Vì tim nằm bên trái: Nhìn xa và nhìn sâu

Sinh viên trong ký túc xá số 13 của trường Đại học Bách khoa Xanh-Pêtecbua (Nga) ai cũng biết ông già bán báo có chiếc xe kéo cũ kỹ. Ông cụ tuổi đã trên bảy mươi, người gầy gò, lưng còng, tóc bạc trắng. Trên cái lưng đã oằn xuống vì số phận ấy là mộ  chiếc ba lô to, chất đầy sách, báo, tạp chí, hộp đĩa CD, một chai nước trắng và ít thức ăn. Đã thế, tay ông còn kéo theo một cái xe kéo có hai bánh con con. Trên xe buộc một cái tú  to nặng cũng đầy báo và tạp chí. Cứ thế, ông lầm lũi bước đi, đôi mắt mờ đục mệt mỏi dõi về phía trước. Những ngày mùa đông tuyết phủ ngập đường, chiếc xe kéo lại càng nặng nề hơn bội phần. Thế nhưng đã đến mười năm rồi, bất kể nắng mưa, gió tuyết, cái khối ngườibalô- xe-kéo ấy vẫn cần mẫn lê bước để tìm cách mưu sinh. Công việc của ông là đem báo đến từng phòng, chào mời và lùng sục các tiệm sách cũ trong thành phố để tìm những quyển sách, tơ báo mà người ta đã đặt hàng.

Đó mới chỉ là một góc của một con người.

Chẳng bao giờ thấy ông than vãn số phận, nuối tiếc quá khư hay nài nỉ ai giúp đỡ. Người ta vẫn truyền miệng với nhau rằng ông đã từng là nhà khoa học. Mà điều đó đúng là sự thật. Ông đã từng công tác tại trường, giảng dạy Toán và Lý. Sau khi Liên bang Xô-viết sụp đổ, kinh tế khủng hoảng, nhân sự cắt giảm, ông mất việc, và bây giờ trở thành như thế đấy. Vì những sự tình cờ, ông biết tôi, và từ đó hay lui tới chỗ tôi. Cũng vì thế, tôi mới biết rằng ngoài việc kiếm sống, ông còn một đam mê nữa: dõi theo những tiến bộ khoa học của nhân loại. Ông thường nhờ tôi download vào CD những bài viết về Vật lý, Toán học, Thiên văn và đủ các lĩnh vực khác. Chỉ vì đôi mắt quá kém, phải dí sát vào màn hình mới đọc được chữ nên ông mới cần sự giúp đỡ của tôi.

Hồi đầu, quả là tôi bực mình vì những việc “vô bổ” ấy. Nhưng nếu được nhìn thấy khuôn mặt rạng ngời của ông khi nói về các vấn đề khoa học thì ai cũng phải nhìn lại chính mình. Hễ mượn được ở đâu cái đĩa có chương trình hay (thường là các chương trình phục vụ cho Toán - Lý) là ông nhờ tôi chép ra lưu lại. Bài báo nào hay là phải scan và copy cho kỳ được. Đọc báo thấy có gì hay là ông muốn vào Internet tìm hiểu thêm. Khổ nỗi ông ở một mình, máy tính chẳng có, con gái thì theo mẹ, bỏ ông ra ở riêng. Có lần tôi buột miệng hỏi ông lưu giữ lại các tư liệu ấy để làm gì, ông ngỡ ngàng giây lát rồi chớp đôi mắt đỏ hoe và bảo rằng, có thê sau này con gái sẽ cần đến. Những dịp lễ , vài người bạn, cũng là bạn làm khoa học ngày xưa, vẫn gửi e-mail thăm ông. Tôi cũng chẳng dám khuyên ông cầu xin sự giúp đỡ của họ. Còn ông thì luôn vui vẻ chúc mừng mỗi khi bạn bè có bài đăng báo.

Hôm qua, ông đến, hào hứng kể về một công nghệ mới, cho phép tăng tốc DVD lên bốn lần. Nhưng tôi còn tự biết thêm rằng bữa tối của ông chỉ có bốn lát bánh mì và một cốc nho khô.

Nhờ có ông, tôi hiểu thêm rằng, Internet có thể giúp người ta tìm lại một chút ý nghĩa của cuộc đời. Đôi lúc tôi tự hỏi, chẳng biết mắt ông và mắt tôi, mắt ai sáng hơn?

LÊ TRÍ ANH