MP3 - Cả thế giới cùng rong ruổi với bạn
Xem bai viet bang font ABC

PCWorld VN 12/99

MP3 được khai sinh khi người ta nghĩ đến việc nạp toàn bộ đĩa CD nhạc vào máy tính và nghe các bài hát từ đĩa cứng mà không cần phải luôn đổi đĩa CD và tiêu tốn không gian quý báu của đĩa cứng.

    MP3 là cách gọi không đúng lắm của ý tưởng này. Viết tắt của Motion Picture Export Group, Audio Layer 3, MP3 là định dạng nén tập tin âm thanh, sao cho có thể tải xuống dễ dàng từ Interner, lưu trên đĩa cứng và sử dụng được trong các thiết bị nghe nhạc số di động hiện có trên thị trường. Một bài hát MP3 thông thường chỉ vào khoảng 4MB (ghi ở tốc độ 128 Kb/sec) với chất lượng gần như đĩa CD. Tuy nhiên, để nghe được trên máy tính, bạn cần một phần mềm chơi nhạc MP3, như WinAmp của Nullsoft hoặc Sonique của Lycos và đương nhiên là cả card âm thanh và loa.

    Mặc dù hiện đã có các điều luật nghiêm khắc nhưng MP3 vẫn đứng vững trên thị trường. Mới đây, Diamond Multimedia đã thắng trong một vụ kiện nhằm bắt họ phải ngưng bán thiết bị xách tay RIO chơi nhạc Internet. Có thể nói đây là thành công bước đầu của cả Diamond lẫn MP3. Ngay cả khi trên Internet có nhiều Web site cung cấp đĩa đơn, cũng như album nhạc theo định dạng MP3 cho những người thường xuyên tải xuống thì các phần mềm mã hóa MP3 miễn phí hiện nay vẫn đang gia tăng nhằm phục vụ cho việc chuyển đổi đĩa CD của họ thành các tập tin MP3. Quá trình này rất đơn giản và nhiều trình mã hóa MP3 của các công ty thứ ba đã có trên một số Web site.

    Bài báo này trình bày các ưu và khuyết điểm của từng thiết bị chơi nhạc số xách tay hiện có trên thị trường (ở Mỹ đang lưu hành năm loại chính); dự báo về các kiểu mới sẽ xuất hiện trong tương lai; và nêu một vài phần mềm mã hóa và nghe nhạc MP3 có thể tải xuống giúp bạn xử lý các bài hát trên PC.

Thiết bị nghe nhạc số di động (Mobile Digital Audio Player - MDAP)

    Định nghĩa: Về cơ bản MDAP là thiết bị âm thanh cầm tay, thậm chí có thể để trong túi. Giống như Walkman hoặc Discman, lợi thế chủ yếu của chúng là kích thước nhỏ và các bộ phận bên trong cố định. Nói cách khác, bạn không cần phải liên tục đổi phương tiện lưu trữ, vì mọi thứ được chứa trên bộ nhớ hoặc card lưu trữ của máy. Đây là đặc điểm linh hoạt hơn hẳn so với Discman và Walkman vì ở hai thiết bị này bạn phải có CD hoặc băng cassette để hoạt động.

NOMAD của Creative

    Có lẽ đây là MDAP nhỏ nhất hiện nay. Nó vừa là máy ghi âm vừa là MDAP có hình dáng dễ thương nhờ vỏ hộp bằng magiê. MDAP có kèm theo giá đặt máy (docking station) kích thước 90x50x132 mm vừa có tác dụng như cổng song song trung gian với PC, vừa làm bộ nạp điện cho pin (bạn có thể nạp pin và nghe nhạc MP3 đồng thời khi máy được đặt trong giá). Tuy nhiên, nếu là người thường xuyên đi lại và muốn nghe nhạc MP3 từ máy notebook, thì đây không phải là một thiết bị hoàn hảo.

    Bộ ghi tiếng nói của Nomad hoạt động tốt (nhưng rất tốn bộ nhớ) đồng thời cũng có khả năng thu sóng radio của mười đài phát thanh đạt chất lượng như FM stereo của Walkman.

    Có lẽ vì kích thước nhỏ nên Nomad không có bộ phận equaliser điều chỉnh âm thanh (như tiếng trầm chẳng hạn). Các núm điều khiển (playback, thay đổi chế độ, âm lượng, xóa) dạng nút ấn màu bạc ở cả hai mặt thiết bị có hình dáng và chức năng giống nhau. Điều này sẽ gây khó khăn, nhất là trong trường hợp bạn đang đi trên xe buýt hoặc trên tàu mà muốn thay đổi nhạc. Chỉ có độc một cách là phải lôi máy ra khỏi túi.

    Ngoài ra, với các chương trình NOMAD Manager (để chuyển nhạc MP3) và Creative Digital Audio Center by MusicMatch (để nghe nhạc, đọc đĩa nhạc CD và chuyển chúng thành các tập tin MP3), bạn có thể tin tưởng rằng Nomad là một bước tiến đáng kể trong cuộc cách mạng các MDAP.

JazPiper MVP32P của RFC

    Khác với Nomad, jazPiper không dùng giá đặt máy. Thay vào đó, nó có cổng dữ liệu nằm ở bên trái vỏ plastic để kết nối nhanh cổng song song với PC để bàn. Đây có vẻ là một tính năng hấp dẫn, đặc biệt đối với người dùng notebook thích chuyển các bản nhạc MP3 tại những nơi đông người.

    Một điểm khác với Nomad nữa là jazPiper không kèm theo pin sạc và adapter AC. Mặc dù không có bộ phận dò sóng FM và chỉ gói gọn trong bộ nhớ 32MB, thiết bị này chấp nhận được trong số các sản phẩm dưới 200 USD.

    JazPiper có móc cài ở phía sau để có thể dễ dàng cài vào túi áo, đai an toàn trên xe hơi, hoặc túi xách. Các núm điều chỉnh ở mặt trước rất trực quan với một đĩa ở giữa để điều khiển playback và các núm nhỏ (một trước và một ở trên) dùng chọn loại nhạc (pop, cổ điển hay rock), các chế độ làm việc (sổ điện thoại, máy ghi tiếng), và các chức năng khác như xóa tập tin chẳng hạn.

    JazPiper rất đáng mua nếu bạn muốn có các chức năng playback MP3 cơ bản với giá phải chăng. Máy này có kèm theo phần mềm jazPiper Desk và jetAudio Plus để thực hiện các công việc chuyển âm thanh số.

Diamond RIO PMP300

    MDAP này có tính cách mạng đối với quan niệm của chúng ta về âm nhạc xách tay và đây chính là sản phẩm mà Diamond đã thắng trong vụ kiện đã nói đến trong phần đầu bài báo. Giờ đây RIO PMP300 lại được phép lưu hành trên thị trường. Các núm playback ở mặt trước của nó phải thừa nhận là tốt nhất. Các núm bằng cao su mềm, dễ bấm để chọn các kiểu thứ tự phát (ngẫu nhiên, lặp lại) và điều chỉnh âm lượng, còn ở giữa là một đĩa lớn để quản lý các lệnh playback cơ bản. Có lẽ đây là thiết bị dễ điều khiển nhất, ngay cả trong trường hợp bạn đang ở trong phòng tối. Giống như jazPiper, RIO PMP300 nối trực tiếp với PC qua cổng song song.

    Web site RioPort mới của Diamond (www.rioport.com) là nơi chuyên cung cấp tin tức và các dịch vụ trao đổi MP3. Bạn có thể tải xuống RioPort Audio Manager, phần mềm sẽ được dùng trong các MDAP RIO tương lai thay cho JukeBox của MusicMatch hiện nay.

Diamond RIO PMP500

    PMP500 là phiên bản nâng cao của PMP300 mới "ra lò" hồi tháng Mười vừa qua. PMP500 nặng hơn người anh em của nó 8 gam nhưng quan trọng là có thể nối với PC để bàn thông qua cổng USB (tốc độ 5Mbps) thay vì cổng song song (tốc độ 1Mbps). Điều này có nghĩa là nó có thể hoạt động được với Macintosh (G3 và iMac).

    Với bộ nhớ 64MB lắp trong và pin AA, bạn có thể nghe nhạc liên tục trong 13 giờ. Dĩ nhiên, ưu điểm của thiết bị này là nó không những hỗ trợ định dạng MP3 mà cả VBR (một định dạng nén tập tin thấp hơn), MPEG 2.5 và G.723. Nói chung PMP500 quả là MDAP làm mê hoặc lòng người.

ZMP 3000 của ZipLabs

    Công ty Singapore này vừa giới thiệu ZMP 3000 (còn gọi là "Zappee") hồi tháng Mười. Được trang bị cổng song song và giao diện USB PC, Zappee không có bộ nhớ trừ một bộ phận dò sóng FM. Để lưu trữ các tập tin MP3, bạn phải mua riêng các card Zappee Flash (kích thước bằng con tem thư) loại 16MB hoặc 32 MB với giá 18 USD và 37 USD.

Phần mềm nghe nhạc MP3

    Để biết chính xác có bao nhiêu phần mềm MP3 đang lưu hành trên Internet, hãy đến www.dailymp3.com, một trong những nơi có nguồn tài nguyên MP3 tốt nhất, cập nhật và công bằng nhất. Tới đó, bạn sẽ thấy rằng các file MP3 có thể chạy bằng hầu như bất kỳ phần mềm chơi nhạc đa phương tiện nào hiện nay (kể cả Windows Media Player của Microsoft). Tuy nhiên, cũng có những loại được coi là tốt hơn vì chiếm ít không gian nhớ mà lại có nhiều tính năng hơn.

    WinAmp của Nullsoft (hiện đang là phiên bản 2.5c, tải xuống mất 1,82MB) là phần mềm chơi nhạc đầu tiên ủng hộ cho cuộc cách mạng MP3. Hiện nay, hầu như mọi tín đồ của MP3 đều thề là sẽ (hoặc tiếp tục) dùng WinAmp. Mặc dù có equaliser và các chức năng playback chuẩn, nhưng phần mềm này chưa thực sự có nhiều thay đổi.

Các phần mềm chơi nhạc MP3 phổ biến gồm: WinAmp của Nullsoft, JufeBox của MusicMatch, Sonique và Apollo của Lycos (tính từ góc trên bên trái theo chiều kim đồng hồ).

    JukeBox của MusicMatch (tải xuống 3,9MB) tuy chiếm nhiều không gian lưu trữ của PC (mặc dù mỗi cửa sổ đều có thể đóng lại) nhưng vẫn thông dụng và được trang bị cho Nomad và RIO cho phép nghe nhạc MP3 mà còn thực hiện đọc và mã hóa MP3. Nói cách khác, đây là giải pháp MP3 tất-cả-trong-một để bạn có thể đọc từ đĩa nhạc CD, mã hóa chúng thành các tập tin MP3, rồi đưa vào một playlist (do đó còn gọi là "jukebox" - máy hát tự động). Phiên bản tải xuống miễn phí chỉ cho phép bạn mã hóa ở 96 Kb/s, rất chậm so với tốc độ trung bình hiện nay (thường là 128 hoặc 160 Kb/s). Để có tốc độ mã hóa cao hơn, bạn phải mua JukeBox từ Internet với giá 29,99 USD.

    Sonique của Lycos (tải xuống 2,38MB) là một phần mềm chơi nhạc rất đáng quan tâm. Nó có ba chế độ giao tiếp (console mode) bao gồm định hướng, trạng thái trung bình và trạng thái nhỏ. Thú vị nhất là, giống như WinAmp, hiện có nhiều người thiết kế các "vỏ ngoài" để bổ sung màu sắc và kiểu cách cho thiết bị. Với một vỏ ngoài mới, việc chuyển đổi chế độ giao tiếp lúc nào cũng làm bạn thích thú khi quan sát và sử dụng. Nếu bạn muốn có một phần mềm chơi nhạc nhìn đẹp nhất, hãy chọn Sonique.

    Apollo (tải xuống 641Kb) là một trong nhiều phần mềm chơi nhạc MP3 hiện nay. Phần mềm có các cửa sổ quen thuộc và các núm playback chuẩn. Nếu không thích các phần mềm chơi nhạc phức tạp, phù phiếm, Appollo là lựa chọn thích hợp.

Các phần mềm đọc CD và mã hóa MP3

    Nếu có quá nhiều đĩa CD, bạn sẽ muốn chuyển chúng sang định dạng MP3 và nghe bộ sưu tập ưa thích của mình từ máy tính. Để thực hiện điều này, bạn phải "tách" phần nhạc ra khỏi đĩa CD (thông thường thành định dạng *.wav) và "mã hóa" chúng thành các tập tin MP3.

AudioGrabber 1.5 cđa Jackie Franck là chương trình phỉ biÕn nhÊt, ®ơn giản là nã ®áng tin cËy và nhanh nhÊt (bài hát cì 37,4MB chØ mÊt hai phĩt ®Ĩ ®ưîc tách thành tËp tin .wav). Để chuyển đổi tập tin .wav đó (thường được lưu giữ trong folder AudioGrabber) thành tập tin MP3, bạn cần có một tiện ích mã hóa bên ngoài như WinDAC32 hoặc Easy CDDA Extractor.

    Còn nếu muốn có tiện ích chuyển trực tiếp âm thanh CD thành MP3 thì WinDAC32 (tải xuống 425Kb) là chọn lựa tối ưu. Mặc dù cần tải xuống một phần mềm plugin riêng (BladeEnc là tốt nhất), nhưng bạn sẽ có những khả năng vô tận trong dải tốc độ mẫu rất rộng (tới 320Kb/s ở 44.100hz) và tốc độ (chuyển một bài hát 31MB thành tập tin MP3 5MB 256 Kb/s mất năm phút). Có một số phần mềm tách nhạc ra khỏi CD sẽ bị trục trặc về đồng bộ đối với ổ CD-ROM - Win DAC32 có thể đọc lại các sector CD và làm cho bài hát đó được thực hiện đúng.

    Easy CDDA Extractor 3.5b (tải xuống 3,22MB) là phần mềm vừa tách nhạc khỏi đĩa CD vừa mã hóa MP3 rất ấn tượng. Nó cho phép bạn xử lý sự đồng bộ sector và mã hóa với tốc độ 320 Kb/s.

    Một tiện ích MP3 khác phải kể đến là MP3 Postcard 1.2 (tải xuống 261 Kb). Nó cho phép bạn chuyển đổi tập tin *.mp3 thành tập tin *.exe tự chơi nhạc, nên bạn có thể gửi bài hát cho bạn bè mà không cần phải kèm theo phần mềm chơi nhạc MP3 riêng. Để có nhiều tiện ích hơn, mời bạn đến địa chỉ www.dailymp3.com.

Phần còn lại của thế giới

    OmniPlayer của Sphere Multimedia Technologies được giới thiệu là một thiết bị xách tay đa năng (Universal Portable Device - UPD) đầu tiên. Với thiết kế đã được cấp bằng sáng chế, OmniPlayer không chỉ chơi nhạc số mà còn là bộ mã hóa xách tay, máy điện thoại di động, hệ thống định vị toàn cầu, bộ duyệt Web, v.và Một thiết bị siêu đẳng của thế kỷ này? Có thể.

    Điều thú vị là hình dáng của thiết bị có thể thay đổi theo chức năng sử dụng (giống như thay đổi module DVD bằng module đĩa mềm trên máy laptop). Mặc dù OmniPlayer hiện nay mới ở "giai đoạn một" nhưng các chức năng tiên tiến sẽ nhanh chóng được bổ sung trong những giai đoạn kế tiếp. Điều này sẽ làm cho OmniPlayer trở thành thiết bị có sức cạnh tranh mãnh liệt không chỉ với các MDAP mà với cả PC cầm tay và điện thoại di động.

WinDAC32 là phần mềm "tách" nhạc từ đĩa CD khá tốt, lại còn có phần mã hóa MP3.

    "Giai đoạn một" của OmniPlayer hiện nay là: máy ghi/nghe nhạc số có khả năng mã hóa âm nhạc từ một nguồn bất kỳ bao gồm Internet, CD, Mini Disk, hệ thống stereo, và băng cassette. Bạn không cần đến PC để bàn để tải các bài hát xuống vì đầu vào của thiết bị này cho phép người dùng lưu trữ âm thanh số trong các MultiMedia Card (MMC).

    Với bốn card MultiMedia 8MB đã cài sẵn, OmniPlayer chỉ nặng 144g và có kích thước 112x69x30 mm. Bạn có thể mua OmniPlayer "giai đoạn một" tại www.omniplayer.com. Sản phẩm mua về, ngoài bản thân máy, còn có bốn MMC 8MB, một ống nghe, các dây cáp đôi và hai pin AAA mà giá có 199 USD.

    Samsung cũng đang "nhăm nhe" đưa ra loạt MDAP mang tên Yepp trong vài tháng tới đây. Kiểu đầu trên trong series này là E Series (YP-E32), nó có một bộ nhớ flash 32 MB, nối với PC qua cổng song song, dùng hai pin AA, kích thước 64x88x17 mm và trọng lượng 72g (không pin). Khác với các model máy cao cấp, Yepp E Series chỉ cho các chức năng playback MP3 và ghi tiếng nói. Các model sau, như B Series (vỏ bằng magiê) và D Series (FM stereo) sẽ có docking station để nạp pin.

AudioGrabber 1.5 là tiện ích "tách" nhạc từ đĩa CD thông dụng.

    Ngoài ra, bạn còn có thể tìm thấy MPMan của Eiger Labs - các máy EMP-F10 và EMP-F20 - có cùng kích thước (91x70x16,5 mm), RAM (32MB), và giá (200 USD). Điểm khác biệt chủ yếu giữa hai kiểu này là F20 dùng giao tiếp USB còn F10 thì dùng docking station. Để tham khảo thêm về các máy khác, đến thăm www.teammp3.om/mp3/mp3_hardware.htm

Bùi Xuân Toại
PC World Singapore 10/99


PcLeHoan 1996 - 2002
Mirror : http://www.pclehoan.com
Mirror : http://www.lehoanpc.net

Mirror : http://www.ktlehoan.com