Ai quản lý các Trung tâm Tin học?

Nhằm chấn chỉnh, năm 2002, Thủ tướng đã yêu cầu Hội Tin học Việt Nam tạm ngừng việc tổ chức thi và cấp chứng chỉ, đồng thời yêu cầu Bộ GDĐT phải có các biện pháp nhằm thiết lập trật tự trong việc quản lý các chương trình đào tạo, cấp văn bằng - chứng chỉ ở các cơ sở đào tạo để nâng cao chất lượng đào tạo, ngăn chặn sai phạm. Hiện nay, các trung tâm ngoại ngữ, tin học đã từng được Hội Tin học Việt Nam cấp phép thành lập vẫn đang tiếp tục hoạt động và không chịu sự quản lý của ai...

Trung tâm cũng... trôi nổi

Sở GDĐT Hà Nội hiện đang quản lý 219 trung tâm ngoại ngữ, tin học và bồi dưỡng văn hóa trên địa bàn thủ đô. Để hạn chế sự lộn xộn, từ 1-8-2003, Sở GDĐT Hà Nội đã tạm ngừng việc cấp giấy chứng nhận thành lập các trung tâm ngoại ngữ, tin học và bồi dưỡng văn hóa. Phía Sở GDĐT Hà Nội cho biết sẽ rà soát, để củng cố hoạt động của các trung tâm, đồng thời sắp xếp lại cho hợp lý hơn. Trong khi trên địa bàn quận Hai Bà Trưng có tới 50 trung tâm, quận Đống Đa có 42 trung tâm thì ở các khu dân cư mới lại có rất ít  trung tâm (quận Từ Liêm có 6 trung tâm, Đông Anh có 3 trung tâm, Tây Hồ có 2 trung tâm).

Ông Nguyễn Thế Mỹ - Trưởng phòng Giáo dục thường xuyên của Sở GDĐT Hà Nội cho biết, việc tạm ngưng cấp giấy chứng nhận thành lập các trung tâm để Sở GDĐT kiện toàn công tác quản lý các trung tâm tin học, kể cả những trung tâm tin học trước đây thuộ quyền quản lý của Hội Tin học. Sở đã phối hợp với Bộ Công an, Bộ Văn hóa-Thông tin lập Ban kiểm tra liên ngành để kiểm tra, xử lý các trung tâm làm trái hoặc vi phạm quyết định 35/1999/QĐ-UB (Quy định tạm thời về việc tổ chức hoạt động của các trung tâm). Cũng theo ông Mỹ, trên địa bàn thành phố Hà Nội, không chỉ có 219 trung tâm vì còn nhiều trung tâm tin học chưa "quay đầu vào bờ" (đặt dưới sự quản lý của Sở) nên vẫn còn "trôi nổi".

Bao giờ “quay đầu vào... bờ” ?

Từ tháng 7/2003, Sở GDĐT Hà Nội bắt đầu tổ chức các kỳ thi để cấp chứng chỉ cho người theo học tại các trung tâm tin học thuộc Sở. Trả lời thắc mắc về việc tại sao các chứng chỉ tin học và ngoại ngữ mang danh nghĩa Trung tâm ngoại ngữ và tin học UDP thuộc Sở GDĐT Hà Nội cấp đang được mua bán tại các trung tâm, ông Mỹ khẳng định: "Đây là những chứng chỉ giả mạo, Sở chỉ cấp loại chứng chỉ là phôi của Bộ GDĐT". Nói cách khác, Trung tâm ngoại ngữ và tin học UDP đã ngang nhiên mạo danh Sở GDĐT để cấp chứng chỉ và tổ chức mua bán chứng chỉ công khai tại các trung tâm khác.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, Trung tâm Trung tâm ngoại ngữ và tin học UDP do... Hội đúc luyện kim Việt Nam thành lập cùng một loạt các trung tâm khác như: Trung tâm ngoại ngữ tin học ứng dụng FLAI, Trung tâm đào tạo và phát triển nhân lực và Trung tâm tiếng Anh khoa học LL-UDP. Tuy khoác danh nghĩa Sở GDĐT Hà Nội nhưng Trung tâm UDP dùng con dấu của Hội đúc luyện kim Việt Nam.

Tháng 6-2001, Hội đúc luyện kim Việt Nam đã có quyết định thu hồi con dấu của Trung tâm ngoại ngữ và tin học UDP nhưng không hiểu vì sao các chứng chỉ ngoại ngữ và tin học do trung tâm này cấp vẫn tiếp tục được mua bán công khai ?    

Việc quản lý các trung tâm tin học cũng như cấp phát các chứng chỉ tin học đang trở thành vấn đề nan giải không chỉ đối với Sở GDĐT Hà Nội. Riêng tại Hà Nội, tháng 5-2002, Sở GDĐT Hà Nội đã gửi một Tờ trình đề nghị UBND thành phố Hà Nội xây dựng các quy định về xử phạt hành chính những trung tâm vi phạm. Đến tháng 12-2002, Sở Tư pháp có văn bản trả lời rằng UBND cấp thành phố không có quyền xử phạt, không có chế tài riêng để phạt.

Đến nay, Sở GDĐT Hà Nội vẫn chưa có phương thức quản lý các trung tâm tin học, đặc biệt là các trung tâm tin học không do Sở cấp giấy phép thành lập. Chẳng lẽ đành chấp nhận việc ngồi nhìn  và thở dài?

Một cán bộ lãnh đạo Viện Ứng dụng tin học Việt Nam (yêu cầu không nêu tên): Sẽ ngừng cấp chứng chỉ đối với các trung tâm vi phạm

Viện Ứng dụng tin học đang quản lý nhiều trung tâm đào tạo tin học tại Hà Nội và 2 trung tâm tại TPHCM.

Thông thường, việc cấp phát chứng chỉ phải được thực hiện theo đúng qui trình: người học đăng ký, học, thi kiểm tra đạt yêu cầu mới cấp phát chứng chỉ tin học. Nếu không đạt thì phải thi lại, không được cấp chứng chỉ. Viện thường xuyên cử người kiểm tra tận nơi. Chúng tôi làm tương đối chặt chẽ và có rút kinh nghiệm. Tất cả những đợt thi vừa qua đều theo nguyên tắc phải đăng ký, phải học, phải thi. Riêng giáo trình thì do một Hội đồng khoa học của Viện xây dựng. Hàng năm có hai đợt tổng kết (giữa năm và cuối năm) để thay đổi giáo trình cho phù hợp với nhu cầu hiện nay. Vừa rồi, chúng tôi có kiểm tra một lớp tổ chức cho lãnh đạo cấp huyện. Bí thư huyện uỷ đến muộn cũng phải xin phép mới được vào, chủ tịch huyện cũng phải đi học. Ngoài một số đợt kiểm tra có báo trước còn có kiểm tra đột xuất. Các lần kiểm tra này không cố định, tuỳ thuộc vào lớp do các trung tâm đăng ký hoặc theo bố trí của giáo viên xuống kiểm tra.

Viện yêu cầu giáo viên giảng dạy tại các trung tâm phải có trình độ từ cao đẳng đến đại học. Trong quá trình giảng dạy, giáo viên phải có giáo trình - được xây dựng dựa trên sự kết hợp với Viện để trở thành giáo trình của Viện. Giáo trình đang giảng dạy hiện nay, tại các trung tâm đào tạo tin học của Viện, tập trung vào những vấn đề mới như mạng, an toàn thông tin và các vấn đề mới như mạng diện rộng.

Hai trung tâm tại TPHCM có TS Võ Văn Tiến Dũng kết hợp với Viện đôn đốc, kiểm tra. Viện yêu cầu học viên phải có đầy đủ ảnh, hồ sơ cá nhân khi đăng ký học và phải thi. Chứng chỉ của Viện không ghi thời hạn sử dụng nhưng thường thì chứng chỉ này chỉ có thời hạn 2 năm. Hồ sơ của học viên đã được cấp chứng chỉ tin học cũng được lưu tại trung tâm và tại Viện.

Mặc dù Viện Ứng dụng tin học là một đơn vị trực thuộc Hội Tin học Việt Nam và do chính Hội Tin học Việt Nam thành lập nhưng hoạt động theo giấy phép đăng ký hoạt động của Bộ Khoa học Công nghệ & Môi trường (?!.). Vì vậy, Viện vẫn cấp phát chứng chỉ cho học viên. Để hạn chế tình trạng cấp phát chứng chỉ ''khống'', không học mà vẫn có bằng, Viện cho người đến hỏi các trung tâm, nếu phát hiện có tình trạng như vậy thì sẽ xử lý theo hai cách nhẹ (?) thì nhắc nhở, nặng (?) thì sẽ dừng không cấp phát chứng chỉ cho trung tâm đó.

Ông Phạm Thế Long - Trưởng Ban Giáo dục Đào tạo, Hội Tin học Việt Nam:

Xin ông cho biết Hội Tin học đang quản lý bao nhiêu trung tâm đào tạo tin học ? Việc cấp phát chứng chỉ do Hội Tin học tiến hành như thế nào ? Hội còn duy trì hoạt động cấp phát chứng chỉ không?

Cho tới giữa năm 2002 có 117 trung tâm đào tạo do Hội ra quyết định thành lập. Tuy nhiên, hơn một năm nay do Hội không còn cấp bất kỳ chứng chỉ tin học nào nên số lượng thực tế, theo tôi biết, ít hơn nhiều. Nhiều trung tâm đang tiếp tục tổ chức đào tạo phổ biến kiến thức tin học tuy mang danh là trung tâm đào tạo của Hội song cấp chứng chỉ của một số cơ quan đơn vị có chức năng cấp phát chứng chỉ khác. Theo ngôn ngữ dân gian, về thực chất đây là một kiểu “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”. Thực tế này là đáng tiếc, phổ biến kiến thức là một trong những chức năng của tất cả các hội khoa học và kỹ thuật và chỉ vì một vài hiện tượng lợi dụng danh nghĩa, không tuân thủ chặt chẽ các quy định quản lý trong việc cấp phát chứng chỉ đã khiến Hội không thể thực hiện tốt chức năng đó của mình. Lại càng đáng tiếc vì chứng chỉ tin học do Hội Tin học Việt Nam cấp phát đã nhiều năm được xã hội thừa nhận rộng rãi. 

Được biết, Viện Tin học ứng dụng vẫn ‘’núp bóng’’ Hội Tin học Việt Nam cấp phát chứng chỉ tin học cho nhiều người, ông có thể lý giải về việc này?

Viện Tin học ứng dụng là một đơn vị thành viên của Hội Tin học Việt Nam, hoạt động theo khuôn khổ Nghị định 35 của Chính phủ. Viện có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng do vậy, tự chịu trách nhiệm về mọi hoạt động của mình. Viện Tin học ứng dụng không dùng các chứng chỉ tin học của Hội để cấp phát cho học viên của mình, sao lại có thể coi là “núp bóng” Hội Tin học Việt Nam?  

Theo ông để chấm dứt tình trạng cấp chứng chỉ tin học khống, cần áp dụng những biện pháp nào?

Tất nhiên là cần những biện pháp quản lý chặt chẽ hơn. Nhưng cách mà các trung tâm đào tạo không thuộc Hội (về mặt “thực tế”) đang làm cũng chưa thể loại bỏ hoàn toàn các hiện tượng tiêu cực mà báo chí từng nêu. Về phía Hội Tin học Việt Nam, chúng tôi đang hoàn chỉnh một đề án về vấn đề này. Tuy nhiên, theo tôi, một vài khía cạnh thuộc về quan niệm cũng cần có sự thống nhất và phân định rạch ròi. Căn bệnh thiên về “bằng cấp” đã dẫn tới không ít những thái quá và định kiến. Đây là một câu chuyện dài, sẽ còn cần được những người trong cuộc tiếp tục thảo luận, trao đổi.