cảm thì nó sẽ làm khó chịu những người xem và sẽ xua đuổi họ khỏi Web site.

    Một hệ thống dịch chuyển tốt thông thường lại là một hệ thống mà mọi người đều cảm thấy như vậy và mặc dù nó có khác biệt nhau thế nào đi chăng nữa về kiểu cách của các site, nó đều có những nguyên tắc cơ bản được áp dụng cho hầu hết các site, hoặc ít nhất là hầu hết các site mang tính chất kinh doanh. Mọi Web site được thiết kế tốt có xu hướng có một hệ thống dịch chuyển như nhau, cũng như hầu hết các cuốn sách đều có phần mục lục và phần đề mục xếp theo vần chữ cái abc.

    Tuy nhiên, có nhiều ý kiến khác nhau về các hệ thống dịch chuyển và tất nhiên là đối với mỗi site chúng có khác nhau. Tuy nhiên, phải tin chắc rằng hệ thống dịch chuyển của ta phải rất logic đối với toàn bộ site.

    Với bài báo này ta giả sử mục đích chính của Web site là thông báo cho mọi người về một sản phẩm hoặc một dịch vụ để thực sự bán sản phẩm và dịch vụ đó một cách trực tuyến trên mạng, hoặc cả hai. Nếu site của bạn mang tính chất nghệ thuật hơn thì có thể có những cách trình bày khác hẳn. Với hầu hết các site, các nguyên tắc cơ bản là rất rõ ràng:

* Nói cho mọi người chính xác những gì có trên site của bạn.

* Giúp họ tới được các phần họ muốn tới một cách nhanh nhất.

* Hãy tạo sự dễ dàng cho người xem khi họ muốn có những thông tin bổ sung

* Một hệ thống chuyển dịch tốt được bắt đầu ngay từ trang đầu tiên khi người sử dụng viếng thăm. Thông thường thì đây sẽ là một trang chủ.

    Một vài người thiết kế trang Web bị ám ảnh bởi thực tế là một trang Web không thể được thể hiện như nhau đối với các khách hàng khác nhau (khi sử dụng các trình duyệt Web khác nhau hay màn hình với độ phân dải khác nhau). Và trong một nỗ lực nhằm để lấp được nhược điểm này, họ thiết kế song song vài Web site, mỗi Web site được thiết kế cho dễ nhìn đối với từng loại đối tượng khách hàng sử dụng Web. Điều này rất tốt miễn là sự lựa chọn các site khác nhau là trong suốt đối với khách hàng (khách hàng không hề biết là có nhiều site như nhau được thiết kế đối với các nhóm khách hàng khác nhau). Ta có thể có 2 phiên bản của Web site, một được thiết kế cho Netscape và một cho Explorer, hoặc một được thiết kế cho những khách hàng sử dụng những trình duyệt mới nhất.

    Một vài nhà thiết kế lại cho phép khách hàng lựa chọn các phiên bản có khung hoặc không có khung (frame và non-frame) hoặc giữa việc khách hàng sử dụng phiên bản dành cho dải thông lớn hoặc phiên bản chỉ hiện các con chữ khi dải thông nhỏ. Điều này cũng rất tốt miễn là sự lựa chọn này được tích hợp ngay khi thiết kế trang.

    Khách hàng thường chán ngán khi phải vào những trang chủ mà ngay từ lúc họ truy nhập vào địa chỉ này, họ chỉ thấy toàn các chữ dạng plain-text xấu xí với lời đề nghị lựa chọn các phiên bản khác nhau của Site này. Đôi khi những trang như vậy hay khuyến cáo khách hàng sử dụng một loại trình duyệt cụ thể nào đó chứ không dành cho tất cả các loại trình duyệt. Một vài nhà thiết kế đôi khi còn "bắt" người sử dụng phải sử dụng một phiên bản cụ thể nào đó của một loại trình duyệt, hoặc phải sử dụng màn hình với toàn bộ kích thước của nó, hoặc phải chỉnh màn hình với một độ phân dải cụ thể trước khi truy nhập tiếp các trang trong Web site của họ. Một điều thật khó chịu đối với các "thượng đế".

    Trang đầu tiên mà khách hàng truy nhập tới luôn như một cánh cửa ra vào của một ngôi nhà và vì thế nó phải thật dễ coi. Nếu ta muốn đưa ra nhiều lựa chọn về Site thì lựa chọn này phải nằm ngay trên trang này. Tuy nhiên, sẽ là rất ngớ ngẩn nếu phải lãng phí thời gian và tiền bạc để thiết kế cho Web site dễ nhìn rồi sau đó lại sắp đặt để ấn tượng ban đầu của khách hàng là một trang trắng với những dòng chữ xấu xí thô thiển cùng với lời đề nghị nhấn chuột để chọn cách truy nhập tiếp theo cho Web site.

    Một vài nhà thiết kế khác lại muốn gây ấn tượng đầu tiên cho khách hàng bằng việc đưa một bức ảnh lớn, loè loẹt vào ngay trang đầu của Web site. Điều này cũng là không thực tế và thường gây khó chịu cho khách hàng vì họ sẽ phải chờ đợi rất lâu để xem một bức tranh mà trong đa số các trường hợp là không cần thiết.

    Hãy suy nghĩ chín chắn trước khi đưa vào Web site một trang đặc biệt nhiều hình ảnh, màu sắc. Nếu công việc kinh doanh của bạn có liên quan tới thiết kế đồ hoạ, các hình ảnh động hoặc một cái gì đó đòi hỏi phải thể hiện các kỹ năng kỹ xảo về đồ hoạ thì một trang như vậy sẽ là thích hợp. Đối với hầu hết các trang mang tính chất kinh doanh sẽ không như vậy. Hãy luôn nhớ rằng hầu hết khách hàng không vào các trang kinh doanh để vui chơi giải trí, họ tới vì các thông tin.

Một trang chủ được thiết kế tốt sẽ có những đặc tính như sau:

    Nó đưa ra sơ bộ nội dung những gì sẽ có trên Web site và mỗi vùng của Site đều có thể truy nhập tới từ trang chủ này hoặc ngay lập tức, hoặc chỉ với không nhiều hơn 2 hoặc 3 lần nháy chuột.

    Nó là một trang dễ nhìn với những hình ảnh về công ty với kích cỡ vừa đủ để có thể hiển thị trong một thời gian ngắn chấp nhận được.

    Nó nhấn mạnh tới nhãn mác của công ty hoặc sản phẩm sao cho khách hàng ngay lập tức hiểu rằng họ đang ở trên Site nào.

    Nó chia sẻ những thành phần cụ thể với tất cả các trang khác của Site sao cho các trang đó hợp với nhau và khách hàng có cảm tưởng là các trang này thuộc về một Site duy nhất chứ không phải là một tập hợp của hàng tá các trang không liên quan gì tới nhau.

    Trang chủ thường chứa một lượng nội dung nhỏ, thậm chí chỉ là một mô tả ngắn gọn về công ty, nhưng mục đích chính của nó như là một bản liệt kê các đường liên kết tới các trang khác, nơi thực sự có chứa các nội dung thông tin cần truyền đạt. Một trang chủ sẽ rất giống với một bảng mục lục của một cuốn sách hay tạp chí.

    Hầu hết các trang chủ của các công ty kinh doanh đều có các liên kết sau:

Giới thiệu công ty

Các sản phẩm và dịch vụ

Địa chỉ liên hệ

    Bất cứ Site nào còn có chức năng bán sản phẩm một cách trực tuyến sẽ cần phải có thêm các liên kết sau: Đặt hàng ở đây! Với một hai lần nhấn chuột là khách hàng sẽ tới được trang dành cho việc đặt hàng. Hãy để trang đặt hàng này tách rời khỏi trang chủ khi nháy chuột vào nó (có thể tách rời khỏi bất cứ trang nào của Web site). Trên thực tế, tại những nước tiên tiến có sử dụng thẻ tín dụng hay các loại thẻ mua hàng khác, có lẽ tốt hơn nên nhấn vào liên kết "Hướng dẫn đặt hàng" hoặc đại loại như vậy, và phải làm rõ ràng đối với khách hàng là họ sẽ không thể đặt bất cứ món hàng nào nếu họ không ghi rõ những thông tin về thẻ tín dụng hay thẻ mua hàng của họ.

    Hầu hết các Site sử dụng một hệ thống có thứ bậc. Nói một cách khác, khách hàng có thể "đi sâu" tới các bậc sau để lấy thông tin. Hệ thống thứ bậc này có thể có dạng một hình tam giác với đỉnh là trang chủ và các mức sâu tiếp theo là phần đáy của tam giác. Hệ thống thứ bậc chỉ có nghĩa khi chúng gần như ở dạng của một tam giác đều. Nếu các liên kết của trang chủ tới 20 trang khác thì ta nên thêm một mức mới. Nếu các liên kết của trang chủ đi tới chỉ 2 trang khác, rồi từ từng trang đó lại có các liên kết tới 2 trang khác nữa, và cứ như thế, thì ta sẽ có rất nhiều mức. Các Site nhỏ thường chỉ cần tới 2 mức, trong khi các Site kích thước trung bình có thể có nhiều hơn 2 mức. Tất nhiên, một vài khu vực trong Site có thể sẽ có nhiều mức hơn các khu vực khác.

    Vậy một trang dài như thế nào thì vừa? Điều này còn tuỳ thuộc vào quan điểm của từng người thiết kế. Một số người cho rằng một trang nội dung dài nên được chia thành nhiều trang để khách hàng không phải mệt mỏi khi dùng thanh trượt nhiều lần khi xem nội dung toàn trang. Một số khác thì lại cho rằng cứ để dài như vậy sẽ tốt hơn vì không phải ngồi chờ các trang khác xuất hiện, nhất là khi trên từng trang nhỏ đó đều có những phần quảng cáo đi kèm, mà những phần quảng cáo này lại không phải là mối quan tâm của khách hàng. Thông thường các Site dành cho các nhà lập trình hoặc quản trị mạng hay chọn phương án trang dài trong khi đa phần các Site có định hướng dành cho người tiêu dùng lại chọn phương án phân thành nhiều trang ngắn. Một số tạp chí trực tuyến chọn phương án nhiều trang ngắn vì lý do tài chính. Họ bán các quảng cáo trên cơ sở số lượng trang gây ấn tượng và vì vậy việc chia một bài báo thành 5 trang đồng nghĩa với việc có 5 trang gây ấn tượng thay vì

    1 trang (với giả thiết là bài báo rất hấp dẫn khách hàng) trong khi phần lớn tác giả bài báo thích để bài dài hơn là chẻ nhỏ nội dung bài báo ra thành nhiều trang. Sẽ không có gì sai nếu một trang dài, miễn là nó được thiết kế thích hợp.

    Một trang dài nên có một mục lục nội dung ở đầu trang với các siêu liên kết tới từng chương, đoạn của trang đó. Điều này được thực hiện bằng cách chèn các thẻ siêu liên kết NAME ở những chỗ thích hợp và sử dụng ký tự "#" để liên kết tới các chương, đoạn thích hợp khác nhau, thí dụ như:

A HREF = "Trang_dai.htm#chuong1"

AHREF = "Trang_dai.htm#chuong2".

    Với một loạt bài của Charlie Morris (TH&ĐS từ số 6), Tin học & Đời sống hy vọng đã đáp ứng được câu hỏi của bạn Phan Tuấn Anh ở Quảng Trị và nhiều bạn khác đang có nhu cầu thiết kế trang Web. Vâng, có lẽ là như vậy bởi Charlie Morris đã cung cấp cho chúng ta những nguyên lý cơ bản nhất- những nguyên lý không thể thiếu được, không thể bỏ qua được khi thiết kế trang Web. Còn phần sáng tạo, tuỳ bạn, đó có thể là trách nhiệm song cũng có thể là quyền của người thiết kế.

Chúc các bạn thành công.

PcLeHoan 1996 - 2002
Mirror : http://www.pclehoan.com
Mirror : http://www.lehoanpc.net
Mirror : http://www.ktlehoan.com