PCWorld VN 9/99

PHầN II: Làm sinh động trang web bằng các phần tử tương tác

    Với nội dung những site đã giới thiệu ở phần I (PCW VN số 8/1999, trang 76), thiển nghĩ bạn đã nắm vững các vấn đề chủ yếu nhất trong kỹ năng sáng tác trang Web, và chắc chắn giờ đây bạn đã đủ tự tin để tạo khá nhanh những trang Web cơ bản. Nhưng nếu muốn đưa thêm hình động hay một số hiệu ứng tương tác mạnh hơn để trang Web thêm phần sinh động thì cách tốt nhất là dùng các ngôn ngữ khác để bổ sung cho HTML - thông dụng nhất là Java và JavaScript. Chớ lẫn lộn hai ngôn ngữ - chúng không giống nhau.

    Java được Sun Microsystems xây dựng dựa trên sức mạnh của các mạng và với ý tưởng phần mềm này có thể chạy trên nhiều loại thiết bị khác nhau nếu cùng hỗ trợ Java, bao gồm máy tính cá nhân, máy mạng, điện thoại có màn hình, PDA và điện thoại di động.

    Có lẽ ví dụ rõ ràng nhất về phần mềm Java hiện nay là trên Internet: đó là các chương trình tương tác, gọi là applet, hoạt động trong phạm vi các trình duyệt Web. Nhiều Web site công bố các applet Java miễn phí - bạn có thể tải chúng xuống.

    Trong khi đó, JavaScript là ngôn ngữ kịch bản của Netscape phục vụ việc thiết kế các site tương tác.

    Ưu điểm lớn nhất của việc đưa JavaScript hay applet Java vào trang Web là chúng có thể làm những cái mà HTML không thể làm được. Bạn không còn bị trói buộctrong các trang Web tĩnh do HTML tạo ra. Thay vào đó, bạn sẽ được thưởng công xứng đáng bằng các phần tử sinh động và hấp dẫn, làm đậm đà thêm hương vị cho các trang Web với hàng chữ chạy hay hình động khác.

    JavaScript và Java có nhiều tính năng giống nhau, nhưng có lẽ nên dùng Java để soạn thảo các trình ứng dụng nhỏ hơn. Chẳng hạn một số Web site thương mại điện tử (e-commerce Web site) dùng Java để thực hiện chức năng xe mua hàng. Có một nhược điểm là các applet Java chạy trong trình duyệt thường có tốc độ tương đối chậm vì phải qua quá trình biên dịch, nhưng bù lại một số hình động Java mà bạn gặp trên các Web site rất gây ấn tượng. Bạn sẽ khó tìm thấy một site kinh doanh nào mà hoàn toàn không dùng Java hay JavaScript.

    Vì là tác giả của Java nên Web site của Sun Microsystems (http: //www.java.sun.com) chứa thông tin toàn diện nhất về Java. Nội dung của nó không những thích hợp cho người mới làm quen với Java mà cho cả dân lập trình Java chuyên nghiệp - nó đã kết hợp được khả năng dễ thích ứng với tính hữu ích của ngôn ngữ Java. Bạn sẽ tìm thấy các bài hướng dẫn thực tập và tài liệu về ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng này; đồng thời site của Sun cũng đăng tải tin tức hàng ngày về Java và giới thiệu các sản phẩm Java mới và API (Application Programming Interface) cũng như thời điểm chúng được công bố.

    Site này có nhiều applet Java miễn phí cho bạn tải xuống, và với hầu hết các applet, nó cũng cho luôn cả mã nguồn Java tương ứng. Điều này rất thuận lợi cho những người lập trình Java có khả năng soạn lại và tùy biến đoạn mã đó. Còn đối với người mới vào nghề thì đây là tài liệu tham khảo tốt. Phần các bài hướng dẫn thực tập rất cần thiết cho người đang học Java. Các lập trình viên và người biên soạn trang Web cũng tìm thấy ở đây nguồn tài nguyên Java và tài liệu tham khảo hữu ích: các sách trắng về công nghệ Java và phần hỏi đáp về Java. Đây là site xứng đáng với ai đang muốn tìm hiểu Java.

    Java Boutique là site cũng thường xuyên cập nhật, phân phối tin tức mới nhất về Java và đều đặn công bố các applet mới cho mọi người tải xuống. Nếu có những applet Java vừa soạn xong, bạn có thể chuyển chúng đến kho chứa applet này. Ơở đây có phần nhận xét tổng quan rất bổ ích về các sách và phần mềm Java. Site cũng cho bạn biết rõ hơn về JINI - cơ sở hạ tầng tương lai của mạng dựa trên Java vừa được công bố (xem bài "Jini - Plug and Play cho không gian điều khiển" trên PC World VN tháng 7/99, trang 69). Ngoài ra còn có rất nhiều bài báo viết cho những chuyên gia Web nhằm nâng cao kỹ năng sáng tác Web.

    Một số applet Java không chỉ cung cấp các hiệu ứng nhìn thấy được. Ví dụ, applet ScreenRes có thể phát hiện độ phân giải màn hình của người dùng, và applet OnlineCounter là máy đếm cho biết số khách thăm ngay tức khắc mà không cần phải được tải xuống (đọc thêm mục "Máy đếm" trong bài này).

    Trên trang Java Class của Boutell.com bạn sẽ không tìm thấy applet Java nào để tải xuống. Thay vào đó, Web site này là một lớp học Java từ "vỡ lòng".

    ở đây có đầy đủ bài của 11 lớp học Java do các chuyên gia biên soạn. Ngoài ra còn có một số bài tập để bạn có thể kiểm tra kiến thức lập trình Java của mình, các bài hướng dẫn thực tập thì đơn giản và dễ hiểu. Vì thế, đây là nơi xuất phát thích hợp cho việc học Java.

    JavaScript là ngôn ngữ kịch bản được Netscape xây dựng và được hỗ trợ bắt đầu từ Navigator 2.0. Site này có các tài liệu rất chi tiết về JavaScript. Bạn có thể biết phiên bản mới nhất JavaScript 1.3 có những khác biệt gì so với các phiên bản trước, và tải xuống tài liệu dưới dạng .PDF và .ZIP. Web site nặng về văn bản này có đủ mọi thông tin mà người dùng Java cần biết.

    Nếu bạn thấy các món kỹ thuật quá nặng nề đối với mình, xin mời đến với site JavaScript Source, nguồn tài nguyên về JavaScript. Tự cho mình là thư viện JavaScript "cắt và dán", site này cung cấp hàng loạt trình ứng dụng đơn giản như calculator, lịch, và đồng hồ, tất cả đều được viết bằng JavaScript với kích thước rất nhỏ (thường chỉ vài kilobyte), và đều có thể chạy trực tiếp với tốc độ nhanh trong một trình duyệt Web. JavaScript Source cung cấp các mã JavaScript rất dễ sao và dán vào trang Web của bạn cùng vô số liên kết đến các Web site khác để tìm phần hỏi đáp và các bài hướng dẫn thực tập về JavaScript.

    Ngay cả khi Web site của bạn có nội dung tuyệt vời cùng bao nhiêu là hình động thú vị, thì nó vẫn có thể còn nhạt nhẽo và chưa hấp dẫn - lý do phần nhiều liên quan đến văn bản. Có thể bạn chỉ dùng một phông chữ từ đầu đến cuối, như Times New Roman chẳng hạn (là phông mặc định của trình duyệt, nếu không xác định phông khác).

    Lời khuyên là nên dùng nhiều phông để nêu bật các phần hoặc các loại thông tin khác nhau, cũng như để phân biệt đầu đề, tiêu đề với văn bản thông thường. Các phông chữ được dùng phổ biến trên Web là Arial, Verdana và Courier New, tất cả đều có trong Windows. Các phông đặc biệt sẽ giúp làm nổi bật phong cách riêng trong site của bạn và đặc biệt hiệu quả đối với các site mà văn bản là chủ yếu.

    Có hai site tốt nhất có chứa hàng trăm font chữ đặc biệt. Thứ nhất là 1Fonts.com (http://www.1fonts.com), nơi bạn có thể tải xuống hơn 800 phông miễn phí. Site này sắp xếp các phông của mình theo thứ tự chữ cái nên rất dễ duyệt hoặc tìm trên danh sách - ví dụ, Harquil, Paprika và Demun Lotion.

    Nếu chưa thỏa mãn, bạn thử đến Web site của Font Mania (http://www.webfxmall.com/fonts/index1.html), ở đây có đến 500 font. Với cả hai site này, bạn có thể xem trước từng phông với màu sắc khác nhau và xem kích thước tập tin tương ứng trước khi quyết định tải xuống. Bạn cũng sẽ tìm được trên cả hai site này những thông tin về cách tải xuống, quản lý, cài đặt các phông như thế nào, và các thủ thuật sắp đặt chúng trên trang Web.

    Khi đã tải được các font muốn có, việc cài đặt chúng vào hệ thống của bạn thật dễ dàng. Vào Control Panel và chọn Fonts, bạn có thể cài đặt các phông đã tải ngay lập tức.

    Nếu muốn dùng font mới trong các trang Web của mình, tốt nhất bạn nên chuyển đổi văn bản thành dạng hình ảnh, vì khách đến thăm site của bạn có thể không thấy hết các font được dùng nếu họ chưa cài đặt chúng. Để tạo hình ảnh Web, bạn không phải dùng đến các phần mềm mạnh như Photoshop của Adobe mà chỉ cần các trình xử lý đồ họa như Adobe ImageReady hoặc Paint Shop Pro của Jasc Software là đủ.

    Hình ảnh sẽ làm cho site của bạn quyến rũ hơn. Với sự trợ giúp của các phần mềm xử lý hình ảnh đã nêu trên, việc tạo hình ảnh độc đáo cho riêng bạn - đặc biệt là các logo, băng quảng cáo, .v.v... tương đối dễ. Nhưng khi muốn tìm một số hình ảnh thông dụng nào đó để tăng thêm hương vị cho site của mình, bạn nên dùng những hình ảnh có sẵn phù hợp mà lại miễn phí trên Net.

    Redhouse Free HTML Graphic Pages (http://members.com/redhousepics/index.html) có chứa sẵn nhiều hình ảnh GIF động, biểu tượng thường được dùng hay các kiểu nền của trang, các nút nhấn, v.v...

    Nếu cần tìm các hình ảnh GIF động độc đáo hơn, hãy đến thăm trang Free Gifs & Animations (http://www.fg-a.com/gifs.html) và IconBazaar (http://www.iconbazaar.com). Chúng tập trung khá nhiều hình Web cho bullet, dấu cách, nút nhấn và rất nhiều hình hấp dẫn khác như bộ chữ hoạt hình, cờ và thú vật - rất tuyệt vời để trang trí site của bạn.

    Một Web site khác về hình GIF động là Arcadia Animations (http://www.arcadia-animations.com). Ơở đây bạn có thể tìm được nhiều kiểu hình khác nhau cho Web với kích thước rất nhỏ, thường không quá 20 KB và được phân loại theo chủ đề: logo, các nhân vật phim hoạt hình, kiểu nền, v.v... Chắc chắn bạn sẽ tìm được hình ảnh phù hợp cho mình.

    Nếu muốn tạo nhanh một băng biểu ngữ, bạn chỉ cần điền vào mẫu Banner Generator Form tại địa chỉ http://www.coder.com/creations/banner/banner-form.pl.cgi của Prescient Code Solutions. Sau khi nhập nội dung, xác định cỡ phông và màu sắc, băng biểu ngữ sẽ được tạo ra một cách tự động. Bạn có thể lưu lại để dùng về sau.

    Kế đến, site Builder Workshop của Microsoft (http://www.microsoft.com/gallery/default.asp) xây dựng hoàn toàn dành riêng cho các chuyên gia Web. Trong phần Image bạn sẽ tìm thấy vô số hình tượng mũi tên đầy màu sắc, nhiều kiểu nền cho trang Web, thước kẻ, bullet và nút nhấn. Site này còn có tập hợp hình nghệ thuật và hình chụp người, thú vật, phong cảnh và các mục hấp dẫn. Mặc dù hầu hết hình ảnh trong phần này đều tĩnh, không như các GIF động, bạn vẫn không bị thất vọng vì số lượng hình có sẵn rất lớn.

    Site Builder Workshop cũng giới thiệu một số công cụ sáng tác Web thật hữu ích. Nếu là thành viên của site Builder Network, bạn có thể tải phần mềm này từ bất kỳ nơi nào trên Internet. Ơở đây cũng có một số công cụ đa phương tiện phổ biến.

    Phần Samples sẽ cung cấp nhiều ví dụ và minh họa về các công nghệ như DHTML, đa phương tiện liên tục và tương tác, và XML. Bạn cũng có thể xem một số hiệu ứng DHTML đơn giản dưới dạng các nút cuộn. Ngoài ra còn có một số hiệu ứng mang tính kỹ thuật hơn, như hiệu ứng chuyển đổi DirectX và sắp xếp bảng theo thời gian thực bằng XML. Bạn có khả năng chơi cả đĩa DVD bằng trình duyệt, nếu máy có sẵn Windows Media Player. Tất cả mã nguồn HTML được cung cấp đầy đủ.

    Các tài nguyên hữu dụng khác bao gồm các tập tin WAV với hiệu ứng âm thanh thật thú vị cũng như nhiều phông chữ và kiểu dáng trang mẫu. Bạn nên đến với site này nếu muốn đưa thêm các yếu tố có ích và thú vị vào trang Web của mình.

    Muốn theo dõi số khách đến thăm site của bạn và biết họ đến vào lúc nào, từ đâu? Để đăng ký cho site của bạn một máy đếm miễn phí, hãy đến HitBox của WebSideStory (http://www.hitbox.com), eXTReMe Tracker (http://www.extreme-dm.com/tracking) hoặc SuperStats (http://v2.superstats.com).

    Khi đăng ký máy đếm miễn phí, bạn phải nhập một số thông tin: tên, địa chỉ e-mail và chi tiết về Web site. Sau đó bạn sẽ được cấp đoạn mã HTML về máy đếm để đưa vào trang Web.

    Khi khách thăm Web, máy đếm sẽ ghi nhận ngay một số thông tin về họ. Hầu hết các máy đếm đều có cùng cách hoạt động. Nó báo cho bạn số lượng khách đến hàng ngày (hoặc trong một khoảng thời gian), họ dùng hệ điều hành nào, trình duyệt nào. Một số máy đếm còn có thể phát hiện độ phân giải màn hình của khách, một thông tin rất cần thiết để bảo đảm việc thiết kế trang Web là tối ưu đối với đa số khách đến thăm.

    Khi các trang và nội dung đã sẵn sàng và site của bạn đang chạy tốt, thì cũng là lúc bạn phải nghĩ đến việc nâng cao năng lực lưu thông. Một trong những cách tốt nhất là đưa Web site của bạn vào các cơ cấu (engine) tìm kiếm Web chính. Đến trang engine tìm kiếm mà bạn muốn và ghi thêm URL của site bạn vào cơ sở dữ liệu của nó là xong. Tuy nhiên, bạn sẽ mất thời gian và khá vất vả khi đăng ký vào tất cả các engine tìm kiếm chính và ghi cùng thông tin vào tất cả cơ sở dữ liệu của chúng.

    Thực ra có thể chỉ cần thực hiện quá trình này một lần rồi truyền thông tin của bạn đến nhiều engine tìm kiếm khác. Bạn hãy nhập thông tin vào SubmitShack (http://www. submit4free.com) là nó tự khắc hiểu cần chuyển URL của bạn đến khoảng 400 engine tìm kiếm và thư mục miễn phí khác. Mặc dù có thể có một số thư mục không quen thuộc, nhưng đây là cách tốt nhất để quảng cáo site của bạn.

    Một site chuyển giao URL khác là http://www.register-it.com và http://www.submit-it.com.

    Bạn đã biết cần phải gán cho Web site của mình một tên vùng hoạt động (domain name) để mọi người có thể tìm thấy nó, có nhiều site để bạn làm việc này. Đến InterNIC (http://www.internic.com) để lấy tên vùng .com và đi tiếp, chẳng hạn nếu ở Hồng Kông, bạn đến HKNIC (http://www.hkis.com) để đăng ký một tên vùng có đuôi là .hk. Muốn biết chi phí cho dịch vụ này, xem tại http://www.hkis.com/faq.html#2.

    Tuy nhiên, nếu Web site của bạn chỉ dùng cho cá nhân thì tại sao lại không đăng ký một tên vùng miễn phí. HyperMart (http://www.hypermart.net) sẽ dành cho bạn tên phù hợp với quy cách tên vùng của nó như http://tên của bạn.hypermart.net chẳng hạn. Bạn cũng sẽ được cấp 10 MB không gian chủ miễn phí. Đổi lại, một cửa sổ quảng cáo sẽ hiện ra mỗi khi trang Web của bạn hoạt động. Tuy nhiên dịch vụ này cũng rất xứng đáng.

    V3 Redirect Services (http://come.to) cho đăng ký miễn phí với một trong các V3 URL của nó nếu bạn đồng ý cho đặt quảng cáo của họ trên site của bạn. Dịch vụ của V3 nhắm vào các doanh nghiệp nhỏ chưa có tên vùng riêng và dùng các tên vùng dài cấp miễn phí khi mua trọn bộ Web chủ của một ISP. Nó có dạng tương tự http://www.ISP-tên.com/XYZ.

    V3 còn cung cấp cho người dùng một quy cách tên URL ngắn hơn nhưng không độc lập, chẳng hạn URL trên sẽ đổi thành dạng http://come.to/XYZ/. Có tất cả 13 đuôi mở rộng của V3 URL để bạn chọn bao gồm http://start.at/, http://surf.to/, và http://welcome.to/. Site này không cung cấp các dịch vụ Web, mà chủ yếu là hướng tất cả khách thăm từ V3 URL của bạn sang URL được xác định bởi ISP.

    Web Site Garage (http://www.websitegarage.com), vừa được Netscape Communications tiếp nhận, là địa điểm lý tưởng để thử nghiệm tính toàn vẹn cho Web site của bạn. Khi bạn nhập URL của Web site vào, Web Site Garage sẽ đưa ra một báo cáo sơ lược đánh giá về khả năng tương thích với trình duyệt, thời gian tải, và kiểu thiết kế HTML tổng thể của site này. Nó cũng giúp phát hiện liên kết chết và kiểm lỗi chính tả. Khi nhấn chuột lên một chủ đề nào đó, một bảng thống kê chi tiết về lĩnh vực đó hiện ra. Hãy đến với Web site này càng sớm càng tốt, nó sẽ báo cho bạn biết Web site của bạn có lỗi không trước khi người khác phát hiện ra chúng.

    Trên đây là các phương tiện và công cụ cần biết khi xây dựng trang Web, cũng như một số yếu tố giúp Web site trở nên rực rỡ và sinh động hơn. Tuy nhiên, các công nghệ mới về Web liên tục phát triển trên chân trời Internet.

    Để luôn sát cánh với các tiêu chuẩn Web mới nhất và nhìn về tương lai của Internet, bạn nên hướng trình duyệt của mình đến World Wide Web Consortium (W3C) ở địa chỉ http://www.w3.org. Tại đây, bạn có thể tìm thấy các chuẩn và giao thức mở của Internet đã được xây dựng. Các dịch vụ khác của Consortium là kho thông tin về World Wide Web cho những người phát triển lẫn người dùng Web, mã trình tham khảo, và nhiều trình ứng dụng mẫu khác nhau nhằm giới thiệu cách sử dụng công nghệ mới. Ví dụ, W3C có các đặc tả tham khảo cho nhiều phiên bản HTML cũng như tài liệu về những kiến trúc Internet tương lai như Extensible Markup Language (XML) và Scalable Vector Graphics (SVG). Nắm vững các chuẩn Web mới này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn công nghệ Internet và triển khai tốt hơn các công nghệ Web mới trong site của mình.

Bùi Xuân Toại
PC World Hồng Kông 4-5/99

PcLeHoan 1996 - 2002
Mirror : http://www.pclehoan.com
Mirror : http://www.lehoanpc.net
Mirror : http://www.ktlehoan.com