Gặp Nguyễn Minh Tạo (sinh 1985) trong một quán cà phê ở thị xã Tam Kỳ, trông bộ dạng anh chàng như vừa từ dưới ruộng bước lên, tóc tai phủ gáy, tôi vẫn ngờ ngợ về việc chàng “hai lúa” này đã lập ra website www.tintucquangnam.org có tiếng trong giới “IT” Quảng Nam lâu nay.
Chuyện Tạo đến với tin học cũng tình cờ như gặp một thằng bạn hợp “gu”, gần gũi riết rồi kết luôn, không dứt ra được. Sau 1.500 ngày bấm chuột, gõ phím trên những chiếc máy tính của… thiên hạ để vọc, chàng học trò nghèo xứ Quảng mới được ba mẹ bán cặp bò tậu cho bộ máy tính. Vậy mà trước đó, Tạo đã lập nên trang tin tức online, làm quản trị một diễn đàn về đất Quảng bằng máy ở cửa hàng dịch vụ Internet.

Bước đầu táy máy tò mò
Năm 2002, Internet bắt đầu vươn đến thôn Phong Nhị, xã Điện An 3, huyện Điện Bàn, Quảng Nam. Thay vì bị cuốn vào game hay chat chit như bạn bè cùng lứa tuổi 8x, Tạo lại tò mò là làm thế nào mà người ta đưa được những trang thông tin hấp dẫn đến thế lên mạng. Quản lý và cập nhật ra sao, làm thế nào để có những hình ảnh “động đậy” nhìn rất đã con mắt. Thời điểm này các diễn đàn, các thông tin về thiết kế web đã được những đàn anh đi trước đưa lên khá nhiều trên Internet, nên Tạo nhanh chóng học hỏi và tự làm cho mình những trang web riêng.
Hồi ấy, Đài Tiếng nói Việt Nam (TNVN) có chương trình âm nhạc cuối tuần, thính giả phần nhiều là học trò trung học, sinh viên nhưng chưa có một diễn đàn cho giới trẻ. Tạo cùng một nhóm bạn nảy ra ý tưởng lập diễn đàn cho các fan của chương trình có chỗ tâm sự. Vậy là forum “amnhaccuoituan.net” ra đời. Chỉ sau một thời gian ngắn đưa lên mạng, site “amnhaccuoituan” đã thu hút đến hơn 8.000 thành viên yêu âm nhạc trên khắp đất nước. Hàng tuần, các anh chị phụ trách chương trình âm nhạc cuối tuần ở Đài TNVN gởi kịch bản chương trình để Tạo post lên diễn đàn, sưu tầm nhạc gởi cho bạn yêu nhạc. Trang “amnhaccuoituan” nhanh chóng trở thành một “sân khấu ảo” sôi động không kém một sân khấu âm nhạc thực thụ. Nhưng chương trình âm nhạc cuối tuần sau đó phải im tiếng vì không nhận được tài trợ khiến hàng vạn thính giả yêu âm nhạc tiếc nuối.

Không bột… vẫn gột nên hồ
Buồn tình, Tạo quay về lớp 12/9 với những trang nhật ký online, vì bấy giờ đã là mùa hè, ai cũng cắm cúi ôn thi đại học nên “www.129NDH.net.tf” cũng vắng ngơ, vắng ngắt… Nỗi đam mê không để yên chàng Tạo, cuối hè năm đó, một lần đọc tin tức trên báo mạng, thấy trang thông tin Quảng Nam - “quangnamportal.org” tạm ngừng hoạt động do thiếu kinh phí, thiếu người điều hành, Tạo lập tức bắt tay vào làm một trang khác với suy nghĩ rằng sức mình dù chưa thể làm được nhiều, nhưng… có còn hơn không, để Quảng Nam không thể thiếu thông tin một ngày trên mạng. Sau vài ngày mày mò ở một dịch vụ Internet, trang tin điện tử “www.nguoiquangnam.de” ra đời. Trang web mang đến cho mọi người những thông tin cần thiết về thời sự, kinh tế, xã hội, lịch sử, nhân vật kiệt xuất đất Quảng… được cập nhật liên tục, nhanh nhạy. Cạnh đó, một diễn đàn công nghệ thông tin cũng được mở ra để giải đáp các thắc mắc liên quan đến tin học cho các bạn trẻ…
Đến nay sau gần 1 năm ra đời, đều đặn mỗi ngày trang tin đón khoảng 300 lượt người thăm, còn diễn đàn thanh niên Quảng Nam của Tạo có đến hơn 4.000 thành viên thường xuyên trao đổi thông tin. Mỗi tuần Tạo nhận được hàng trăm email khắp nơi quan tâm đến đất và người xứ Quảng gởi về hỏi han, động viên và cả… thắc mắc, chất vấn. Ít ai ngờ rằng người sáng lập, điều hành chỉ là một chàng học trò nghèo, tay trắng. Mới đây, thông qua wesite của Tạo, một người nêu đề nghị tỉnh không nên mở cửa khu di tích Mỹ Sơn vào ban đêm vì sẽ lợi bất cập hại. Tạo thật sự lúng túng vì chẳng biết “phát ngôn” ra sao, đành mở thêm một diễn đàn để mọi người cùng tham gia góp ý!

Cần cù… bù nghèo khó
Nhiều anh em trong giới “IT” Quảng Nam đều có chung thắc mắc: làm sao chỉ từ đôi bàn tay trắng, máy tính không có, tiền cũng chỉ đủ lên mạng mỗi ngày vài giờ mà Tạo có thể duy trì được trang tin gần một năm trời. Hóa ra chàng “hai lúa” đã làm nên việc theo kiểu nông dân thứ thiệt: cần cù… bù nghèo khó. Ngày nào Tạo, cũng lục tục dậy thật sớm, dông xe máy ra Đà Nẵng, đến thẳng điểm dịch vụ Internet quen thuộc để tổng hợp tin tức trên các báo trong nước về Quảng Nam, trả lời email cho bạn đọc. "Làm việc" mất khoảng 1 tiếng đồng hồ rồi mới đến trường Kỹ thuật và Nghiệp vụ Công nghệ tàu thuỷ III Đà Nẵng, nơi Tạo đang học năm thứ ba hệ trung cấp ngành điện tử.
Một hôm, Tạo cho biết trang web của cậu sắp ngủm vì hết hạn miễn phí hosting, cái tên miền cũng là của một người bạn chơi MU và “Võ lâm truyền kỳ” đổi được cho sau mấy lần gạ gẫm của một game thủ khác…”; ngay cả chương trình thiết kế web của mà Tạo đang dùng cũng là chương trình mã nguồn mở miễn phí “săn” được của một người Việt đang sống ở Nga. May sao, sau khi e-CHÍP đăng thông tin, chị Hồ Thanh Trang (công tác tại sở ngoại vụ TP.HCM) đã hỗ trợ cho Tạo không gian lưu trữ và phí duy trì tên miền. Hiện nay, trang www.tintucquangnam.org đang được anh Bùi Minh Tuấn - cán bộ Sở VH-TT Quảng Nam hướng dẫn đăng ký lập website hợp pháp. Gần đây, anh Nguyễn Hữu Sáng - Bí thư tỉnh đoàn Quảng Nam đã mời Tạo tham gia tư vấn việc điều hành diễn đàn thanh niên Quảng Nam và sinh hoạt với nhóm tin học ứng dụng ở Tam Kỳ.
Mới đây, ba mẹ và các anh chị gom tiền mua cho Tạo một bộ máy tính mới tinh. Tạo vui vẻ nói: “Từ ngày có máy tính, em sụt mất 3 ký vì ham quá”. Ba của Tạo, ông Nguyễn Văn Ngô (73 tuổi) thật thà nói: “Thấy hắn ham máy tính, bỏ nhà đi miết, tui cắn răng bán cặp bò mua cho nó chớ tiền nhà nông đâu đủ làm mùa!”. Hàng ngày, ngoài giờ đi học, Tạo cũng giúp ba mẹ làm 4 sào lúa, cũng cày, gặt, tưới tắm… không khác bao trai làng khác. Anh chàng buồn buồn: “Em ước sao được vào đại học, học một chuyên ngành công nghệ thông tin, nhưng ngặt nỗi nhà nghèo…”.