Tôi và chúng ta
Chủ nhân của siêu thị toàn cầu
Hoàng Thảo

Theo Jeff Bezos, các siêu thị thương mại điện tử sẽ "tiêu diệt" sạch những siêu thị "truyền thống" vào năm 2020. Jeff tuyên bố: "Điều tôi mong nhất là Amazon.com sẽ trở thành một công ty thách thức mọi sự bắt chước"...

Đã muốn là nhất

Người yêu và cưới mẹ Jeff, cho Jeff mang họ Bezos, không phải là cha ruột của anh. Chào đời tháng 1-1964, lớn lên ở một vùng nông thôn thuộc bang Texas (Mỹ), từ nhỏ Jeff đã say mê không gian. Jeff không thích làm phi hành gia mà thích xây dựng những trạm không gian làm nơi cho con người sinh sống. Jeff hiểu, muốn vậy phải học thật giỏi. Khi đã quyết chí trở thành học sinh xuất sắc nhất thì không ai trong lớp có thể tranh được thứ hạng ấy của cậu nữa. Tuy nhiên, cuối cùng, Jeff không trở thành chuyên gia hàng không vũ trụ mà trở thành chủ nhân của một hệ thống siêu thị trong không gian ảo. Jeff đã đạt được ước mơ của mình nhưng theo một hướng hoàn toàn khác với những gì anh tưởng tượng khi còn thơ.

Năng khiếu kinh doanh

Ngay từ khi còn mài đũng quần trên ghế nhà trường, Jeff đã thử khả năng bán hàng của mình. Một kỳ nghỉ hè, Jeff xin vào làm đầu bếp cho một cửa hàng thức ăn nhanh McDonald. Đứng trong bếp, Jeff vừa tráng trứng, xẻ bánh mì hay chiên khoai theo tiếng chuông hiệu, vừa nghiên cứu quy trình tự động hoàn hảo như máy của nhà hàng. Công việc đầu tiên của Jeff là mỗi ca đập khoảng 300 quả trứng vào một cái chậu lớn sao cho nhanh và không dính vỏ trứng vào lòng trứng. Nhờ “luyện” chiêu này mà Jeff đập trứng một tay rất nghề!  Chán dầu mỡ, mùa hè năm sau, Jeff đứng ra tổ chức trại hè ôn tập cho các học sinh lớp 4, 5 và 6 trong vùng với giá 600 USD. 6 học sinh đăng ký trại hè của Jeff, trong số này có hai người em cùng cha khác mẹ của cậu.

Vào đại học Princeton, lúc đầu Jeff chọn ngành vật lý lý thuyết để đeo đuổi ước mơ trở thành một chuyên gia không gian, nhưng tự thấy không đủ sức "chọi" với 25 sinh viên đồng môn xuất sắc nên Jeff chuyển sang học khoa máy tính và quyết chí theo đuổi kinh doanh. Ngay năm thứ hai, Jeff đã được nhiều tập đoàn công nghệ thông tin –viễn thông (CNTT-VT) lớn của Mỹ, trong đó có cả Intel và Bell Labs mời làm việc, nhưng anh từ chối để đầu quân cho Fitel -một công ty viễn thông mới toanh đang quảng cáo trên báo - chỉ vì lời rao: "Cần tuyển những sinh viên tốt nghiệp khoa máy tính giỏi nhất". Jeff là nhân viên thứ 11 và biệt tài dò lỗi mã lệnh (debug) nhanh như chớp giúp anh nhanh chóng trở thành người đứng đầu phòng nghiên cứu - phát triển của công ty rồi trở thành giám đốc mãi vụ. Tiếp theo đó là những chuyến bay giữa New York và London mỗi tuần kéo dài trong suốt hai năm.

Không thấy hướng phát triển ở Fitel, Jeff nhảy sang làm chuyên viên phần mềm cho công ty tài chính Banker Trust để ổn định đời sống và tiếp tục gửi hồ sơ cá nhân cho những công ty săn đầu người, tìm cơ hội mới. Đến năm 1990, sau 2 năm Jeff "nằm vùng" ở Banker Trust, Shaw - một công ty tài chính, mời chàng chuyên viên lập trình 26 tuổi có năng khiếu kinh doanh này về làm việc. Bốn năm sau đó, Jeff trở thành phó chủ tịch của Shaw và anh quyết định... lấy vợ!

Amazon.com

Jeff sáng lập ra "hiệu sách" Amazon.com vì vợ anh, McKenzie - là một nhà văn. Quyết định bỏ Shaw của Jeff làm chủ tịch công ty và các đồng sự kinh ngạc. Họ thuyết phục anh ở lại vì "bán sách không có tương lai". Jeff bảo: "Tới già tôi cũng không hối tiếc việc rời bỏ thị trường chứng khoán. Thế nhưng tôi sẽ rất tiếc nếu bỏ lỡ giai đoạn khởi đầu của những cơ hội Internet".

Đôi vợ chồng trẻ quyết định về Seattle lập nghiệp. McKenzie lái xe, Jeff ôm máy tính xách tay thảo kế hoạch kinh doanh tương lai cho Amazon.com. Bí quyết giúp Amazon.com thành công là: "Trong thế giới ảo không phải cái gì cũng ảo !" Muốn chiến thắng trong cuộc cạnh tranh thương mại điện tử thì Amazon.com phải có một nhà kho thực với lượng hàng tồn trữ đa dạng để giao hàng nhanh hơn đối thủ. Điều này trước đó chưa ai nghĩ ra. Nhờ kho hàng này, Amazon.com có thể xử lý một đơn hàng với nhiều chủng loại khác nhau, chẳng hạn như sách gửi chung với CD nhạc hay băng video. Người ta kể rằng, do có sẵn hàng, nhân viên của Amazon.com có thể kiểm tra xem sách có bị gãy gấp (?), hộp CD có bị nứt bể (?)... và hạn chế tối đa những sự cố khiến khách phiền lòng. Nhờ mua  hàng với số lượng lớn để trữ nên Amazon.com được hưởng chiết khấu cao và có thể bán với giá rẻ hơn các đối thủ.

Thừa thắng xông lên, năm 1998, Amazon.com bắt đầu bán thêm nhiều mặt hàng khác bên cạnh sách và CD. Doanh thu trong quý tư 1998 của Amazon.com nhảy vọt lên 250 triệu USD trong khi cùng kỳ năm trước chỉ đạt hơn 100 USD. Doanh thu cả năm 1999 của Amazon.con vượt qua con số 1 tỷ USD. Tuần báo Time bình chọn Jeff Bezos là "Nhân vật của năm 1999". Năm sau, doanh thu Amazon.com tăng lên 1,92 tỷ USD. Amazon.com có hơn 60.000 Website khác liên kết làm đại lý bán lẻ! Trên thị trường chứng khoán thế giới, hiện nay siêu thị toàn cầu Amazon.com trị giá hơn 25 tỷ USD.

Hàng ngày, Jeff vẫn dành nhiều thời gian suy nghĩ các chiến lược kinh doanh. Jeff thường xuyên vào Website Amazon.com để nghiên cứu những cải tiến mới giúp việc mua hàng qua mạng càng ngày càng nhanh chóng, thuận lợi hơn. Là chủ một siêu thị đầy sách, nhưng mỗi tháng Jeff vẫn mua khoảng 10 cuốn sách và cố gắng đọc trung bình 3 trong 10 cuốn này.

Kể từ khi khởi nghiệp trong một nhà gara cũ, Amazon.com đã dời tổng hành dinh ba lần. Nhân viên của "siêu thị toàn cầu" này làm việc trong bốn cao ốc ở trung tâm thành phố Seattle cùng với một kho hàng khổng lồ nằm gần hải cảng và sân bay rất thuận tiện cho việc giao nhận.