Vì tim nằm bên trái
Ba trăm năm nữa...
Phạm Hoài Nhân

Những năm gần đây, sự ra đời của multimedia đã kéo theo sự xuất hiện của những phần mềm hết sức phong phú và hấp dẫn. Bên cạnh những phần mềm phục vụ quản lý, tính toán, multimedia đã giúp cho mảng phần mềm phục vụ giáo dục và giải trí phát triển mãnh liệt.

Sự kết hợp hình ảnh, âm thanh, phim... vào trong một chương trình khiến cho nó bỗng nhiên gần với một tác phẩm nghệ thuật hơn là một công trình khoa học.

Thật vậy, hãy nhìn vào một sản phẩm multimedia đang được ưa chuộng, bạn sẽ thấy nó bao gồm hầu như tất cả các ngành nghệ thuật khác: hội họa, nhiếp ảnh, điện ảnh, âm nhạc, thơ ca... Đặc biệt hơn cả là thông qua ngôn ngữ lập trình, tác giả đã hòa quyện những thành phần nghệ thuật đó lại với nhau một cách khéo léo để tạo nên sự thu hút cho sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thưởng thức của đại chúng.

Nếu điện ảnh là nghệ thuật thứ bảy, truyền hình là nghệ thuật thứ tám - và mới đây, Morris đã xem truyện tranh là nghệ thuật thứ 9 - thì ta có thể xem lập trình multimedia là nghệ thuật thứ mười hay không?

CNTT đã xâm nhập vào hầu hết các lĩnh vực nghệ thuật: điện ảnh, hội họa, âm nhạc,... Chúng ta đã thấy kỹ thuật vi tính tác động mạnh mẽ đến kỹ xảo điện ảnh như thế nào trong các bộ phim của Hollywood. Chúng ta đã dùng những phần mềm đồ họa như CorelDRAW, Photoshop,... để tạo ra những bức tranh, tấm ảnh, cũng như đã dùng Encore để hỗ trợ sáng tác nhạc... Và bây giờ, đến lượt chính CNTT mang dáng dấp của một loại hình nghệ thuật.

Những đặc điểm đủ để ta coi lập trình multimedia là một loại hình nghệ thuật là: Tính sáng tạo rất lớn. Tôn vinh cái đẹp và đáp ứng nhu cầu thưởng thức của đại chúng (nếu các chương trình quản lý, tính toán nhằm đáp ứng nhu cầu của một số chuyên gia trong những lĩnh vực cá biệt thì các chương trình multimedia nhằm đáp ứng nhu cầu thưởng thức của đại chúng). Là một sự kết hợp giữa các loại hình nghệ thuật đã có. Sản phẩm nghệ thuật là một bông hoa tô đẹp cho đời sống xã hội và còn góp phần xây dựng, giáo dục xã hội. Sản phẩm multimedia cũng vậy.

Ada Byron - lập trình viên đầu tiên trên thế giới là một phụ nữ đồng thời là con gái của nhà thơ Byron nổi tiếng nước Anh. Phải chăng đó là tiền đề cho thấy rằng một ngày nào đó lập trình sẽ trở thành nghệ thuật thứ Mười?

Thế nhưng có một điểm khác...

Người ta vẫn thường nói nghệ thuật là vĩnh hằng, những tác phẩm nghệ thuật vĩ đại sẽ sống mãi với thời gian. Non hai trăm năm trước Nguyễn Du đã từng cảm thán:

Bất tri tam bách dư niên hậu

Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như

Giờ đây, hai thế kỷ sau khi Truyện Kiều ra đời, hậu sinh của ông vẫn còn đọc Truyện Kiều, vẫn xem đó là một áng văn chương bất hủ. Chúng ta vẫn say mê thưởng thức nụ cười huyền bí của nàng Mona Lisa do Leonard de Vinci tạo ra từ  500 năm trước. Chúng ta vẫn thả hồn theo những nhạc khúc của Mozart, của Beethoven dù đã qua đi hai, ba thế kỷ...

Thế còn những tác phẩm multimedia?

Những tác phẩm nghệ thuật phải chấp nhận sự nghiệt ngã của thời gian và sự tiến bộ công nghệ. Tôi không tin là một sản phẩm multimedia được yêu chuộng của ngày hôm nay (game Final Fantasy chẳng hạn) có thể tồn tại đến 10 năm sau, chứ đừng nói đến trăm năm. Sự tiến bộ nhanh chóng của công nghệ phần cứng, sự phát triển vũ bão của công nghệ phần mềm khiến cho một phần mềm hôm nay không thể cài đặt vào một máy tính ngày mai.

Và như thế những tác phẩm nghệ thuật ấy sẽ dần rơi vào quên lãng...

Những nhà lập trình multimedia là nghệ sĩ, những nghệ sĩ phù du.

Đó là quy luật, không thể thay đổi. Thôi thì chúng ta hãy biết ơn những nghệ sĩ như con tằm rút ruột nhả tơ để cho chúng ta những tác phẩm nghệ thuật và có bâng khuâng thì hãy bắt chước Tố Như tiên sinh ngâm lên:

Ba trăm năm lẻ về sau

Ai người nhỏ giọt lệ sầu khóc ta?