Xã hội hóa tin học – cơ hội và trách nhiệm của doanh giới

Hoàng Thảo

Trong khuôn khổ Ngày hội "Ngôi nhà Công nghệ thông tin” – một hoạt động kỷ niệm e-CHÍP phát hành số đầu tiên, chiều 21-2, tại Nhà thi đấu Quân khu 7 (TPHCM), đại diện một số doanh nghiệp phần cứng, phần mềm và những đơn vị hoạt động trong lĩnh vực giáo dục -đào tạo đã cùng với đông đảo bạn đọc e-CHÍP cùng thảo luận về “Xã hội hóa tin học”...

Xã hội hóa tin học dưới mắt doanh giới

Gần như tất cả đại diện các doanh nghiệp cùng tán thành với nhận định Xã hội hóa tin học khiến nhu cầu sử dụng tin học của công chúng tăng và đó là cơ hội cho các doanh nghiệp sản xuất,  kinh doanh trong lĩnh vực CNTT – viễn thông. Tuy nhiên, theo ông Thân Trọng Phúc -Tổng giám đốc Intel Việt Nam, không thể Xã hội hóa tin học nếu thiếu hạ tầng như máy tính, Internet và dân trí. Những phong trào, dự án mà Chính phủ đang dự định triển khai như "Một triệu máy tính giá rẻ" hay "Một triệu thanh niên tình nguyện xóa mù tin học cho 20 triệu thanh niên nông thôn" sẽ góp phần thúc đẩy việc Xã hội hóa tin học. Ông Phúc lưu ý, vai trò của chính phủ và những chủ trương, chính sách hợp lý cũng là tiền đề quan trọng.

Ông Phạm Hoài Nhân - Giám đốc Công ty cổ phần Viễn thông - Tin học Đắc Nhân, nêu một nhận xét khác: “Xã hội hóa tin học không đồng nghĩa với giảm chất lượng sản phẩm để hạ giá bán máy tính. Doanh nghiệp cung cấp máy tính cần quan tâm đến việc làm thế nào để người dùng dễ mua, không lo bị gạt; mua rồi thì dễ sử dụng, máy hư thì dễ sửa. Để được như vậy, ngoài việc phát triển máy tính thương hiệu Việt Nam, có sách hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt, còn phải củng cố, phát triển "dây chuyền quan hệ” giữa người bán và người mua bên cạnh dây chuyền công nghệ.”

Ông Lê Quang Thành - Giám đốc chi nhánh Công ty Máy tính CMS tại TPHCM, tán thành quan niệm này và bổ sung thêm:  “Không phải là bán máy tính rẻ mà là bán với giá hợp lý, đáp ứng được nhu cầu của nhiều giới.”

Đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, tăng cường, đa dạng hóa thông tin bằng tiếng Việt trên Internet cũng là một yếu tố cần quan tâm để đẩy mạnh Xã hội hóa tin học. Ông Phí Anh Tuấn - Phó giám đốc Công ty AZ, khẳng định: “Nếu các Website trên Internet, báo điện tử cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác, phong phú, đáp ứng được nhu cầu của nhiều giới thì ai cũng cần máy tính để kết nối mạng.”

Tuy nhiên, để tăng lượng người sử dụng máy tính, dứt khoát phải có những phần mềm thuần Việt. Trong bối cảnh bản quyền chưa được quan tâm bảo vệ tốt thì đây chính là nỗi lo lớn nhất của các doanh nghiệp phần mềm Việt Nam. Ông Phạm Tăng Cường - Giám đốc Công ty SCC, cho biết: “Để phát hành bộ đĩa IBT - dạy sử dụng các phần mềm phổ thông, chúng tôi phải "nuôi" khoảng 20 kỹ sư, đầu tư hơn 3 tỷ đồng. Dù đĩa gốc có bản quyền chỉ bán với giá 80.000 đồng song người dùng có thể mua đĩa sao chép lậu với giá chỉ 7.000 đồng.” Ông Lê Hồng Đức - tác giả phần mềm "Quản trị bán hàng" - thừa nhận: “Phần mềm của tôi bán với giá cực kỳ bình dân: 50.000 đồng mà cũng bị sao chép lậu!” Việc sử dụng phần mềm không trả tiền bản quyền đã trở thành một tập quán và có lẽ phải sau một thế hệ nữa mới có thể thay đổi tập quán này. Tuy nhiên cũng theo ông Đức, ngoài các biện pháp bảo vệ, muốn hạn chế việc xâm hại bản quyền, nhà sản xuất phải có hệ thống phân phối được tổ chức tốt. Ông Đức kể: “Nhiều người cho biết sẵn sàng trả tiền mua phần mềm cho tôi, nhưng họ không biết tìm mua phần mềm chính thức ở đâu hoặc thanh toán quá bất tiện nên đành phải dùng phần mềm sao chép lậu!” Quanh việc sản xuất phần mềm, có vài số liệu đáng ngẫm nghĩ. Phần mềm "Quản trị bán hàng" của ông Đức đã tiêu thụ hơn 4.000 bản trong vòng chưa đầy 6 tháng. Tới nay, bộ phần mềm IBT của SCC cũng đã bán được 80.000 bản. Không phải người Việt thiếu ý thức hỗ trợ nhau! Cũng vì vậy, nếu sản phẩm phần mềm Việt Nam được bán với giá hợp lý, có mạng lưới phân phối tốt và được báo chí giới thiệu rộng rãi thì công nghệ phần mềm Việt Nam còn có cơ may phát triển. Chưa kể ý thức tôn trọng bản quyền trong cộng đồng sẽ được nâng dần lên.

Vai trò của giáo dục - đào tạo

Theo Giáo sư Trần Thành Trai, Chủ nhiệm Khoa CNTT của Viện Đại học Mở TPHCM: “Xã hội hóa tin học là đưa tin học vào các trường phổ thông, giúp con em nông dân cũng biết dùng máy tính. Thế nhưng xã hội hóa phải được đặt trên nhu cầu chứ không thể áp đặt. Nếu CNTT được ứng dụng rộng rãi hơn trong quản lý hành chính, trong các giao dịch thương mại... thì chính người dân sẽ thấy sự tiện lợi của máy tính và họ sẽ muốn học, muốn dùng. Trong chuyện này, Chính phủ giữ vai trò hết sức quan trọng. Nhưng thực tế dù đã được đầu tư rất nhiều tiền của, cho tới nay vẫn chưa thấy các dự án triển khai những ứng dụng thiết thực như thế đem lại kết quả cụ thể nào.”

Chia sẻ nhận xét này, ông Phạm Hoài Nhân đề nghị: "Nên mở thật nhiều lớp dạy tin học cho các cấp lãnh đạo. Khi lãnh đạo các cấp hiểu được và hiểu đúng lợi ích, sự thiết thực của việc ứng dụng CNTT thì lúc đó nhiều cản ngại đối với công cuộc Xã hội hóa tin học sẽ được tháo gỡ.” Ông Trần Anh Khôi – Phó tổng giám đốc Informatics Việt Nam, và ông Nguyễn Tam Trung, Giám đốc Đào tạo của Saigon CTT, cùng bổ sung: Nếu các cấp lãnh đạo thiếu yếu tố tối cần thiết này thì các đề xuất đầy tâm huyết sẽ mãi chỉ là hoài bão, khó thành hiện thực.

Trong khi Nhà nước chưa có những chính sách phù hợp hỗ trợ việc phổ cập tin học, đẩy mạnh Xã hội hóa tin học thì các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực CNTT  - viễn thông phải liên kết để có thể nắm lấy cơ hội mà Xã hội hóa tin học đem lại, theo tiêu chí hợp tác để cùng phát triển. Đồng thời, với vị trí của mình, họ cũng phải có trách nhiệm hỗ trợ và tác động cho việc đẩy mạnh Xã hội hóa tin học.