|
NGUYỄN XUÂN TÀI VÀ ĐINH NHO NAM:
Máy tính FBP và giấc mơ“làm ǵ đó cho người khuyết tật”
Hải Yến |
Một người là Đinh Nho Nam bị tật bẩm sinh (liệt chân
phải và tay trái do cha bị nhiễm chất độc hoá học trong
chiến tranh chống Mỹ), người c̣n lại là Nguyễn Xuân Tài,
cả hai cùng là sinh viên năm thứ hai, K46, Khoa Công
nghệ thông tin (CNTT), Đại học Bách khoa Hà Nội, đang cố
gắng biến ư tưởng “làm ǵ đó cho người khuyết tật từ
chiếc máy tính vạn năng’’ sớm thành hiện thực...
Học như... phim
Thân với nhau từ nhỏ khi cả hai cùng đậu vào lớp 7
chuyên Lư của trường Năng khiếu Vinh. Khi được nghe giới
thiệu về những tính năng đa dạng của máy tính, cả Nam và
Tài đều có chung một câu hỏi: “Nó có thể giúp ǵ cho
người khuyết tật?’’... Cùng thích nhiều môn khoa học tự
nhiên và đam mê tin học nhưng nhà nghèo, không có khả
năng sắm máy tính nên cả hai chuyên đi... học ké. Nam
học cả trên máy tính ở trường lẫn học nhờ ở nhà một
người bạn là con giáo sư Nguyễn Huỳnh Phát (hiện đang là
Hiệu trưởng trường Sư phạm Quảng B́nh). C̣n chuyện học
ké máy tính của Tài th́ ly kỳ hơn. Chiếc máy tính đầu
tiên mà Tài được thấy và tiếp cận là một máy Compaq 486
(tốc độ 66MHz, 200MB ổ cứng, chạy hệ điều hành Windows
3.1) ở nhà một người bạn tên Nguyễn Hữu Giang (hiện đang
học cùng khoá với Tài và Nam). Tài hay đến học chung với
Giang và phát hiện bố Giang quản lư rất chặt chiếc máy
tính của nhà. Muốn vào pḥng để máy tính ở tầng hai th́
phải lên bằng cầu thang mà bố Giang th́ thường xuyên
ngồi gần đó. V́ vậy, cả Tài lẫn Giang cùng trèo lên mái
nhà bên cạnh, sau đó ḅ sang mái nhà của Giang để đột
nhập vào pḥng để máy tính. Tài kể: “Để khỏi bị lộ,
chúng tôi di chuyển rất nhẹ nhàng và cứ dùng máy khoảng
30 phút th́ tắt máy một lần cho máy khỏi nóng. Chúng tôi
học tin học theo kiểu như vậy suốt ba năm ṛng...”.
Năm 1995, bố Tài (hiện đang công tác ở Tỉnh Uỷ Vinh)
được cử đi học bổ túc tin học cho cán bộ nhà nước và đem
về một cuốn cẩm nang tin học, dày 600 trang, trong đó có
hướng dẫn đầy đủ các chương tŕnh từ DOS, NC, Pascal,
C++. Mặc dù chưa biết ǵ nhưng ngày nào Tài cũng lôi ra
đọc một chương. Do nhà không có máy tính, Tài vẽ các
hướng dẫn ra giấy và tập gơ. Chỉ tập như vậy mà sau này,
Tài có thể gơ “thật” không cần nh́n bàn phím. Khi đă
hiểu các lệnh trong DOS, Tài tiếp tục học về Pascal. Đến
lớp 9, Tài và Giang đă có sản phẩm tham gia cuộc thi Tin
học trẻ không chuyên. Một số sản phẩm đầu tay mà hai bạn
đă thực hiện là phần mềm về nhạc (có thể thể hiện được
bài hát, xướng âm một bản nhạc), phần mềm chơi cờ vua
giữa hai người và tự giả lập một chương tŕnh giống hệt
NC. Rất tiếc là những phần mềm được lập tŕnh bằng
Pascal đó đă mất v́ chiếc máy tính cũ ấy hỏng...
Khát vọng “Làm ǵ đó...”
Sau này, khi thông tin về các tiến bộ của máy tính ngày
một nhiều hơn, những câu chuyện xoay quanh sự hỗ trợ của
máy tính đối với người khuyết tật đă thôi thúc cả Nam và
Tài “làm một cái ǵ đó”. Thế rồi, một người chị họ của
Nam không may bị mù cả hai mắt, phải bỏ dở việc học. Tâm
sự và nỗ lực vươn lên của một người mù đă khiến cả hai
nghĩ đến việc thiết kế hệ thống máy tính FBP (Computer
System for the Blind People). Do người khiếm thị chỉ có
thể “đọc” được chữ Braille nên không thể sử dụng loại
máy tính b́nh thường như chúng ta. Việc “đọc” phải dựa
vào xúc giác (tay) và thính giác (tai). Tuy ở Việt Nam
đă có hệ thống tổng hợp giọng nói từ văn bản nhằm giúp
người khiếm thị kiểm tra lại những ǵ đă gơ nhưng hệ
thống này chưa được phổ biến rộng răi ở phía Bắc. Một số
tổ chức trong nước cũng đang nghiên cứu phát triển phần
mềm đọc trang web bằng tiếng Việt nhằm giúp người khiếm
thị có thể tiếp cận với xă hội thông tin. Tuy nhiên,
những dự án này chưa nhiều. Các phần mềm cho máy tính
FBP do Tài và Nam thiết kế sẽ được viết lại gần như toàn
bộ, kể cả hệ điều hành. Hệ điều hành mới có tên gọi là
FBP-OS, được viết riêng cho máy tính FBP để phục vụ phần
lớn nhu cầu học tập và sử dụng DOS, Windows 98, Linux
sau khi đă lược bớt một số chức năng thừa và thêm vào
nhiều tŕnh điều khiển mới (máy in, màn h́nh) cho phù
hợp với người khiếm thị. Ngoài ra, c̣n có một bộ phần
mềm khác viết cho máy tính nhằm thiết lập tương thích
giữa hai hệ thống máy tính, nhờ bộ phần mềm mới này
người khiếm thị có thể giao tiếp với người sử dụng máy
tính b́nh thường mà không gặp phải trở ngại nào. FBP sẽ
có các chức năng tiêu biểu như soạn thảo văn bản, lưu và
in văn bản bằng chữ Braille. Cho phép sử dụng các thiết
bị âm thanh, các chuẩn MPEG âm thanh. Cho phép sử dụng
internet bằng chữ Braille. Cho phép truyền dữ liệu từ
máy tính b́nh thường sang FBP và ngược lại với chức năng
tự động chuyển đổi và lọc thông tin. Thiết lập hệ thống
mạng máy tính FBP và mạng hỗn hợp PC-FBP...
Tài mong muốn: Khi sang năm thứ tư, lúc đă có thêm kiến
thức và nếu t́m được sự hỗ trợ của các doanh nghiệp, cả
hai sẽ hoàn thiện sản phẩm. Nếu dự án thành công, Nam và
Tài sẽ tặng cho Hội Người mù Nghệ An và Hội Người mù
Việt Nam. Sau đó, có thể thương mại hoá và xuất khẩu sản
phẩm thông qua một công ty nào đó. Hiện nay, cả hai đă
hoàn thiện xong bản thiết kế phiên bản 2.0 cùng với một
loạt các chi tiết về nguyên vật liệu để xây dựng hệ
thống máy tính FBP. Tuy nhiên, cả hai đang gặp một số
khó khăn về tài liệu, thời gian nghiên cứu và cả nguồn
tài chính để phát triển sản phẩm. Theo Tài, sau khi cùng
Nam thiết kế giải pháp và hoàn thiện các chi tiết sản
phẩm, bạn đă tham khảo và được biết ở nước ngoài có một
loại máy tính dành cho người khuyết tật với giá khoảng
vài trăm USD, tuy nhiên bàn phím của họ c̣n nhiều hạn
chế về số chữ. Sản phẩm này đă được thương mại hoá và
được Microsoft hỗ trợ. Cả hai tin rằng dự án của ḿnh sẽ
góp phần xây dựng cho những người mù một thế giới máy
tính dành riêng cho họ. |
- Nguyễn Xuân Tài: Từ lớp 9 đến lớp 12, năm nào
cũng đoạt giải nhất cuộc thi Sáng tạo phần mềm của tỉnh
Nghệ An. Một giải nhất và một giải ba cuộc thi Tin học
trẻ không chuyên của tỉnh.
- Đinh Nho Nam: Từ năm lớp 5 đến lớp 11 đạt các
giải nh́, một giải ba thi Tin học trẻ không chuyên của
tỉnh Nghệ An. Một giải nhất và hai giải ba cuộc thi Sáng
tạo phần mềm của tỉnh Nghệ An. Một giải ba cuộc thi
Toán-Tin toàn quốc. |
|
|
|
