Giành thị phần trên thị trường Internet phone:
Cuộc chiến chưa có hồi kết
Ngọc Lý – Mạc Thủy - Thu Hường

Việc cho phép cung cấp dịch vụ Internet phone (gọi điện thoại qua Internet) tại Việt Nam đã giúp cho người dùng thêm cơ hội lựa chọn hình thức liên lạc với giá rẻ hơn cước điện thoại truyền thống khoảng 70%. Cũng vì vậy, điện thoại Internet không chỉ là dịch vụ thu hút sự chú ý của đông đảo người dùng, mà còn là cơ hội nhiều hứa hẹn đối với các nhà  cung cấp dịch vụ ứng dụng Internet (OSP).

Mặt khác, chính vì lẽ này mà diễn biến thị trường dịch vụ điện thoại Internet trở nên hết sức phức tạp, cuộc chiến giành thị phần giữa các nhà cung cấp với nhau và với “thẻ lậu” (do các OSP “ngoài luồng”, chưa được phép kinh doanh dịch vụ tại Việt Nam cung cấp) ngày càng quyết liệt...

Ai bảo “lậu” là khó tìm?

Trong số hơn chục doanh nghiệp được phép cung cấp dịch vụ Internet phone tại Việt Nam, hiện chỉ mới có 6 nơi đã tham gia cung cấp dịch vụ này (FPT, VDC, OCI, SPT, Netnam và Viettel). Thế nhưng, theo khảo sát của chúng tôi, hầu hết đại lý đang kinh doanh thẻ Internet phone chỉ trưng biển giới thiệu thẻ Internet phone của một số nhà cung cấp Việt Nam để làm bình phong mà bán ... thẻ lậu. Đa số thẻ lậu đang được mời chào trên thị trường là dịch vụ do Mediaring, e-voice, Net2phone,... cung cấp. Không chỉ mời mua trực tiếp, giới kinh doanh thẻ lậu còn rao bán thẻ lậu trên nhiều trang Web.

Chỉ cần vào trang Google, thử tìm kiếm bằng từ khóa “Internet phone”, người ta có thể nhận được vô số thông tin giới thiệu về thẻ lậu. Nếu căn cứ vào đó để gọi điện thoại hỏi thăm, người quan tâm sẽ được ''tư vấn'' đến nơi, đến chốn (nên mua loại thẻ lậu nào, cách dùng, giá cả...). Chủ một số cửa hàng chuyên bán thẻ lậu “bật mí”, e-voice và Mediaring là hai loại thẻ lậu đang được nhiều người chọn dùng. Thẻ lậu có thể “thống lĩnh” thị trường nhờ giá rất rẻ (khoảng 500 đồng/phút gọi đi quốc tế) và nhờ “hoa hồng” chi cho các đại lý rất cao (từ 20% - 40%, hơn hẳn mức “hoa hồng” mà các nhà cung cấp trong nước chi cho đại lý của mình: chỉ từ 10% - 15%) nên đại lý thích bán hơn. Việc kinh doanh thẻ lậu khá đơn giản, vào các trang Web thương mại đặt lệnh mua là có thể nhận được hàng chục nghìn account và số PIN. Sau đó, nhận dữ liệu qua e-mail. Khi có người cần dùng, người bán sẽ ghi account và mã PIN lên một mẩu giấy, sang hơn thì in và dùng giấy che account và số PIN lại. Mệnh giá của thẻ lậu thường dao động trong khoảng từ 5- 20USD.

Có kẻ không ''tranh'', bỏ cuộc chơi

Trước khi Thủ tướng ban hành Quyết định 217 về quản lý giá cước một số dịch vụ bưu chính - viễn thông, các doanh nghiệp được phép cung cấp dịch vụ Internet phone ở Việt Nam không được tính cước dưới mức 1.400 đồng/phút. Bây giờ,  họ được phép tự quyết định giá dịch vụ để thu hút khách hàng. Đầu tháng ba này, hầu hết các nhà cung cấp đều đã giảm giá dịch vụ điện thoại Internet. Bây giờ, nếu gọi đi Mỹ, dùng dịch vụ của VDC chỉ phải trả 761 đồng/phút, của SaigonNet là 700đ/phút, của OCI là 650đ/phút. Riêng FPT vẫn giữ giá dịch vụ là 1.400đồng/phút, nhưng đang “đổi hai thẻ cũ cùng mệnh giá lấy một thẻ mới” nên có thể xem mức cước của FPT cũng chỉ 700đ/phút... Nếu tính thêm cước điện thoại nội hạt, cước truy nhập Internet, thuế VAT thì mỗi phút gọi đi Mỹ chỉ chừng 800 đồng. Một cuộc điện thoại khoảng 15 phút với người thân ở Mỹ chỉ hết khoảng 12.000 đồng. So với trước, giá như thế là quá rẻ, song cũng vẫn còn... mắc hơn thẻ lậu.

Sốt ruột trước sự lan tràn của thẻ lậu, OCI vừa cung cấp loại hình dịch vụ 2 trong 1 (thẻ của OCI có thể truy cập Internet và gọi điện thoại Internet), vừa tổ chức nhiều chương trình khuyến mãi để thu hút khách hàng. FPT thì “xé rào” (cung cấp dịch vụ Internet phone ngay từ khi chưa được cấp phép; sau khi triển khai khoảng một tháng, FPT đã tung ra thị trường khoảng 60.000 thẻ các loại, trị giá hơn 10 tỷ đồng). Nhưng tình hình không sáng sủa hơn. Ông Trương Đình Anh - Giám đốc Công ty Truyền thông FPT, cho biết: “Chúng tôi không phát hành thẻ Internet phone nữa và sẽ rút khỏi thị trường này.” Theo ông Anh, thẻ lậu rẻ hơn vì trốn được 10% thuế VAT nên rất khó cạnh tranh. Từ tháng 12-2003, Netnam cũng đã ngưng phát hành thêm thẻ điện thoại Internet. Ông Trần Bá Thái - Giám đốc Netnam, cho biết, công ty của ông không thể giảm giá được nữa do giá mua đường truyền không giảm.

Chặn thẻ lậu bằng cách nào?

Căn cứ nhu cầu của người dùng thì kinh doanh dịch vụ điện thoại Internet vẫn đầy hứa hẹn nếu có thể ngăn chặn thẻ lậu (hiện chiếm khoảng 70 - 80% thị phần) để bảo vệ các quyền hợp pháp và lợi ích chính đáng của nhà cung cấp, bởi xét về chất lượng, dịch vụ do các nhà cung cấp Việt Nam cung cấp có phần trội hơn. Nhiều người đã từng dùng thẻ lậu có chung nhận xét như chị Hải Yến ở số 40, ngõ Khâm Đức, quận Đống Đa, Hà Nội: Chất lượng thoại không ổn định, nhiều khi câu mình nói phải mất hơn phút mới đến với người nghe ở đầu bên kia...

Theo ông Vũ Tiến Dũng - Phó chánh thanh tra Bộ Bưu chính Viễn thông: “Tuy giá cước của dịch vụ cung cấp lậu có rẻ hơn đôi chút, song chất lượng dịch vụ không bằng các   doanh nghiệp trong nước. Trung bình cứ 10 cuộc gọi bằng thẻ lậu thì có tới bốn hoặc năm cuộc bị rớt”.

Đó là một thực tế và còn một thực tế khác là thẻ lậu vẫn chiếm phần lớn thị phần.

Nhiều người am tường cho rằng muốn ngăn chặn thẻ Internet phone lậu phải áp dụng song song giải pháp kỹ thuật (chặn các Website có liên quan đến việc mua bán thẻ lậu) và giải pháp chế tài (ban hành các quy định xử lý đối tượng kinh doanh thẻ lậu). Cả hai giải pháp đều cần sự quan tâm đúng mức của Nhà nước. Ông Vũ Hoàng Liên - Giám đốc VDC, góp thêm:  Mặt khác, các nhà cung cấp dịch vụ Internet phone tại Việt Nam vừa phải giảm giá cho phù hợp với mặt bằng giá chung, vừa phải nâng cao chất lượng dịch vụ nếu muốn đẩy lùi thẻ lậu. Ông Lê Thăng Long – Công ty OCI xem việc nâng cao chất lượng tiếp thị, phân phối, hỗ trợ kỹ thuật,... là những yếu tố phải quan tâm nếu muốn cạnh tranh. Bên cạnh đó, ông mong Bộ Bưu chính - Viễn thông sẽ tiếp tục “mở” dịch vụ này - cho phép doanh nghiệp cung cấp đầy đủ các tính năng của dịch vụ như: cung cấp dịch vụ PC-Phone chiều về Việt Nam. Theo ông, việc mở chiều gọi về sẽ không ảnh hưởng đến lưu lượng các dịch vụ viễn thông truyền thống và dịch vụ điện thoại VoIP bởi các công ty sẽ kết nối với các nhà cung cấp dịch vụ VoIP như một cuộc gọi VoIP từ quốc tế về Việt Nam.

Ông Vũ Tiến Dũng, Phó chánh thanh tra Bộ Bưu chính Viễn thông: Không dễ ngăn chặn!

Để ngăn chặn thẻ lậu, Bộ BCVT đã có văn bản yêu cầu các IXP và ISP chặn 18 Website của nước ngoài cung cấp lậu dịch vụ điện thoại Internet. Thế nhưng, sau đó các nhà cung cấp đó chuyển sang cung cấp lậu dịch vụ tại những địa chỉ khác. Theo các doanh nghiệp, có khoảng 40 Website như thế.

Trước đây, thẻ lậu được cung cấp chủ yếu trên địa bàn Hà Nội và TPHCM, nay thì phức tạp hơn. Thanh tra Bộ BCVT đã phối hợp với các cơ quan bảo vệ pháp luật để ngăn chặn. Thế nhưng rất khó phát hiện vì phải vững nghiệp vụ điều tra mới có thể thâm nhập. Tuy vậy, các cơ quan quản lý nhà nước vẫn phải cố gắng vừa để tạo điều kiện cho doanh nghiệp kinh doanh thuận lợi, vừa tránh thất thu thuế. Dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BCVT đang xây dựng, có dự liệu xử phạt loại vi phạm này. Việc cho doanh nghiệp tự quyết định mức cước cũng là một cách góp phần đẩy lùi thẻ lậu.