Mười lăm năm trước, khi tin học còn xa lạ với cộng đồng và máy tính là thứ thiết bị đắt tiền, thầy Đỗ Đức Huyến, khi ấy đang là giảng viên môn phương pháp luận tại ĐH Sư Phạm TP.HCM, đã có tầm nhìn xa, đúng đắn về sức mạnh của môn học mới mẻ này và giá trị ứng dụng tuyệt vời của công nghệ thông tin (CNTT) trong lĩnh vực sư phạm. Ông đã quyết định đưa tin học vào chương trình giảng dạy chính thức của Trường THPT dân lập Đào tạo học sinh giỏi (ĐTHSG) TP.HCM ngay từ niên khóa đầu tiên mới thành lập trường (1991), nơi ông làm hiệu trưởng.
Đến nay, thầy Huyến vẫn chưa sử dụng thành thạo cái máy tính, trực tiếp khai thác những ứng dụng CNTT; nhưng với vai trò nhà quản lý, những kết quả hết sức thuyết phục từ những định hướng đúng đắn của thầy đã được đồng nghiệp gần xa thán phục.
Có dịp nghe ông nói về công việc và học sinh của mình, chúng tôi chợt nhận ra tuổi già không thể ngăn nổi ngọn lửa nhiệt thành đối với nghề nghiệp, niềm tin đối với công nghệ dạy học của tương lai trong trái tim thầy Huyến dù năm nay, thầy đã vượt ngưỡng tuổi "cổ lai hy", mái tóc đã bạc phơ và những bước chân không còn linh hoạt như xưa.

Những bước tiên phong
Năm 1999, Trường ĐTHSG tách thành hai trường dân lập mới. Thầy Huyến làm hiệu trưởng Trường THPT dân lập Ngôi Sao, xây dựng cơ ngơi mới ở huyện Bình Chánh (nay thuộc quận Bình Tân). Giữ vững định hướng nâng cao chất lượng đào tạo và hiện đại hóa trường học, thầy quyết tâm đẩy mạnh ứng dụng CNTT. Mọi thiết bị giảng dạy môn tin học và sử dụng giáo án điện tử (GAĐT) dạy các môn học khác đều do tổ Tin học của trường mua linh kiện về tự ráp, vừa để học, vừa tiết kiệm chi phí và có thể chủ động trong mọi tình huống.
“Khả năng tư duy mỗi học sinh mỗi khác. Không nên bắt 50 em cùng lớp ngồi nghe cùng bài giảng, bấy nhiêu kiến thức. Học sinh có quyền được biết nhiều hơn nếu em đó giỏi hơn, học tốt hơn…”. Từ suy nghĩ này của thầy hiệu trưởng, từ năm 2000, Ngôi Sao trở thành trường trung học đầu tiên trong cả nước có thêm môn học bắt buộc mới là Internet.
Thách thức càng nhiều hơn với người cầm lái ngôi trường mới ở vùng ven đô thị, điện đóm chập chờn lúc mạnh, lúc yếu. Kết nối dial-up, tốc độ chậm, muốn mở hoặc tải nội dung từ trang web phải đợi chờ, dẫn đến tình trạng khập khiễng về thời lượng chương trình dạy. “Khó khăn nhiều, nhưng rồi cũng giải quyết được. Tiếp cận Internet, các em bắt đầu thể hiện khả năng trong việc tìm tòi, khám phá. Không còn là môn học riêng lẻ; học sinh đã biết sử dụng Internet để hỗ trợ các môn học khác”, thầy Huyến nói.
Máy tính nối mạng và máy chiếu, sau đó được trang bị tại mỗi phòng học. Ngoài ra, trường Ngôi Sao còn có hai phòng với gần 100 máy tính kết nối ADSL để học sinh thực hành. Việc học sinh tiếp cận Internet trong trường, thời gian đầu cũng gặp không ít vấn đề. Hiếu động và tò mò, nhiều em đã tìm đến những trang web không lành mạnh. Các giáo viên luôn theo sát để nhắc nhở chỉ bảo các em như thế nào là nên, như thế nào là không. Hiện ông đang triển khai thử nghiệm mô hình mới tại lớp 10A1: 32 HS học tất cả môn học trên 32 máy tính. Nếu kết quả khả quan trong năm học này, mô hình mới sẽ được áp dụng cho tất cả các khối.

Vai trò "thuyền trưởng"
Môn học mới ở trường Ngôi Sao không chỉ dành cho học sinh. Chiều thứ Bảy hàng tuần, các thầy cô giáo của trường đều tham gia lớp tin học cơ bản và khai thác tiện ích Internet. Đó là bước đầu trong kế hoạch của thầy hiệu trưởng để thực hiện chủ trương ứng dụng phương pháp giảng dạy bằng giáo án điện tử (GAĐT) sau đó. “Không nóng vội, thầy cô khó khăn chỗ nào thì tháo gỡ chỗ nấy. Khi dùng máy nhà, nếu gặp khó khăn kỹ thuật thì tổ tin học sẽ đến giúp, rồi cài phần mềm, hỗ trợ kinh phí cho giáo viên nâng cấp hoặc mua máy. Cái chính là làm sao để thầy cô không cảm thấy bị ép buộc, tự giác thay đổi quan điểm, tư duy mới là quan trọng…”, thầy Huyến cho biết. Hàng tháng, văn phòng nhà trường làm thống kê chi tiết ngày, giờ, giáo viên dạy môn gì đã thực hiện GAĐT và thông báo trong nội bộ. Ngoài ra, các cuộc thi GAĐT trong trường được tổ chức liên tục. Việc làm này đánh động vào lòng tự trọng của các giáo viên: "đồng nghiệp làm được, sao mình không!?". Nhờ đó, những tiết lên lớp bằng giáo án điện tử ngày càng nhiều. Từ chỗ rất vất vả - thậm chí có giáo viên phải thức mấy đêm liền để soạn một GAĐT - đến nay, việc này đã trở nên rất dễ dàng đối với các thầy cô ở trường Ngôi Sao.
Thầy Huyến cho biết: “Song song việc rèn luyện kỹ năng tin học, chúng tôi cũng chú trọng nâng khả năng Anh ngữ cho giáo viên và học sinh để khai thác Internet hiệu quả; nhờ đó, giáo viên tự tin khi tham gia cùng giáo viên nước bạn trong các dự án CNTT cho giáo dục như dự án của Unesco, Partner in learning của Microsoft, Teach to the future của Intel…”. Thầy hiệu trưởng luôn động viên, tạo điều kiện để giáo viên tham gia các cuộc thi GAĐT trong khuôn khổ dự án hợp tác nói trên. Nhờ đó, nhiều thầy cô luôn đạt được kết quả tốt, giành nhiều giải thưởng, được cử tham gia cuộc thi với quy mô toàn cầu. Các giáo viên tham gia dự án, có cơ hội tiếp xúc với kỹ thuật và phương pháp mới có nhiệm vụ trình bày lại cho đồn nghiệp trong trường cùng biết.
Thời gian qua, Sở GD-ĐT thành phố, Phòng Giáo dục quận Bình Tân, Viện Nghiên cứu giáo dục và ĐH Sư Phạm TP.HCM đã tổ chức 4 cuộc hội thảo lớn tại trường Ngôi Sao về đổi mới phương pháp dạy và học, có sự tham gia của giáo viên trong thành phố và các tỉnh lân cận. Năm 2005, Phòng Giáo dục Bình Tân đã tổ chức đợt bồi dưỡng tin học cho cán bộ quản lý trong cụm tại trường Ngôi sao, do GV tổ Tin học của trường phụ trách.
Hàng ngày, ngoài công việc quản lý, thầy Huyến vẫn dành thời gian để trả lời email của phụ huynh học sinh và những thắc mắc, cả những lời tâm sự của học sinh trên trang diễn đàn của trường (www.ngoisao.edu.vn/forum). Ở đó, chuyện lớn, chuyện nhỏ trong việc dạy và học, sinh hoạt trong lớp và cả chuyện ở khu nội trú… các em đều "méc" thầy hiệu trưởng. Nhờ vậy, thầy hiệu trưởng luôn nghe được, hiểu được những gì đang diễn ra trong ngôi trường thân yêu của mình. Một thương nhân có con học ở Ngôi Sao có lần đọc những mẩu đối thoại giữa những học sinh ở lứa tuổi thiếu niên, vị thành niên với nhà giáo quá tuổi bảy mươi đã thốt lên: "Cám ơn thầy hiệu trưởng". Không phải là người trong giới CNTT, nhưng quả thật, thầy Đỗ Đức Huyến đã mở rộng cánh cửa tri thức cho biết bao thế hệ học sinh bằng công nghệ của thời đại số.

Cô Trần Thị Thanh Tịnh, Hiệu phó chuyên môn trường DL Ngôi sao:
“Điều mà tôi, một giáo viên cùng thời với thầy Huyến, cảm nhận được là ông rất nhạy bén. Ông đã làm gì là làm rất kiên quyết. Chuyện học tin học với tôi, cũng như các giáo viên đã lớn tuổi khác, chắc chắn là không dễ dàng. Nhưng, tất cả chúng tôi đều biết chủ trương của thầy hiệu trưởng là đúng. Vì thế mà chúng tôi làm theo….”.

Thầy Phạm Thanh Dũng, giáo viên môn Sinh:
“Quyết định đưa Internet vào chương trình của thầy Huyến rất hiệu quả. Tất cả mọi người, từ giáo viên đến học sinh đều cảm thấy phát triển hơn nhờ kiến thức mà Internet đem lại. Riêng bộ môn của tôi, có thể thấy rõ là học sinh thích học hơn vì các em có thể tìm tòi cái hay, cái lạ trên net rồi chia sẻ cho nhau. Nhớ hồi đầu, mọi người học tin học cũng vất vả lắm. Giáo viên trẻ như chúng tôi thì nhanh nhạy chứ thầy cô đã lớn tuổi thì chậm hơn. Cái quý là một khi đưa ra chủ trương, thầy Huyến luôn tạo điều kiện cho chúng tôi thực hiện…”.