7 c¸ch n©ng
cÊp PC
Xem bai viet bang font Unicode
PC World VN 1/1999
Cho dï lµ CPU hay æ CD-ROM, modem hay bé nhí, viÖc n©ng cÊp cã thÓ lµ cÇn thiÕt nhng ®«i lóc l¹i kh«ng.
Cç m¸y 486 cò kü cña b¹n dêng nh cã thÓ lµm viÖc kh«ng nghØ, nhng nã kh«ng thÓ ch¹y Windows 98. Cßn chiÕc Pentium-133 mµ c«ng ty mua hai n¨m tríc ®· tá ra uÓ o¶i, ®Æc biÖt lµ khi b¹n n¹p Office 97. Nh÷ng øng dông phæ biÕn nhÊt ®Òu b¶o ®¶m gióp b¹n n©ng cao n¨ng suÊt lµm viÖc, nhng víi ®iÒu kiÖn chóng kh«ng buéc m¸y tÝnh cña b¹n ph¶i chµo thua ngay tõ ®Çu.
B¹n hiÓu cÇn ph¶i cã m¸y tÝnh míi. Ai l¹i ch¼ng cÇn? Nhng cã lÏ nªn tiªu sè tiÒn ®ã vµo chuyÕn du lÞch Paris thay v× mua mét m¸y PII-450. NÕu chØ n©ng cÊp mét sè bé phËn chän läc trong m¸y, b¹n cã thÓ n©ng cao søc m¹nh cña m¸y lªn mét Ýt mµ vÉn cßn ®ñ tiÒn ®Ó t¶n bé trªn qu¶ng trêng ElysÐes.
Tuy nhiªn, n©ng cÊp còng cã giíi h¹n. Trong thêi buæi cã thÓ mua mét m¸y Pentium II míi víi gi¸ díi 1000 USD, b¹n ch¼ng nªn bá ra qu¸ 200 USD ®Ó xµo nÊu l¹i mét hÖ thèng ®· cò. R¸ng t¨ng thªm chót bé nhí hay mua h¼n mét m¸y míi víi nh÷ng con chip c¸u c¹nh, ®»ng nµo kh«n ngoan h¬n? Mét video card nhanh hay modem 56-kbp thÇn tèc cã thÓ gióp b¹n lµm viÖc tèt h¬n kh«ng? HoÆc mét æ cøng lín h¬n th× sao? Hay mét bé DVD-ROM? Mét cæng USB?
Trong bµi híng dÉn n©ng cÊp m¸y tÝnh nµy, chóng t«i sÏ gióp b¹n quyÕt ®Þnh ph¶i tËp trung c«ng søc vµ tiÒn b¹c vµo ®©u, hay liÖu cã thÓ kh«ng cÇn n©ng cÊp g× c¶ ch¨ng. Chóng t«i cho b¹n c¸i nh×n tæng quan vÒ nh÷ng c¶i tiÕn chñ chèt trong hÖ thèng: bé nhí, CPU, lu tr÷, card ®å häa, modem, vµ nhiÒu thø n÷a. B¹n h·y xem qua toµn bé danh môc lùa chän cña chóng t«i ®Ó h×nh dung gi¶i ph¸p tèt nhÊt cho hoµn c¶nh cña b¹n, sau ®ã nghiªn cøu kü c¸c b¶ng tãm t¾t ®Ó n¾m râ nh÷ng th¸ch thøc vÒ kü thuËt mµ b¹n sÏ ph¶i gi¶i quyÕt.
Dï b¹n muèn ch¹y phiªn b¶n míi nhÊt cña Microsoft Office, chuyÓn sang Windows NT hay chØ cÇn ch¬i Quake II, chóng t«i sÏ gióp b¹n quyÕt ®Þnh cÇn n©ng cÊp bé phËn nµo trong m¸y, bé phËn nµo th× cø ®Ó yªn vÞ. Cßn kho¶n tiÒn tiÕt kiÖm ®îc, cè nhiªn lµ tù b¹n quyÕt ®Þnh sÏ tiªu vµo viÖc g×.
N©ng cÊp bé nhí
V× gi¸ cña RAM hÖ thèng hiÖn ®ang thÊp cha tõng cã, n©ng cÊp h÷u hiÖu mµ Ýt tèn kÐm nhÊt chÝnh lµ n©ng cÊp bé nhí. Dï b¹n ®ang dïng m¸y Windows nµo ®i n÷a, viÖc n©ng cÊp bé nhí sÏ lµm ch¹y nhanh h¬n thÊy râ. Cã thªm RAM míi, m¸y tÝnh sÏ bít chËm do ph¶i lÖ thuéc vµo bé nhí ¶o, vèn lµ biÖn ph¸p ®Ó buéc æ cøng ®ãng vai trß bé nhí thay thÕ khi RAM kh«ng cßn chç trèng. Nhê cã RAM míi, d÷ liÖu ®îc xö lý nhanh h¬n, c¸c thµnh phÇn kh¸c trong hÖ thèng nh CPU vµ card ®å häa cã thÓ lµm viÖc hÕt kh¶ n¨ng tiÒm tµng chø kh«ng ph¶i chÇu chùc chê ®Üa cøng.
NÕu ®ang × ¹ch trªn mét m¸y 486 chØ cã 8MB RAM, b¹n nªn n©ng cÊp lªn Ýt nhÊt 16 MB; vµ nÕu lªn h¼n 32 MB th× Windows 95 sÏ cßn ch¹y tèt h¬n n÷a. NÕu thªm 16MB RAM vµo mét hÖ Pentium ®· cã s½n 16MB, m¸y sÏ ch¹y tuyÖt vêi mµ b¹n chØ mÊt kh«ng ®Çy 50 USD. Vµ nÕu b¾t ®Çu tõ 32MB, b¹n cã thÓ cÇn t¨ng lªn 64MB, mµ thªm 32MB cßn rÎ tiÒn h¬n mét b÷a tèi cho hai ngêi ë nhµ hµng sang träng. Vµ nÕu muèn ch¹y nhiÒu øng dông cïng mét lóc, ®Æc biÖt lµ c¸c phÇn mÒm ngèn nhiÒu RAM nh Microsoft Power Point hay Lotus Notes, b¹n sÏ thÊy cã thªm bé nhí qu¶ lµ hay h¬n nhiÒu.

Bé nhí kh¸c nhau
Tríc khi n©ng cÊp, cÇn biÕt chÝnh x¸c m×nh ®ang cã lo¹i bé nhí nµo vµ cÇn thay b»ng c¸i g×. C¸ch dÔ nhÊt lµ gäi Web site cña mét nhµ s¶n xuÊt lín vÒ bé nhí, ch¼ng h¹n Kingston Technology (www .kingston.com) hay Crucial Technology (www.crucial.com). ChØ cÇn nhËp vµo nh·n hiÖu vµ model cña m¸y b¹n, site ®ã sÏ cho biÕt m¸y b¹n dïng lo¹i RAM nµo vµ b¸o gi¸ cho nã. HÇu hÕt c¸c m¸y Pentium vµ mét sè Pentium MMX ®Òu cã EDO RAM ®îc tæ chøc trªn mét m«®un bé nhí 72 ch©n mét hµng (single inline). B¹n ph¶i l¾p ®Æt c¸c SIMM theo cÆp; v× vËy, muèn n©ng cÊp lªn 32MB ch¼ng h¹n, b¹n cÇn cã hai SIMM 16MB. C¸c hÖ Pentium MMX míi h¬n vµ hÇu hÕt hÖ Pentium II ®Òu dïng nh÷ng SDRAM nhanh h¬n, ®îc l¾p trªn m«®un bé nhí 168 ch©n hai hµng (dual inline), vµ b¹n cã thÓ l¾p mçi lÇn mét DIMM. NÕu lµ m¸y lo¹i 486 cò, cã lÏ b¹n ®ang dïng SIMM 32 ch©n chøa Fast Page Mode DRAM lo¹i cò.
Trong khi hÇu hÕt c¸c hÖ Pentium II vµ Pentium Pro ®Òu dïng bé nhí lo¹i parity hay error correcting code ®Ó ph¸t hiÖn nh÷ng d÷ liÖu bÞ háng, nhiÒu hÖ Pentium vµ Pentium MMX l¹i dïng bé nhí non-parity ®¬n gi¶n h¬n. B¹n cÇn x¸c ®Þnh râ kiÓu b¶o vÖ d÷ liÖu trong RAM hiÖn t¹i cña m×nh lµ d¹ng nµo vµ b¶o ®¶m bé nhí míi t¬ng hîp víi nã. B¹n cã thÓ tù biÕt b»ng c¸ch ®Õm sè chip trªn m«®un bé nhí. NÕu thÊy mét bªn cã chÝn con chip, ®©y h¼n lµ lo¹i bé nhí parity hay tù söa lçi, kh«ng th× nã thuéc lo¹i non-parity.
Tèc ®é cña RAM
Mét sè hÖ Pentium MMX cã kÌm EDO DRAM nhng bao gåm c¶ mét cÆp æ c¾m DIMM ®Ó cã thÓ g¾n c¸c SDRAM nhanh h¬n. Trong khi mét sè bo m¹ch chñ cã thÓ ch¹y víi c¶ SIMM lÉn DIMM cïng mét lóc, b¹n cã thÓ tr¸nh nh÷ng trôc trÆc cã thÓ ph¸t sinh còng nh lµm chËm hÖ thèng b»ng c¸ch chØ g¾n mét thø mµ th«i. NÕu ®ang cã bo m¹ch chñ 100MHz - kÓ c¶ Pentium II-350 vµ CPU AMD K6-2-350, b¹n cÇn thËn träng khi g¾n SDRAM míi vµo m¸y. Bus nhanh h¬n th× cÇn bé nhí tinh vi h¬n, thêng gäi lµ PC100 SDRAM. Cßn PC66 SDRAM, vèn chËm h¬n, rÊt cã thÓ kh«ng ch¹y ®îc nÕu g¾n vµo bo m¹ch chñ nhanh h¬n.
Tãm l¹i, dï muèn ch¹y ch¬ng tr×nh minh häa, dïng b¶ng tÝnh dµy ®Æc ®Õn hoa c¶ m¾t hay ch¬i nh÷ng game míi nhÊt, b¹n chØ cÇn thªm bé nhí lµ cã thÓ t¨ng tèc cho chiÕc m¸y cò cña m×nh ®îc råi.
T¨ng cêng bé xö lý
M¸y chËm qu¸, b¹n muèn t¨ng tèc ph¶i kh«ng? Thay CPU xem chõng lµ mét ý hay, nhng thêng th× ch¼ng ®¸ng lµm vËy.
Vµo c¸i thêi mét m¸y tÝnh míi cã gi¸ Ýt nhÊt hai ngµn USD th× bá ra 200 ®Õn 350 USD ®Ó n©ng cÊp CPU h·y cßn hîp lý. Nhng hiÖn nay c¸ch ®ã kh«ng cßn hÊp dÉn n÷a. M¸y 486 vµ Pentium ®êi ®Çu vèn cÇn CPU míi h¬n hÕt, còng chÝnh lµ nh÷ng m¸y Ýt cã kh¶ n¨ng ch¹y víi CPU míi h¬n c¶. ThËm chÝ dï cã n©ng cÊp BIOS ®Ó cã thÓ ch¹y CPU míi hoÆc ngËm ®¾ng nuèt cay mµ cµi h¼n mét bo m¹ch chñ míi, b¹n vÉn cø ph¶i dïng mét ®Üa cøng nhá, RAM chËm r× vµ mét video card ®¸ng ®a vµo hiÖu ®å cæ. Dï cã mua ®îc CPU míi víi gi¸ bÌo nhÊt ®i n÷a th× t©n trang l¹i bé ®å lÒ cò rÝch vÉn lµ lîi bÊt cËp h¹i.
Trong trêng hîp n©ng cÊp CPU, øng viªn sè mét lµ c¸c hÖ Pentium 75-MHz, 90-MHz vµ 100MHz nÕu chñ nh©n chóng kh«ng ®ñ tiÒn mua m¸y míi. Nhng Pentium hiÖn cã cña b¹n cµng cao cÊp, b¹n cµng Ýt cã lîi h¬n nÕu thay CPU míi. Vµ ®õng cã ý ®Þnh g¾n bé xö lý Pentium II míi nhÊt vµo hÖ Pentium cò ®ang dïng. C¸c CPU Pentium II vµ Celeron cña Intel kh«ng c¾m ®îc vµo æ c¾m chuÈn bé xö lý Pentium hay Pentium MMX cña b¹n.

Chän CPU
NÕu vÉn nhÊt quyÕt n©ng cÊp, b¹n sÏ ph¶i chän mét trong hai c¸ch: hoÆc mua mét bé n©ng cÊp hoÆc chØ mua CPU. C¸c bé n©ng cÊp nh MxPro-233 cña Evergreen Technologies (199 USD, www.evergreen.com) vµ 200-MHz Pentium OverDrive víi c«ng nghÖ MMX cña Intel (199USD, www.intel.com) thÝch hîp víi c¸c hÖ Pentium cò vµ bao gåm mäi thø cÇn thiÕt cho viÖc n©ng cÊp: CPU míi, qu¹t lµm m¸t, hép nãng (heat sink) vµ phÇn mÒm ®Ó ®¸nh gi¸ vµ thùc hiÖn t¬ng thÝch víi BIOS trong hÖ. NÕu CPU hiÖn cã cña b¹n g¾n vµo mét m«®un Socket 5, b¹n sÏ cÇn mét bé n©ng cÊp trong ®ã cã bé chuyÓn ®iÖn thÕ ch¼ng h¹n nh MxPro. B¹n cã thÓ tiÕt kiÖm vµi ®ång b»ng c¸ch chØ mua con chip, nhng vÉn ph¶i mua qu¹t lµm m¸t vµ ph¶i b¶o ®¶m r»ng CPU míi ch¹y ®îc trong bo m¹ch chñ cña b¹n.

Tèc ®é xung nhÞp (clock) ®ãng vai trß quan träng trong bÊt kú sù n©ng cÊp nµo. CPU ch¹y cµng nhanh, m¸y cña b¹n lµm viÖc cµng ngon lµnh. §ång thêi, nÕu n©ng cÊp sao cho më réng ®îc cache s¬ cÊp (L1) cña CPU th× rÊt tèt, bëi bé nhí nhanh nµy cã thÓ bï cho nh÷ng bé phËn chËm h¬n nh RAM.
NÕu b¹n cã hÖ Pentium Pro, h·y tÝnh ®Õn chuyÖn mua bé Pentium II OverDrive Processor cña Intel dµnh cho m¸y Pentium Pro; bé nµy cho phÐp b¹n n©ng tèc ®é ®ång hå lªn ®Õn 333MHz (cao h¬n giíi h¹n 200-MHZ cña Pentium Pro). ViÖc n©ng cÊp sÏ bæ sung c¸c chØ thÞ MMX vµ lâi PII ®Ó Windows 95 ch¹y nhanh h¬n. Cã ®iÒu gi¸ h¬i cao: nh÷ng 550 USD. Tuy nhiªn, nã sÏ tiÕp søc sèng míi cho c¸c m¸y PC giµ nua.
KÓ tõ ®Çu n¨m 1999, Evergreen sÏ phôc vô n©ng cÊp CPU trªn mét PCI card, nghÜa lµ bÊt cø m¸y tÝnh nµo chÊp nhËn card PCI (kÓ c¶ mét sè m¸y 486) ®Òu cã thÓ n©ng cÊp lªn Pentium II. Gi¸ c¶ sÏ thay ®æi, nhng dï sao b¹n vÉn cã thÓ n©ng cÊp lªn Celeron cã 64MB RAM mµ chØ tèn tõ 350 ®Õn 500 USD.
Gi¶i ph¸p ®Üa cøng
HÖ ®iÒu hµnh Windows 98, c¸c øng dông nh Microsoft Office, vµ c¸c tËp tin d÷ liÖu cø m·i ph×nh ra kh«ng ngõng, tÊt c¶ nh÷ng thø ®ã ®Òu ngèn kh«ng gian ®Üa. §iÒu nµy cã nghÜa lµ ®Üa cøng 2GB cña b¹n, míi n¨m ngo¸i dêng nh qu¸ lín, giê xem chõng ®· b¾t ®Çu chËt chéi.
NÕu m¸y b¹n lµ lo¹i t¬ng ®èi míi vµ ®· hÕt chç chøa th× bæ sung æ cøng lµ mét ý tëng rÊt hay. B¹n thËt may m¾n: ®· xuÊt hiÖn thÕ hÖ æ cøng míi dung lîng võa lín võa ch¹y nhanh mµ gi¸ l¹i cha bao giê "mÒm" nh hiÖn nay. B¹n cã thÓ bá ra 150 USD ®Ó së h÷u mét æ 4GB, nhng téi g× kh«ng thªm 50 USD n÷a mµ cã thÓ s¶i mét bíc dµi vµ tha hå tung hoµnh vÒ sau? HiÖn c¸c æ cøng 6,5GB nh Medalist Pro 6530 cña Seagate (www.seagate.com) ®ang lµ c¸i ®inh trªn thÞ trêng æ cøng, gi¸ khëi ®iÓm kh«ng ®Çy 200 USD.

Më réng kh«ng gian ®Üa
NÕu chõng ®ã vÉn cha ®ñ kh«ng gian cho b¹n, cßn cã nhiÒu thø kh¸c ®Ó b¹n chän. Bá ra chõng 200 USD mua ®îc æ cøng 8 GB; cßn nÕu b¹n thËt sù cÇn kho lu tr÷ khæng lå, ®· cã c¸c æ cøng tõ 10GB ®Õn 12GB gi¸ tõ 250 ®Õn 350 USD. Gi¸ c¶ nµy lµ cho æ EIDE, chuÈn cho hÇu hÕt m¸y tÝnh ®Ó bµn. NÕu b¹n cÇn æ ®Üa SCSI, h·y chuÈn bÞ rót hÇu bao thªm 30% ®Õn 50% n÷a, céng víi 100 - 200 USD cho card ®iÒu khiÓn SCSI (controller). Nhng cÇn biÕt r»ng hÇu hÕt øng dông v¨n phßng th«ng thêng cho m¸y ®Ó bµn, nÕu dïng víi SCSI th× còng ch¼ng tèt h¬n lªn bao nhiªu. ¤æ nµy chØ thËt sù ®¾c ®Þa nÕu dïng víi c¸c øng dông chuyªn nghiÖp tèn nhiÒu ®Üa, nh ®å häa, hoÆc server trªn m¹ng.
L¾p ®Æt æ cøng míi lµ mét trong c¸c n©ng cÊp phæ biÕn nhÊt vµ lµ sù ®Çu t cã Ých vµo m¸y tÝnh. Nhng b¹n h·y thùc tÕ: nÕu m¸y b¹n lµ 486 hoÆc Pentium c¸c ®êi ®Çu th× n©ng cÊp ch¼ng cã lîi g× l¾m, bëi nh÷ng chip nµy kh«ng ch¹y kÞp víi tèc ®é lu chuyÓn d÷ liÖu cùc nhanh cña c¸c æ cøng ®êi míi nhÊt, thµnh thö l¹i v« hiÖu hãa chÝnh thÕ m¹nh cña æ cøng lµ tèc ®é. NÕu ®ã lµ trêng hîp cña b¹n, cã lÏ ®· ®Õn lóc cÇn ®Çu t mua h¼n mét hÖ míi.

Mét khi b¹n vÉn quyÕt ®Þnh n©ng cÊp æ cøng, h·y c©n nh¾c kü lìng kinh nghiÖm vµ kú väng cña m×nh. NÕu míi lµm quen víi m¸y tÝnh, cha g× ®· ng¸n ngÈm nghÜ ®Õn viÖc cÇm èc vÝt, hoÆc nÕu qu¸ vông tay vông ch©n, h·y ®Ó mét dÞch vô m¸y tÝnh lµm gióp cho b¹n. MÆt kh¸c, nÕu b¹n thµnh th¹o m¸y tÝnh th× l¾p æ ®Üa míi ch¼ng ph¶i viÖc g× khã. HiÖn nay c¸c bé n©ng cÊp æ cøng ®Òu cã kÌm theo chØ dÉn tõng bíc còng nh dông cô l¾p ®Æt vµ c¸p. ThËm chÝ c¸c bé n©ng cÊp cßn cã mét phÇn mÒm gióp lo¹i trõ hoµn toµn nh÷ng khã kh¨n v× kh«ng t¬ng thÝch víi c¸c hÖ cò h¬n vµ tù ®éng hãa viÖc chuyÓn d÷ liÖu tõ æ cò sang æ míi.
NÕu m¸y cña b¹n cha tíi mét n¨m tuæi, cã thÓ nã cã mét giao diÖn UltraDMA cµi s½n, ®«i khi gäi lµ UltraATA hay AT-4, ho¹t ®éng tuyÖt h¶o víi c¸c æ UltraDMA hiÖn nay. B¹n cã thÓ g¾n æ UltraDMA vµo mét EIDE chuÈn - lµ giao tiÕp thêng cã trong c¸c m¸y tÝnh s¶n xuÊt trong vßng ba bèn n¨m trë l¹i ®©y, nhng hiÖu qu¶ sÏ kh«ng ®îc tèi ®a nh víi æ UltraDMA. C¸c m¸y tÝnh cò h¬n cÇn n©ng cÊp BIOS th× míi cã thÓ ch¹y víi UltraDMA; b¹n h·y kiÓm tra l¹i víi nhµ s¶n xuÊt. NÕu m¸y cña b¹n kh«ng cã giao tiÕp UltraDMA (xem l¹i trong chØ dÉn kÌm theo m¸y), b¹n bá ra thªm 60 - 80 USD mua mét card UltraDMA ®Ó g¾n thªm vµo, æ ®Üa míi sÏ ho¹t ®éng hoµn h¶o ngay.
CD hay DVD
Ngµy nay ®Üa CD cã lÏ ®· trë nªn quen thuéc víi hÇu hÕt chóng ta. NÕu muèn cµi ®Æt Microsoft Office 97, hay ch¬i You Don't Know Jack hoÆc ®¬n gi¶n chØ nghe b¶n Giao Hëng Sè 9 cña Beethoven trong khi lµm viÖc, b¹n cÇn ph¶i ch¹y ®Üa CD. §iÒu nµy cã nghÜa lµ b¹n ph¶i cã mét æ CD-ROM. Nhng nÕu muèn xem phim trªn m¸y vi tÝnh, hay tù lµm phim hoÆc chuÈn bÞ hÖ thèng ®Ó s½n sµng tiÕp nhËn nh÷ng phÇn mÒm thÕ hÖ míi, b¹n cÇn ph¶i n©ng cÊp æ ®Üa.
HÖ thèng cña b¹n cã lÏ ®· cã s½n æ CD-ROM ch¹y víi tèc ®é 4X hay nhanh h¬n, vµ cã thÓ b¹n ®· thö n©ng lªn æ 32X hay 40X rÎ tiÒn. Nhng thö nghÜ mµ xem: thùc ra, mäi ®Çu CD-ROM ®Òu ®îc viÕt cho æ 2X hoÆc 4X, do ®ã mua mét thiÕt bÞ nhanh h¬n còng ch¼ng lµm øng dông ch¹y tèt h¬n. Lý do chÝnh ®¸ng ®Ó mua mét æ CD míi lµ æ cò cña b¹n ®· chÕt ng¾c mµ b¹n l¹i kh«ng cã tiÒn, kh«ng cã th× giê, hoÆc b¹n muèn l¾p mét æ DVD-ROM thay cho CD-ROM. Mét æ CD-ROM 32X rÎ tiÒn gi¸ chØ cã 50 USD mµ vÉn cã thÓ gióp b¹n quay ®Üa trong khi t¹m thêi cha mua ®îc m¸y míi cã l¾p s½n æ DVD-ROM.

T¬ng lai lµ DVD-ROM
NÕu b¹n mua m¸y Pentium trong kho¶ng hai n¨m trë l¹i ®©y th× c¸ch hay h¬n nhiÒu lµ bá ra tõ 200 ®Õn 350 USD mua mét æ DVD-ROM cã thÓ ®äc c¶ c¸c CD cò lÉn ®Üa phim, trß ch¬i vµ nhiÒu thø kh¸c b»ng DVD. Qu¶ thËt lµ ngoµi phim vµ d¨m ba ®Üa gi¶i trÝ ra th× hiÖn Ýt cã ®Üa DVD nµo kh¸c, tuy nhiªn, do ngµy cµng nhiÒu m¸y tÝnh míi cã kÌm æ DVD-ROM, t×nh h×nh nµy sÏ thay ®æi.
N©ng cÊp DVD thêng ph¶i dïng mét bé, ch¼ng h¹n Sony DDU220E/H (gi¸ 349 USD, www.sony.com), gåm c¶ card gi¶i m· (decoder card) MPEG 2 ®Ó ch¹y phim video DVD. Card gi¶i m· lµ thø kh«ng thÓ kh«ng cã, mÆc dï nã lµm ®éi gi¸ æ ®Üa lªn kho¶ng 100 USD. Dïng bé gi¶i m· MPEG 2 kiÓu phÇn mÒm th× chØ cã thÓ cho ra nh÷ng phim video "chËp chên" nÕu m¸y cña b¹n thÊp h¬n Pentium II-350 (vµ ngay c¶ víi m¸y Pentium II-450, vÉn thÊy t×nh tr¹ng "chËp chên" nÕu b¹n lµm mét viÖc kh¸c trong khi DVD ®ang xem phim. V× vËy, trõ khi m¸y cña b¹n ®· cã phÇn cøng MPEG l¾p s½n, nÕu kh«ng, ®õng chÇn chõ g× n÷a, h·y mua mét bé n©ng cÊp cã bao gåm c¶ card gi¶i m·). CÇn nhí r»ng viÖc l¾p ®Æt cã thÓ khã kh¨n: nµo lµ mét card gi¶i m· vµ mét æ DVD-ROM, tr×nh ®iÒu khiÓn (driver) cho c¶ hai thø ®ã, l¹i cßn kÕt nèi ©m thanh gi÷a card MPEG víi card ©m thanh, trong qu¸ tr×nh l¾p ®Æt cã thÓ ph¸t sinh l¾m chuyÖn ®au ®Çu.
Nghe ®Üa cña chÝnh b¹n
NÕu muèn cã mét æ ®Üa cho phÐp b¹n võa ghi võa xem d÷ liÖu trªn ®Üa, t×nh huèng cã thÓ cßn phøc t¹p h¬n n÷a. BÊt cø ai, mét khi nghÜ ®Õn chuyÖn s¸ng t¸c hay phæ biÕn ©m nh¹c, t¸c phÈm ®å häa, phim video hoÆc phÇn mÒm, tÊt ph¶i tÝnh ®Õn viÖc mua mét æ CD-R hay CD-RW. C¶ hai ®Òu cho phÐp b¹n tù t¹o nh÷ng ®Üa CD-R 500MB cã thÓ ch¹y trªn bÊt cø æ CD-ROM nµo. §óng lµ b¹n cã thÓ tù s¶n xuÊt ®Üa nh¹c cña chÝnh m×nh. C¸c æ CD-RW cßn cho b¹n xãa vµ dïng l¹i d÷ liÖu trªn nh÷ng ®Üa ®Æc biÖt cã thÓ ghi l¹i ®îc. §Üa nµy ®¾t h¬n, mçi c¸i chõng 20 USD so víi ®Üa CD-R chØ cã 5 USD hoÆc thÊp h¬n. Nhng bëi v× b¹n cã thÓ dïng l¹i c¸c ®Üa CD-RW nªn cã ®¾t mét chót còng ®¸ng. N¨m ngo¸i, c¸c æ CD-RW nh CD-Writer Plus 72001 cña Hewlett-Packard (gi¸ 399 USD; www.hewlett-packard.com) ®· gi¶m gi¸ xuèng b»ng æ CD-R (tõ 350 ®Õn 650 USD), nªn hiÖn nay cµng cã Ýt lý do ®Ó b¹n mua æ CD-R.
Nhng ngay c¶ dung lîng d÷ liÖu 500MB cña ®Üa CD-R hiÖn nay ho¸ ra còng kh«ng nhiÒu. Muèn cã kho d÷ liÖu tèi ®a cã thÓ xãa ®îc, b¹n ph¶i chi tõ 400 - 800 USD ®Ó mua æ DVD-RAM; nã cho phÐp lu tèi thiÓu 2,6GB mçi hép (cartridge). ChØ cã mét vÊn ®Ò: cartridge DVD-RAM kh«ng thÓ ch¹y trong thiÕt bÞ nµo kh¸c ngoµi æ DVD-RAM. §ång thêi æ DVD-RAM l¹i kh«ng thÓ ghi d÷ liÖu vµo vËt mang nµo kh¸c, mÆc dï chóng cã thÓ ch¬i c¶ CD-ROM, CD lÉn DVD. Do ®ã, nÕu b¹n mua æ DVD-RAM hay mét trong c¸c biÕn thÓ cña nã, ®õng mong dïng cartridge DVD-RAM ë ®©u kh¸c ngoµi chÝnh æ ®Üa cña m×nh, nªn b¹n kh«ng thÓ ®ót cartridge vµo tói quÇn råi ®i nhÐt vµo æ DVD-RAM nµo còng ®îc. Nhng cha hÕt: chuÈn DVD-RAM vÉn cã ®èi thñ, chñ yÕu lµ DVD-RW, mét chuÈn 3GB do Hewlett-Packard, Philips vµ Sony hç trî. NÕu kh«ng cÇn bæ sung kho d÷ liÖu ngay b©y giê, b¹n h·y cø b»ng lßng víi æ CD-RW chõng nµo mét trong c¸c chuÈn DVD-RAM ®ang c¹nh tranh hiÖn nay cha thËt sù næi tréi lªn.
§å häa nhanh
N©ng cÊp video card lµ mét ý tëng cã vÎ hay, chõng nµo b¹n cha xem xÐt thÊu ®¸o h¬n. Thùc tÕ lµ nÕu card ®å häa cña b¹n cha tíi hai n¨m tuæi vµ b¹n Ýt quan t©m ®Õn trß ch¬i, ¶nh kü thuËt sè, quay video hay xem tivi trªn m¸y tÝnh, th× thay card cã lÏ chØ lµ vung tiÒn qua cöa sæ. Víi nh÷ng øng dông th«ng thêng nh xö lý v¨n b¶n, b¶ng tÝnh, thËm chÝ tr×nh diÔn (presentations) ®å häa, th× dï sö dông card nhanh nhÊt hay chËm nhÊt b¹n còng ch¼ng thÊy cã g× kh¸c nhau. T×m ®óng card ®å häa b¹n cÇnDÉu vËy, víi mét sè ngêi, dïng ®óng card ®å häa lµ chuyÖn kh¸c h¼n. NÕu cÇn xem hay xö lý ¶nh, b¹n ph¶i cã card ®å häa ®ñ bé nhí míi cã thÓ hiÓn thÞ ¶nh mµu 24 bit ë ®óng ®é ph©n gi¶i b¹n muèn.§Ó x¸c ®Þnh b¹n cÇn card ®å häa cã bé nhí bao nhiªu, h·y chó ý thËt kü khi m¸y khëi ®éng: dßng graphic card BIOS cho thÊy râ sè dung lîng bé nhí. NÕu muèn ch¹y ë ®é ph©n gi¶i 800 x 600, b¹n cÇn Ýt nhÊt 2MB bé nhí video míi cã thÓ hiÓn thÞ ¶nh mµu 24 bit; cßn nÕu muèn ®é ph©n gi¶i cao h¬n n÷a (1024 x 768 hay 1280 x 1024) th× 4MB míi ®ñ. Card 8MB sÏ cho b¹n tho¶i m¸i chän ®é ph©n gi¶i tíi 1600 x 1200, hÇu nh chØ dµnh riªng cho c¸c øng dông CAD hay ®å häa cao cÊp lµm viÖc víi mµn h×nh 21 inch vµ lín h¬n. Sè RAM thõa kh«ng dïng ®Ó hiÓn thÞ h×nh ¶nh cã thÓ gióp t¨ng mét phÇn tèc ®é xö lý nhê lu d÷ liÖu tèt h¬n. HÇu nh mäi card ®å häa míi nh STB Velocity 128 (gi¸ 99 USD) cã Ýt nhÊt 4MB bé nhí video; nhiÒu card kh¸c nh ATI XpertYþPlay98 (gi¸ 95 USD; www.atitech.com) cã tíi 8MB.

B¹n cã thÓ n©ng cÊp video RAM trªn hÇu hÕt c¸c lo¹i card ®å häa, nhng mua card míi cã nhiÒu bé nhí h¬n th× hay h¬n nhiÒu, ®Æc biÖt lµ khi card hiÖn t¹i cña b¹n ®· qu¸ hai n¨m tuæi. C¸c nhµ s¶n xuÊt card ®Òu ®Æn n©ng gi¸ mçi lÇn n©ng cÊp bé nhí cña m×nh. B¹n cã thÓ may m¾n t×m ®îc bé nhí cña nhµ s¶n xuÊt thø ba t¬ng thÝch mµ gi¸ l¹i ph¶i ch¨ng; tuy nhiªn, l¾p ®Æt ®îc nã mµ kh«ng ph¶i bÎ cong c¸c ch©n hoÆc kh«ng lµm háng ®Õ c¾m nµo lµ c¶ mét th¸ch thøc, ®ã lµ cha kÓ dïng nã b¹n ch¼ng ®îc b¶o hµnh g× hÕt. ChØ nh÷ng ngêi sµnh sái vÒ kü thuËt nÕu t×m ®îc gi¸ n©ng cÊp hîp lý míi d¸m lµm kiÓu nµy. NÕu b¹n kh«ng ph¶i ngêi nh thÕ, h·y ngËm bå hßn lµm ngät mµ mua h¼n mét card míi vËy.

Hoµn thiÖn h×nh ¶nh
Khi mua card ®å häa míi th× c¸c trß ch¬i (game) vÉn lµ thø ®îc lîi nhiÒu nhÊt. §ã lµ do c¸c nhµ s¶n xuÊt lu«n tèi u hãa c¸c game dµnh cho c¸c chip ®å häa 3D (lµ bé xö lý chÞu tr¸ch nhiÖm chñ yÕu trong viÖc tÝnh to¸n nh÷ng chi tiÕt h×nh ¶nh 3 chiÒu). Tèc ®é vµ møc phong phó cña c¸c chi tiÕt h×nh ¶nh 3 chiÒu tïy theo bé chip thuéc lo¹i nµo. HiÖn nay, c¸c lo¹i card chøa bé chip Voodoo2,
Lµm viÖc víi modem
Modem c¸p, ASDL, vµ nh÷ng c«ng nghÖ míi kh¸c ®ang manh nha xuÊt hiÖn ®Òu høa hÑn mét ngµy kia cã thÓ lít Web "nhanh nh ý nghÜ". Nhng trõ khi b¹n sèng ë mét trong sè Ýt ®« thÞ lín, n¬i nh÷ng dÞch vô nµy ®ang ®îc thö nghiÖm, b»ng kh«ng, b¹n ®õng véi m¬ tëng ®Õn nh÷ng ®iÒu cha thÓ cã ngay ®îc ®ã. HÇu hÕt ngêi dïng Internet, ®Æc biÖt nh÷ng ai sèng ë vïng n«ng th«n, sÏ tù hµi lßng víi POTS (plain old telephone service, dÞch vô ®iÖn tho¹i cò th«ng thêng) tríc mét t¬ng lai cã thÓ nh×n thÊy ®îc.
Mua modem míi
NÕu b¹n ph¸t mÖt v× cø ph¶i ngåi ch¬i x¬i níc trong khi chê modem 28.8 hay 33.6kbp × ¹ch bß, nhÊt ®Þnh ®· ®Õn lóc cÇn n©ng cÊp lªn 56 kbp. ThËt lµ may: hai c«ng nghÖ 56 kbp c¹nh tranh nhau xa nay (K56flex vµ x2) ®· hîp nhÊt thµnh mét chuÈn duy nhÊt gäi lµ V.90, vµ c¸c nhµ cung cÊp dÞch vô Internet (ISP), tuy tõ tõ nhng ch¾c ch¾n, ®ang chuyÓn ®æi sang chuÈn nµy.
Tuy nhiªn, n©ng cÊp modem 28.8 hay 33.6 ®ang dïng cã thÓ kh¸ r¾c rèi. Mét sè nhµ s¶n xuÊt modem cho b¹n tù n©ng cÊp lªn V.90 b»ng c¸ch thay mét cÆp chip, hoÆc cã mét ch¬ng tr×nh ®æi hµng cã bï tiÒn cho phÐp b¹n mua modem V.90 víi gi¸ h¹. Nhng c¸c ch¬ng tr×nh nµy ®ang ph¸ s¶n v× modem V.90 - còng nh mäi phÇn cøng m¸y vi tÝnh kh¸c - hiÖn ®ang gi¶m gi¸.

Gi¶i ph¸p hîp lý nhÊt lµ h·y tÆng modem cò, chËm cña b¹n cho mét trêng häc hay tæ chøc tõ thiÖn nµo ®ã råi mua modem hoµn toµn míi. Gi¸ khëi ®iÓm cña modem V.90 l¾p trong (internal) kho¶ng tõ 80 USD, cßn modem l¾p ngoµi nh Diamond Multimedia SUpraExpress 56 gi¸ kho¶ng 100 USD (www.diamondmm .com). L¾p ®Æt modem ngoµi kh¸ dÔ, cßn g¾n modem trong th× tèn søc h¬n mét chót. NÕu kh«ng muèn tù lµm, b¹n h·y nhê dÞch vô lµm thay.
NÕu ®· cã mét modem K56flex hoÆc x2, b¹n cã thÓ n©ng cÊp lªn chuÈn V.90 miÔn phÝ b»ng c¸ch t¶i xuèng mét sè phÇn mÒm tõ Web site cña nhµ s¶n xuÊt modem; phÇn mÒm nµy thùc hiÖn n©ng cÊp b»ng c¸ch lËp tr×nh l¹i mét chip trong modem. Tuy nhiªn, cã mét ®iÒu kiÖn: tríc khi lµm bíc nµy, b¹n cÇn ph¶i biÕt nhµ cung cÊp dÞch vô Internet (ISP) cña b¹n cã hç trî chuÈn V.90 hay kh«ng (hiÖn t¹i, c¸c ISP t¹i ViÖt Nam cha hç trî chuÈn nµy). Sau khi n©ng cÊp, mét sè modem kh«ng thÓ t¬ng thÝch trë l¹i víi K56flex hay x2 n÷a. NÕu ISP ®· lµm viÖc tèt víi modem cña b¹n th× th«i; n©ng cÊp lªn V.90 ch¼ng Ých lîi g× nÕu b¹n kh«ng cÇn. TÝnh t¬ng thÝch cña V.90 thay ®æi tïy theo nhµ s¶n xuÊt vµ model; do ®ã b¹n cÇn kiÓm tra Web site cña nhµ s¶n xuÊt modem.
KÕt nèi tèc ®é cao
M¸y tÝnh lu«n ch¹y tr¬n tru, vÉn cha ®ñ! B¹n cßn ph¶i lµm sao cho c¸c thiÕt bÞ ®ång hµnh cña nã còng ch¹y tèt nh thÕ. NÕu cã mét m¸y ¶nh sè, m¸y quÐt (scanner) vµ/hoÆc thiÕt bÞ lu d÷ liÖu ngoµi, b¹n sÏ gÆp vÊn ®Ò: nhiÒu dông cô qu¸ mµ kh«ng ®ñ cæng nèi. T×m gi¶i ph¸p nµo b©y giê? C©u tr¶ lêi: bæ sung vµi cæng nhanh (fast ports) vµo.
May cho b¹n, Universal Serial Bus cuèi cïng ®· ®êng hoµng bíc vµo cuéc, SCSI ®ang v÷ng bíc m¹nh mÏ, vµ c¸c nèi kÕt 1394 "nhanh nh ¸nh s¸ng" ch¼ng bao l©u n÷a sÏ ra ®êi.
B¹n cÇn tèc ®é nµo?
Tuy vËy, ®Çu tiªn b¹n cÇn c©n nh¾c xem m×nh cÇn tèc ®é bao nhiªu. NhiÒu m¸y quay video ®Ó bµn, m¸y ¶nh sè vµ m¸y quÐt cã ®é ph©n gi¶i thÊp ®ßi hái mét cæng USB. NÕu mua m¸y tÝnh vµo n¨m ngo¸i, cã lÏ b¹n ®· cã hai cæng USB më, mçi cæng cã thÓ di chuyÓn 12MB d÷ liÖu mçi gi©y ("nhanh nh giã" so víi cæng song song 1,2MBp). §· ®Õn lóc b¹n cÇn dïng chóng. NÕu ®ang lµm viÖc víi mét m¸y tÝnh cò h¬n, b¹n ph¶i d¹y nã mét vµi mÑo míi. Nh÷ng bé c«ng cô n©ng cÊp USB hiÖn nay rÊt rÎ. Bé n©ng cÊp hai cæng PCI-4U USB cña Entrega Technologies ch¼ng h¹n, gi¸ 40 USD (www.entrega.com) cã thÓ ®ót lät vµo khe PCI trèng trong mét hÖ ch¹y Windows 98.

Cßn nÕu b¹n muèn nèi vµo mét thiÕt bÞ cÇn gi¶i b¨ng réng h¬n, ch¼ng h¹n mét æ ®Üa ngoµi hay m¸y quÐt cã ®é ph©n gi¶i cao, USB chÞu thua. B¹n cÇn mét nèi kÕt SCSI. SCSI 2 (lo¹i nèi kÕt SCSI phæ biÕn nhÊt) nhanh h¬n USB tõ hai tíi ba lÇn. Víi ngêi dïng cha cã nèi kÕt SCSI, nhiÒu thiÕt bÞ ngo¹i vi cã c¶ mét card SCSI kÌm theo. Tuy vËy h·y thËn träng: card SCSI theo bé cã thÓ kh«ng phï hîp víi c¸c ®Æc t¶ (specifications) míi nhÊt, nªn l¾p ®Æt cã thÓ h¬i r¾c rèi vµ lµm viÖc "l«m c«m" nÕu g¾n vµo nh÷ng thiÕt bÞ SCSI kh¸c mµ nã ®îc cung cÊp ®ång bé. Tèt h¬n lµ h·y tù mua lÊy mét card SCSI (gi¸ khëi ®iÓm tõ kho¶ng 75 USD).
§é réng b¨ng (bandwidth) cña SCSI lµ mét u ®iÓm, nhng thiÕt bÞ SCSI l¹i ®¾t h¬n vµ khã l¾p ®Æt h¬n lµ thiÕt bÞ USB. Mét hÖ bus míi gäi lµ 1394 (aka FireWire) høa hÑn c¶ c«ng nghÖ SCSI lÉn USB ®Òu sÏ ®¸ng ®ång tiÒn b¸t g¹o cña b¹n. Bus 1394 sÏ cho phÐp ngêi dïng bæ sung nhiÒu thiÕt bÞ mµ kh«ng cÇn khëi ®éng l¹i hÖ thèng vµ tèn c«ng søc. Nã còng cã thÓ truyÒn d÷ liÖu nhanh h¬n USB tíi 16 lÇn. Adaptec hiÖn ®ang b¸n mét card kÕt hîp 1394/SCSI PCI gi¸ 699 USD (www.adaptec.com), nhng nÕu mua nã b©y giê, b¹n sÏ chØ cã thÓ dïng nèi kÕt 1394 víi d¨m ba m¸y ¶nh sè mµ th«i. Trong vµi ba n¨m tíi, gi¸ sÏ h¹ vµ khi ®ã b¹n sÏ cã thÓ mua c¸c m¸y quÐt, æ cøng vµ thiÕt bÞ ngo¹i vi kh¸c t¬ng thÝch víi 1394.
TrÇn TiÔn Cao §¨ng
US PC World 12/1998
PcLeHoan
1996 - 2002
Mirror :
http://www.pclehoan.com
Mirror :
http://www.lehoanpc.net
Mirror :
http://www.ktlehoan.com