PCWorld VN 4/99

    Bạn ngồi vào trước máy tính và bật công tắc điện, nhưng thay cho màu xanh da trời quen thuộc của Windows là một màn hình đen kịt. Lòng đầy sợ hãi vì không biết hỏng cái gì. Có thể chỉ vì một vài tập tin hư nhưng cũng có thể do đĩa cứng bị trục trặc. Với bất cứ nguyên nhân nào thì bạn cũng phải đưa đĩa khởi động dự phòng (sao từ đĩa khởi động của Windows) vào ổ mềm và khởi động lại máy. Sau đó dùng các trình công cụ có trong Windows 95 hay 98 để tìm và khắc phục trục trặc. Đúng vậy không?

    Không phải lúc nào cũng vậy. Nếu hư hỏng trầm trọng và bạn không thể chạy phiên bản Windows hoặc không truy cập được các trình tiện ích phục hồi trên đĩa cứng, việc khởi động bằng đĩa cấp cứu có thể sẽ bỏ mặc bạn mắc cạn ở dấu nhắc DOS. Với những tiện ích DOS trên đĩa mềm, bạn chỉ có năm mươi phần trăm cơ may để truy xuất được ổ CD-ROM. Cách khắc phục khác là tạo một đĩa cấp cứu được trang bị tốt hơn. Thực hiện như sau.

    Nếu chưa có sẵn đĩa cấp cứu, hãy tạo một đĩa sao từ đĩa khởi động của Windows bằng cách nhấn chuột lên Add/Remove Programs trong Control Panel của Win 95 hoặc Win 98 và chọn nhãn Startup Disk (hình 1). Nhấn chuột vào nút Create Disk và làm theo hướng dẫn. Khởi động từ đĩa cấp cứu này sẽ đưa bạn đến dấu nhắc DOS và từ đó bạn có thể truy cập ổ cứng. Đầu tiên gõ C: và nhấn <Enter>, sau đó chạy Windows bằng cách gõ Win tại dấu nhắc. Khi đã được khởi động, Win 98 sẽ đưa ra nhiều công cụ để xác định đúng các trục trặc (Win 95 cũng có nhưng không nhiều bằng). Nếu Windows không khởi động được, bạn phải dùng các tiện ích DOS. Cả hai đĩa khởi động, Win95 lẫn Win 98 đều có các tiện ích cơ bản như ScanDisk, Fdisk, và Format chạy trên DOS.

    Trong quá trình tìm hỏng hóc có thể bạn cần đến các tập tin khác như driver CD-ROM của hệ thống hoặc các tập tin cấu hình của Windows. Quan trọng nhất là driver CD-ROM trên DOS. Để sửa chữa các tập tin Windows bị hỏng (hoặc xóa sạch đĩa và bắt đầu từ đầu), có thể phải cài đặt lại Windows từ CD-ROM. Và để đọc được ổ CD-ROM trong DOS, bạn phải cài đặt driver DOS của ổ đĩa đó. Trường hợp dùng Win95 bạn phải chép các driver này vào đĩa khởi động, sau đó chúng sẽ được tham chiếu trong các tập tin autoexec.bat và config.sys.

    Hầu hết các ổ CD-ROM đều có kèm theo đĩa driver chứa các tập tin và hướng dẫn bạn cần. Nếu không tìm được đĩa driver, có thể chúng đã được cài trên ổ cứng rồi. Trong tập tin config.sys, bạn sẽ thấy driver CD-ROM trong dòng bắt đầu bằng "driver="; trong autoexec .bat, bạn tìm dòng "mscdex.exe", trình ứng dụng nối DOS vào ổ CD-ROM. Những dòng này cho bạn biết vị trí và tên của các tập tin driver.

    Đĩa khởi động Windows 98 kèm theo các driver CD-ROM thông dụng có thể làm việc với hầu hết các ổ đĩa, nhưng không bảo đảm là chúng có làm việc được với ổ trên máy của bạn. Để biết ổ CD-ROM của bạn có chấp nhận các driver này hay không, đưa một đĩa CD-ROM vào ổ, khởi động máy từ đĩa khởi động Windows 98, gõ vào chữ cái tên của ổ CD-ROM. Chú ý: Đĩa khởi động này sẽ tạo nên một ổ đĩa RAM (ổ đĩa ảo trong bộ nhớ) với tên bằng chữ cái riêng, nơi mà nó sẽ lưu trữ các tiện ích DOS. Vì ký tự ổ đĩa mà nó dùng có thể là tên mà bạn không ngờ đến, cho nên hãy gõ lệnh dir để hiển thị các tập tin trên CD vừa được đưa vào.

    Bạn có thể mở rộng đĩa khởi động 1,44 MB của mình để chứa hơn 100MB nếu có ổ Zip hoặc ổ SuperDisk (LS-120). Tìm hiểu xem có thể đưa hết các driver DOS - thường kèm theo ổ đó và được chứa trên một đĩa riêng - vào đĩa mềm khởi động của bạn hay không. Nếu được, bạn có thể truy cập vào nhiều tập tin lớn (như các bản sao lưu Registry của Windows 98 chẳng hạn) khi khởi động từ nó.

    Dĩ nhiên, nếu có ổ Zip hay ổ SuperDisk loại khởi động được, bạn có thể tạo đĩa khởi động 100 MB, và có thể tránh khỏi hạn chế về không gian đĩa mềm. Nhưng không phải tất cả ổ Zip và SuperDisk đều có thể khởi động được mà tùy thuộc vào kiểu kết nối của chúng, cũng như khả năng của BIOS hệ thống. Vì thiếu hỗ trợ của BIOS, các ổ Zip và SuperDisk kiểu cổng song song không khởi động được trên các PC chuẩn. Nhưng card ZppA giá 35 USD của BlueSky Innovations cho phép bạn khởi động ổ Zip từ một cổng song song (card ZppA không hoạt động được với các ổ Zip Plus vì chúng dùng giao thức khác).

    Ngược lại, nếu bạn có ổ Zip hoặc ổ SuperDisk trên giao thức ATAPI được gắn vào đầu nối EIDE trên bo mẹ, thì có nhiều cơ may làm cho nó khởi động được. Hệ thống sẽ cần một BIOS hỗ trợ khởi động từ ổ Zip hoặc SuperDisk. Hầu hết PC được sản xuất trong năm vừa qua đều có loại BIOS này.

    Để kiểm tra BIOS trong PC, dùng chương trình cài đặt CMOS bằng cách khởi động lại hệ thống và ấn một phím thích hợp, thường là <Delete> hoặc <F1>. Sau đó tìm các trình đơn dùng để thiết lập ỏBoot Drive Sequenceõ. Theo mặc định, nó thường được thiết lập là ỏA:, C:õ - Có nghĩa tìm hệ điều hành trên ổ A trước rồi tìm trên ổ C:. Nếu một trong các tổ hợp là ỏZip/LS120, C: ỏ hoặc cái gì đó tương tự, hệ thống của bạn có thể khởi động từ các kiểu ổ đĩa mới.

    Nếu không chọn được loại ổ Zip hoặc SuperDisk có sẵn, có thể giải quyết được vấn đề bằng một phần cứng hay phần mềm nâng cấp. Với giá từ 40 đến 60USD, hãng Unicore có bản nâng cấp flash BIOS có thể tải xuống để dùng cho nhiều kiểu bo mẹ. Card ATA Pro Flash của hãng Micro Firmware sẽ làm cho các ổ đĩa Zip và SuperDisk ATAPI (EIDE) khởi động được. Ngoài BIOS thích hợp, bạn phải bảo đảm chọn đúng ổ đĩa và cài đặt chính xác. Các ổ Zip từ một năm tuổi trở lên có thể không thiết lập được thành ổ A:. Xem lại sơ đồ jumper ở ngoài hộp ổ Zip. Nếu thấy có tùy chọn ỏset to A:õ thì hãy cài đặt jumper đúng theo vị trí đó. Nếu trên hộp không nói gì về A:, ổ đó không thể dùng để khởi động hệ thống được.

    Nếu ổ Zip hay SuperDisk thể hiện là ổ đĩa A: trong Windows, bạn có thể dùng Add/Remove Programs để tạo thành một đĩa khởi động, giống như đối với một đĩa mềm. Hầu hết các ổ SuperDisk đều thể hiện là ổ A:. Tuy nhiên, phần lớn các hệ thống dùng ổ Zip đều gán ổ A cho ổ đĩa mềm, cho nên chúng phải gán một ký tự khác cho ổ Zip. Nghĩa là bạn phải tạo ra một đĩa mềm khởi động, format một đĩa Zip khởi động được, và sau đó chép các tập tin của đĩa khởi động đó vào đĩa Zip.

    Bây giờ bạn đã có trong tay đĩa khởi động 100 MB; vậy sẽ phải đưa những gì vào đó? Ngoài các tiện ích Win 98, bạn có thể bổ sung thêm các tiện ích phục hồi của các hãng khác. Norton Utilities 4.0 có ba chương trình DOS rất hữu ích - Norton Disk Doctor dùng để chữa đĩa cứng; Norton Rescue dùng để lưu và phục hồi các thông số CMOS, các mẫu tin khởi động, và dữ liệu về phân vùng; Norton Diagnostics kiểm tra toàn bộ hệ thống của bạn (để biết thêm về các chương trình phục hồi, hãy đọc mục "Những câu hỏi nhỏ" trong số này).

    Bạn cũng có đủ chỗ trên đĩa dành cho tất cả các tập tin cấu hình quan trọng. Các tập tin autoexec.bat, config.sys, system .ini, và win.ini chiếm rất ít đĩa, nhưng các tập tin Windows Registry, cũng như user.dat và system.dat có thể ngốn hết nhiều megabyte. Tiện ích Backup của Windows 98 - chọn Programs. Accessories.System Tools. Backup - sẽ làm dễ dàng cho việc tạo và cập nhập bản sao cố định cho các tập tin này mỗi khi bạn bổ sung phần cứng hoặc phần mềm vào hệ thống.

    Và sau cùng, bạn có thể đưa thêm vào phiên bản DOS của các ứng dụng quan trọng (nếu có thể tìm được), như phần mềm e-mail hoặc mạng.

    Nếu dùng ổ Zip, bạn có thể cân nhắc và bổ sung thêm Zip Rescue, một tiện ích miễn phí của Norton dùng để đưa bản sao chương trình cài đặt Windows 98 lên đĩa Zip, đồng thời cho phép bạn chạy các ứng dụng trên đĩa cứng nếu các tập tin đó đều tốt và có thể đọc được.

    Nhưng tốt hơn hết ổ Zip của bạn không buộc phải là loại khởi động được chỉ để dùng đến Zip Rescue. Có thể tải xuống từ www.iomega .com/software/index .html?nzr.

PcLeHoan 1996 - 2002
Mirror : http://www.pclehoan.com
Mirror : http://www.lehoanpc.net
Mirror : http://www.ktlehoan.com