|
Internet mùa
Xuân mới |
|
Tựa như bản thân Internet là thành quả
kỳ vĩ từ nhiều mối nhân duyên, sự hội tụ của công nghệ
băng rộng di động và công nghệ định vị toàn cầu GPS
(Global Positioning System) đang tạo ra những trải
nghiệm hoàn toàn mới. Internet trong thập niên trước mặt
sẽ lại mang đến những biến đổi phi thường trong đời sống
xã hội. |
|
Trên chuyến bay từ Washington, DC đến Los
Angeles (Mỹ), Ashley luôn biết đích xác vị trí của máy
bay trên bản đồ nhờ một màn hình lớn đặt trong khoang
hành khách. Khi đến sân bay Los Angeles, Ashley thuê một
chiếc xe có thiết bị dẫn đường (navigator). Sau khi cô
chọn tên khách sạn từ trình đơn, thiết bị phát ra lời
nói hướng dẫn: "Lối ra ở phía trước, bên phải". Nhìn vào
màn hình nhỏ của thiết bị, Ashley thấy rõ vị trí hiện
tại của xe trên bản đồ. Lúc xe chầm chậm qua lối ra,
"người dẫn đường" lại dõng dạc: "Rẽ trái". Cứ thế,
Ashley đến được khách sạn ở khu Pasadena, nơi cô đã đặt
phòng. |
|
Đó là câu chuyện của... mười năm trước, sau
khi chính phủ Mỹ cho phép sử dụng rộng rãi hệ thống GPS.
Cũng như Internet, GPS lúc đầu được phát triển để phục
vụ những mục đích quân sự. Dựa vào tín hiệu nhận được từ
vệ tinh, thiết bị GPS xác định chính xác tọa độ của
người dùng trên phạm vi toàn cầu (chỉ sai lệch vài mét).
Những người thích du lịch, khám phá vùng đất lạ, nhanh
chóng làm quen với chiếc máy GPS cầm tay trong những
chuyến đi xa. Với máy tính xách tay được nối với máy GPS
và cài đặt phần mềm chuyên dụng, họ dễ dàng nhìn thấy vị
trí của mình trên bản đồ. |
|
Một người chơi di chuyển (runner)
trong trò "Can You See Me Now?" |
|
Ngày nay máy tính xách tay hoặc điện thoại
di động thông minh (smartphone) tích hợp chức năng của
máy GPS ngày càng phổ biến. Vi mạch GPS chỉ "đóng góp"
khoảng 1 USD vào giá thành sản phẩm. Câu chuyện của
Ashley giờ đây đã khác đi... |
|
Ashley cầm điện thoại di động và nói rằng
cô cần đến một địa chỉ ở thung lũng Chino (bang
Arizona). Sau một chút "suy nghĩ", dịch vụ Google Maps
Navigation xác định được đường đi từ vị trí hiện tại của
cô. Gắn điện thoại vào giá đỡ gần tay lái, Ashley luôn
nghe được những hướng dẫn từng bước cụ thể. Nhìn vào màn
hình điện thoại, Ashley thấy rõ vị trí hiện tại của xe
được thể hiện bằng một dấu mũi tên trên bản đồ. Bản đồ
cũng cho Ashley biết vị trí của các trạm xăng và nhà trọ
dọc theo hành trình của cô. Tuy vậy, con đường dài xuyên
qua vùng hoang mạc khiến Ashley lo ngại. Ashley gõ nhẹ
vào màn hình của điện thoại để chuyển từ chế độ hiển thị
bản đồ sang chế độ Street View. Street View hiển thị
hình ảnh cập nhật của những chặng đường mà cô sẽ vượt
qua và nơi cô sẽ đến. Thông qua dịch vụ Google Latitude,
mẹ của Ashley ở nhà cảm thấy yên tâm hơn về chuyến đi
của cô vì bất cứ lúc nào bà cũng có thể nhìn vào màn
hình máy tính để biết vị trí của con gái trên bản đồ. |
|
Giờ đây chiếc điện thoại di động trở thành
"người dẫn đường" bên cạnh Ashley mọi lúc, mọi nơi. Điện
thoại có thể nghe hiểu yêu cầu của Ashley và sử dụng
dịch vụ tìm đường thông qua Internet. Dịch vụ trên
Internet cung cấp thông tin được cập nhật thường xuyên,
không chỉ trả lời câu hỏi "Tôi đang ở đâu?", mà còn trả
lời câu hỏi khác, quan trọng không kém: "Người thân, bạn
bè tôi đang ở đâu?". |
|
Cũng như các loại thông tin khác, vị trí
của người dùng được chia sẻ trong các mạng xã hội ở
những cấp độ khác nhau. Với dịch vụ Google Latitude,
người dùng toàn quyền quyết định ai được biết vị trí của
mình và được biết ở mức độ nào. Thông tin về vị trí của
một người có thể được hiển thị chính xác với một dấu
hiệu trên bản đồ, cũng có thể ít chính xác hơn, chỉ cho
biết khu vực hoặc thành phố mà người ấy đang ở, tùy theo
mức độ gần gũi của từng mối quan hệ. |
|
Người chơi GeoCaching luôn có những
chuyến dã ngoại thù vị cùng gia đình |
|
Với tư cách là thông tin có thể chia sẻ, vị
trí của mỗi người trở thành loại dữ liệu "đắt giá", kích
thích nhiều mô hình kinh doanh mới. Mạng xã hội có thông
tin về vị trí của người dùng như Foursquare, Gowalla,
Loopt,... có thể cung cấp "quảng cáo phụ thuộc vị trí"
(những cửa hàng, rạp hát,... ở gần vị trí của người
dùng). Khác với nhiều mạng xã hội hiện thời, Foursquare
đặc biệt "am hiểu địa phương": những cửa hàng tại nhiều
thành phố trên khắp nước Mỹ liên kết với Foursquare để
thực hiện các biện pháp khuyến mãi cho "khách hàng thân
thiết" (người thường xuyên có mặt tại cửa hàng) hoặc
"khách hàng tiềm năng" (người thường xuyên có mặt trong
khu vực lân cận cửa hàng). Trong Foursquare, người có
mặt thường xuyên nhất tại một khu vực được phong cấp bậc
"thổ địa" (mayor) của khu vực đó. |
|
Trong thập niên qua, từ khi thiết bị GPS
chưa phổ biến, nhiều trò chơi trực tuyến phụ thuộc vị
trí người chơi đã được thử nghiệm (trong đó, có khi vị
trí của người dùng được xác định bằng phương pháp khác,
không dùng GPS, chẳng hạn dựa vào vị trí truy cập của
người dùng trong mạng Wi-Fi khu vực hoặc mạng Wi-Fi đô
thị). |
|
Dùng điện thoại và máy tính có chức
năng GPS trên xe để tìm đường |
|
Các trò chơi trực tuyến Bot Fighters,
Mindwarping và ARQuake được phát triển dựa trên ý tưởng
giống nhau: nhân vật đại diện (avatar) của người chơi
chỉ có thể di chuyển khi người chơi thực sự di chuyển!
Phức tạp hơn, trò chơi rượt bắt Can You See Me Now?
(được thử nghiệm trong khuôn viên Đại học Nottingham,
Anh) có hai loại người chơi: người chơi ngồi yên và
người chơi di chuyển. Cả hai loại người chơi đều dùng
máy tính cầm tay (PDA) có gắn thiết bị GPS và thấy rõ vị
trí của nhau trên bản đồ). Người chơi ngồi yên phải điều
khiển nhân vật đại diện của mình sao cho không lọt vào
tầm mắt của người chơi di chuyển. |
|
Có lẽ GeoCaching (GC) là trò chơi sử dụng
GPS ở phạm vi rộng nhất (phổ biến tại Mỹ, Nhật, Châu Âu,
Châu Úc). GC thực chất là trò chơi "truy tìm kho báu".
Bất cứ thành viên nào ở GC (www.geocaching.com)
cũng có thể tạo ra "kho báu" và thông báo tọa độ chôn
giấu cho mọi người. Theo quy ước, kho báu là một hộp
đựng sổ lưu niệm và một món quà nhỏ, được chôn giấu ở vị
trí công cộng với sự cho phép của nhà chức trách địa
phương. Hộp được chôn giấu cũng có thể chỉ chứa thông
điệp nêu tọa độ và manh mối để người chơi tìm đến kho
báu ở vị trí khác. Người chơi thường dùng điện thoại
iPhone 3G hoặc iPhone 3GS (có chức năng GPS) để tìm đến
tọa độ đã cho. Nhật ký hành trình cùng ảnh chụp của
những người truy tìm kho báu thường xuyên được đưa lên
GC. Khi tìm được hộp kho báu, người chơi lấy món quà,
đặt vào hộp một món quà khác cho người sau, ghi vào sổ
lưu niệm và chôn giấu trở lại. |
|
Xem trước hình ảnh đường phố trên
màn hình điện thoại di động (dịch vụ Google Maps
Navigation) |
|
Khả năng xác định vị trí của người dùng
Internet đang mở ra vô vàn ứng dụng. Người viết bài này
bỗng dưng liên tưởng đến những bài viết trên báo chí
nước mình của thập niên trước từng cố gắng mô tả
Internet kỳ diệu ra sao trong điều kiện Internet chưa
phổ biến. Tuy vậy, một ngày không xa, trên những nẻo
đường đất nước, bạn sẽ không ngạc nhiên khi gặp những
người đang nhanh chân bước để truy tìm "kho báu", để
trốn thoát, để rượt đuổi những nhân vật của thế giới ảo.
Hoặc đó sẽ là hình ảnh của chính bạn? |
|
NGỌC THẠCH |
|
[Đầu trang] |
|