|
Tưởng nhớ
"Altair 8800" |
|
Ngày 1/4/2010, bác sĩ Henry Edward
Roberts từ trần vì bệnh phổi tại thị trấn Cochran (bang
Georgia, Mỹ), thọ 68 tuổi. Là một bác sĩ đa khoa ở miền
quê, ông được yên nghỉ giữa hoa đồng, cỏ nội. Ít người
biết được bác sĩ Roberts chính là người chế tạo máy tính
Altair 8800, chiếc máy mà ông mô tả bằng một thuật ngữ
chưa ai dùng cho đến đầu năm 1975: máy tính cá nhân
(personal computer). H. E. Roberts được xem là "cha đẻ
của máy tính cá nhân". |
|
Hầu hết những người đến viếng bác sĩ
Roberts đã từng là bệnh nhân của ông. Những dòng chia
buồn trong sổ tang của gia đình Roberts tái hiện hình
ảnh của một thầy thuốc tận tụy: |
|
"Tôi sẽ nhớ ông nhiều lắm. Ông luôn đến
khám khi chúng tôi cần ông. Ông là bác sĩ của gia đình
tôi trong nhiều năm và là một người láng giềng tốt". |
|
"Ông là một thầy thuốc tuyệt vời. Không từ
ngữ nào diễn tả được nỗi buồn của chúng tôi khi cộng
đồng chúng ta mất đi một thầy thuốc như vậy". |
|
"Bác sĩ Roberts là bác sĩ của tôi trong
nhiều năm. Ông luôn lắng nghe tôi, quan tâm đến sức khỏe
của tôi một cách chân thành. Đối với tôi, ông là một
người bạn. Tôi không bao giờ rời phòng khám của ông mà
thiếu một cái bắt tay thân ái". |
|
Bác sĩ H. E. Roberts (1941 - 2010) |
|
Những láng giềng của bác sĩ Roberts đã quen
thuộc bao năm hình ảnh một người cao lớn, luôn hoạt
động, luôn thích chế tạo các vật dụng. Ông là một thợ
mộc lành nghề, lại tỏ ra am hiểu các thiết bị điện tử.
Có lần ông dùng rất nhiều diode phát quang (LED) để tạo
ra "thanh kiếm ánh sáng" như trong phim Star Wars cho
cậu bé nhà bên. |
|
Có lẽ chỉ những người làm việc với ông bốn
mươi năm trước mới nhớ rõ Ed (tên gọi thân mật của bác
sĩ Roberts) là kỹ sư điện từ trước khi bước vào trường
y. |
|
Thuở ấu thơ, Roberts muốn trở thành một bác
sĩ nông thôn, đến khám bệnh trong các gia đình. Có lẽ
ước mơ của cậu bé Ed phát xuất từ nghề y tá của mẹ. Cha
cậu là thợ sửa đồ điện, rất ham mê kỹ thuật. |
|
Trước ngưỡng cửa đại học, Roberts bỗng
nghiêng về phía cha: anh chọn học ngành kỹ thuật điện
tại Đại học Oklahoma vì yêu thích các loại máy móc mà
anh thấy các bác sĩ thường dùng trong phẫu thuật. Do có
kiến thức chuyên môn, khi gia nhập quân đội, Roberts làm
việc ở phòng thí nghiệm vũ khí trong căn cứ không quân
Kirtland tại Albuquerque (bang New Mexico). |
|
Ảnh hưởng bởi sự xuất hiện của những máy
tính lớn tại Albuquerque từ Thế Chiến II phục vụ cho
việc chế tạo vũ khí nguyên tử, trong thập niên 1960
Albuquerque là "thủ đô điện tử" của nước Mỹ với nhiều
xưởng chế tạo linh kiện điện tử. Đầu thập niên 1970, tìm
mua các loại vi xử lý tại Albuquerque dễ dàng hơn tại
bất cứ thành phố nào khác. |
|
Khi giải ngũ, Roberts ở lại Albuquerque,
thành lập Công ty MITS (Micro Instrumentation and
Telemetry Systems) chuyên sản xuất những bộ đồ chơi kỹ
thuật số. Sau một thời gian, ông quyết định chế tạo máy
làm tính (calculator). |
|
Máy tính Altair 8800 |
|
Vào năm 1974, khi thiết kế loại máy làm
tính lập trình được, Roberts mạnh dạn sử dụng vi xử lý
mới nhất: Intel 8080. Tự chế tạo các bảng mạch đóng vai
trò bộ nhớ, bộ xuất/nhập dữ liệu (điều khiển băng giấy
đục lỗ), cuối cùng Roberts có được một chiếc máy khá
gọn, có thể đặt trên bàn. Ông đặt tên cho máy là Altair
8800. Tên gọi Altair được chọn theo đề nghị của con gái
ông, vì cô bé đang say mê theo dõi mỗi tối cuộc hành
trình đến ngôi sao Altair kỳ diệu của con tàu Enterprise
trong bộ phim truyền hình Star Trek. |
|
Lập trình cho máy Altair không dễ dàng:
phải dùng một dãy công-tắc và một nút bấm "Enter" để nạp
từng chỉ thị ở dạng nhị phân vào bộ nhớ. |
|
Đầu năm 1975, máy Altair 8800 được quảng
cáo trên trang bìa tạp chí Popular Electronics, thu hút
sự chú ý của giới sinh viên kỹ thuật, nhất là những
người có kiến thức về lập trình. Khi đọc dòng quảng cáo
về Altair 8800, Paul Allen - kỹ sư của Công ty Honeywell
- lập tức đem quyển tạp chí đến cho người bạn kém anh
hai tuổi - Bill Gates, sinh viên Đại học Harvard. Allen
và Gates hiểu ngay rằng với việc sử dụng vi xử lý Intel
8080, máy Altair 8800 có thể chạy trình thông dịch ngôn
ngữ BASIC giống như máy tính lớn ở các trường đại học. |
|
Allen va Gates viết thư cho Công ty MITS,
thông báo rằng có thể cung cấp trình thông dịch BASIC
cho máy Altair 8800, giúp người dùng máy đó lập trình
với ngôn ngữ cấp cao. Nhận được lời mời từ MITS, Allen
và Gates hối hả lập trình bộ thông dịch BASIC bằng cách
giả lập vi xử lý Intel 8080 trên máy tính lớn PDP-10.
Allen và Gates được Công ty General Electric cho phép
làm việc với máy PDP-10 từ khi còn là học sinh trung
học. |
|
Hoàn tất sản phẩm sau một tháng, Allen lập
tức bay đến Albuquerque, mang theo bộ thông dịch BASIC
dưới dạng cuộn băng giấy đục lỗ. Trước sự chứng kiến của
Roberts, Allen cho Altair 8800 nạp trình thông dịch
BASIC, nhập dòng lệnh "10 print 2+2" (10 là số hiệu dòng
lệnh) và nhận được kết quả "4" trên băng giấy đục lỗ.
Roberts đồng ý ký hợp đồng với Allen và Gates (tự nhận
là nhóm Micro-Soft) nhằm xây dựng bộ thông dịch "Altair
BASIC" để bán kèm theo máy Altair 8800. Gates ngừng việc
học tại Harvard, đến làm việc cùng với Allen tại trụ sở
của MITS. Thành quả của Allen và Gates trong thời gian
đó trở thành sản phẩm đầu tiên của Công ty Microsoft. |
|
Hai năm sau, khi công việc kinh doanh đang
phát đạt, Roberts bỗng nhiên bán lại Công ty MITS, rời
khỏi Albuquerque, đầu tư xây dựng trang trại tại Cochran
(bang Georgia). Như một người dạo chơi trong cuộc đời,
ông muốn có sự thay đổi. Trải qua vài năm làm nghề nông,
nhớ lại ước mơ thuở bé, Roberts thi vào trường y thuộc
Đại học Mercer (năm 1982). |
|
Bìa tạp chí Popular Electronics
(tháng 1/1975) giới thiệu máy tính Altair 8800 |
|
Bác sĩ David Roberts - con trai của Edward
Roberts - kể rằng khi bệnh của cha anh trở nặng, Allen
và Gates thường gọi điện thoại thăm hỏi. Trên giường
bệnh, cha anh vui mừng vì Gates đột ngột đến thăm. Một
tuần sau cuộc hội ngộ đó, cha anh qua đời. |
|
Ngay trong ngày 1/4/2010, trên trang nhật
ký The Gates Notes (http://www.thegatesnotes.com),
Gates và Allen cùng viết bài "Tưởng nhớ Edward Roberts": |
|
"Chúng tôi đau buồn sâu sắc khi Ed Roberts
- người bạn, người thầy của chúng tôi - qua đời. Xin
thành kính chia buồn cùng gia đình ông. |
|
Ed thực sự là người tiên phong trong cuộc
cách mạng máy tính cá nhân dù ông không luôn luôn được
tôn vinh xứng đáng. Ông là một người mạnh mẽ, hóm hỉnh,
luôn quan tâm sâu sắc đến bất cứ ai làm việc cho ông,
trong đó có chúng tôi. Ed đã sẵn lòng tạo cơ hội cho
chúng tôi, hai chàng trai trẻ đam mê máy tính từ rất lâu
trước khi chúng trở thành thiết bị thông dụng trong đời
sống. Chúng tôi luôn biết ơn ông vì điều đó. |
|
Ngày mà phần mềm chưa được kiểm nghiệm của
chúng tôi chạy được trên máy Altair của ông đánh dấu sự
mở đầu của bao điều kỳ diệu. |
|
Chúng tôi vẫn nhớ về những ngày xưa thân
ái, khi cùng làm việc với Ed ở Albuquerque, tại trụ sở
của MITS ngay trên quốc lộ 66. Nơi ấy xảy ra bao điều
mới mẻ mà cả hai chúng tôi đều không tưởng tượng được. |
|
Trên tất cả, chúng tôi luôn nhớ về Ed như
một người giàu lòng trắc ẩn. Vì vậy chúng tôi hiểu vì
sao ông dành nửa đời còn lại của mình để theo đuổi ngành
y, trở thành một bác sĩ nông thôn nhận khám cho bệnh
nhân khi được gọi. Rất nhiều người sẽ còn nhớ đến ông và
chúng tôi cảm thấy mình may mắn được quen biết ông". |
|
AN NHIÊN |
|
[Đầu trang] |