 |
|
TIÊU ĐIỂM |
|
Photoshop và những “Lời nói dối chân thật” |
|
Quả thật, sự lạm dụng các tính
năng của Photoshop đã trở nên phổ biến. Cùng với các
phần mềm chỉnh sửa ảnh chuyên dụng, Photoshop được
sử dụng không chỉ để cho các “nghệ sĩ số” (digital
artist) đưa ra các ý tưởng sáng tạo của mình mà còn
phục vụ cho những “phù thủy ảnh số” dàn dựng, đưa ra
những “lời nói dối” bằng ảnh, bóp méo sự thật. Ngày
nay, chỉ cần có những kỹ năng cơ bản trong việc
chỉnh sửa ảnh số, bất kỳ một người nào cũng có thể
cắt dán, chỉnh sửa một bức ảnh trở nên một ý nghĩa
hoàn toàn khác so với ban đầu. Xem ra việc biến
những điều không thật trở thành có thật cũng không
mất nhiều thời gian cho lắm! |
|
Những “lời nói dối chân thật” |
|
Một trong những trào lưu của giới
chơi ảnh số hiện nay là khai thác những nguồn ảnh
khác nhau, chỉnh sửa và tạo ra những khung cảnh mà
có lẽ chỉ có trong các bộ phim thần thoại hay khoa
học viễn tưởng. Nhiều người thường dùng tính năng
chỉnh sửa ảnh trong Photoshop để đùa vui và gửi cho
bạn bè những “tác phẩm” của mình. Tuy nhiên, không
phải tất cả đều sử dụng Photoshop vào mục đích “hòa
bình” như vậy. “Tourist guy”, tấm ảnh được đăng tải
trên rất nhiều tờ báo uy tín ở Mỹ và thế giới với
khung cảnh một người đàn ông đang đứng trên sân
thượng của tòa Tháp Đôi WTC (Trung tâm Thương mại
Thế giới), tấm ảnh in rõ ngày 11-9-01 và ngay phía
bên dưới anh ta là hình ảnh chiếc máy bay của
American Airlines sắp đâm vào tòa nhà. Một hình ảnh
rõ ràng về “ngày đen tối” của nước Mỹ. Nhưng chỉ đến
khi file ảnh gốc được tung lên mạng thì báo giới mới
biết mình đã ăn phải “thịt thỏ”. |
|
Một cú lừa khác cũng ngoạn mục không kém đó là “Bad
day” với khung cảnh một con cá mập trắng đang tấn
công người bám trên thang của chiếc trực thăng bay
sát mặt nước. Trong suốt mùa hè năm 2002, “Bad day”
xuất hiện tràn ngập trên nhiều website và các trang
báo in; thậm chí được coi là một trong những bức ảnh
nổi tiếng nhất của năm 2002. Thật đáng tiếc đó cũng
lại là một “lời nói dối chân thật” và Charles
Maxwell, tác giả của “Bad day” đã xuất hiện để nói
vài lời về bức ảnh của mình: “Đó đơn giản chỉ là một
thú tiêu khiển trong lúc rỗi rãi thôi; nhưng “Bad
day’’ trở nên nổi tiếng thật ngoài sức tưởng tượng
của tôi. Có lẽ điều đáng tiếc nhất là tôi đã ký tên
mình duới tấm ảnh trước khi tung lên mạng”. Sự thật
về “Bad day” chỉ được phát hiện khi nó đã trở nên
quá nổi tiếng khiến người ta chú ý đến một chi tiết
rất vô lý trong “sự thật” hiển nhiên là “không hề có
cá mập trắng trong vịnh San Francisco và chắc chắn
không con cá nào đủ can đảm để tấn công người trước
những làn gió của cánh quạt trực thăng ở tầm gần như
vậy cả”. |
|
Ảnh chỉnh sửa kỹ thuật số không còn là điều mới lạ
tại Việt Nam. Chúng ta có thể gặp các shop ảnh số
xuất hiện ở khắp mọi nơi. Các “photoeditor” với kỹ
thuật vượt trội, ngày càng làm cho những bức ảnh trở
nên “thật” hơn. “Thật” đến nỗi không ai nghĩ đó là
những “lời nói dối”. Ngay cả trong lĩnh vực báo chí,
đôi khi kỹ thuật chỉnh sửa ảnh cũng bị lạm dụng để
cường điệu các chi tiết nhằm tạo ra ấn tượng đối với
bạn đọc. Sau vụ đánh bom khủng khiếp trên chuyến tàu
hỏa tại Madrid tháng 3-2004, hàng loạt tờ báo phát
hành sáng hôm sau ở Anh đã đăng những tấm ảnh lớn
với hình ảnh các nhân viên y tế đang cứu giúp những
nạn nhân của vụ khủng bố, phía sau họ là những mảnh
thi thể vương vãi trên mặt đất. Thật đáng buồn là
một số tờ báo đã lợi dụng tính năng “clone” (nhân
bản) của Photoshop để tạo ra những hình ảnh ghê rợn
như vậy nhằm tạo ra ấn tượng mạnh cho người đọc. |
|
“Phù thủy ảnh số” - họ là ai? |
|
Nếu như “digital artist” là những người thổi hồn cho
ảnh số thì các “digital sorcerer” (phù thủy ảnh số)
lại là tác giả của những “lời nói dối chân thật”.
Mặc dù chỉ mới thành lập được 3 năm, nhưng hiện nay
website www.B3ta.com được coi là một trong những
nguồn chia sẻ ảnh chỉnh sửa lớn nhất hiện nay. Đây
là một sân chơi không chỉ tập trung nhiều digital
sorcerer chuyên nghiệp mà còn có cả các tay chơi
nghiệp dư hoặc mới nhập môn thể hiện trình độ và
cùng trao đổi, học tập lẫn nhau. Hàng ngàn bức ảnh
ghép ra đời tại đây với chất liệu là các nguồn ảnh
được chia sẻ trên mạng hay có khi là ảnh của các ca
sĩ, người mẫu hay các nhân vật nổi tiếng. Theo Rob
Manuel, một trong những sáng lập viên của
www.B3ta.com thì “Những digital sorcerer đến website
này với nhiều mục đích khác nhau. Có người chỉ là để
giết thời gian hay học tập, nhưng cũng có những
người với những bức ảnh của mình đã kết thúc với vai
trò photoeditor tại một tờ báo nào đó”. |
|
“Đã xuất hiện giới digital sorcerer tại Việt
Nam, nhưng hành động của một số cá nhân đã làm nhiều
người có ấn tượng xấu với trường phái này”, Aida74vn
- một thành viên của www.zideanart.com (*) - nhận
định như thế và chỉ cho tôi xem hàng loạt các bức
ảnh khỏa thân hoặc ở những tư thế rất khêu gợi ghép
khuôn mặt một số ca sĩ, người mẫu nổi tiếng.
Aida74vn nói thêm: “Việc tạo ra những bức ảnh ghép
như vậy không khó, chỉ cần một người sử dụng
Photoshop ở mức trung bình cũng có thể tạo ra được.
Hơn nữa một điều nguy hiểm là những ca sĩ, người mẫu
này có rất nhiều bức ảnh chụp khác nhau nên đây sẽ
là một thư viện ảnh rất phong phú dành cho những kẻ
có ý đồ xấu muốn bôi nhọ hình ảnh của họ”. |
|
Lê Minh Hoàng |
|
(*) website này đang tạm thời đóng cửa và sẽ hoạt
động trở lại vào ngày 2-6-2005 |
 |
John Knoll,
cha đẻ của Photoshop, không thể ngờ rằng đứa
con tinh thần của ông đã trở nên một vũ khí
nguy hiểm trong cuộc chiến giữa sự thật và
những lời nói dối, giữa những sự thật được
dàn dựng và những điều không tưởng. Trả lời
tạp chí New York Post, Knoll đã phát biểu
“Khi tạo ra Photoshop, điều đầu tiên mà
chúng tôi nghĩ đến là sự tiện lợi và những
điều tốt đẹp. Nhưng những người sử dụng đã
làm cho suy nghĩ đó trở nên thật méo mó”. |
|
|
|
|
|
|
|
