SỔ TAY
Ôi, cái ngôn ngữ chat
RÒM

1. Tôi không phải là một “fan” của “chat”.  Có việc phải vào một “chatroom”, mới té ngửa vì mình như lạc vào một thế giới khác mà ở đó, hình như người ta sử dụng thứ ngôn ngữ ngoài hành tinh. Nói không ngoa, tôi đã phải nhờ một đồng nghiệp, vốn là một tay chatter điêu luyện ngồi bên cạnh để “phiên dịch” giùm. Thật không thể nào biết “Teo mí đi lèm dzìa” là “Tao mới đi làm về”, “Pí po” là “bye bye”. Nhìn đã khó đoán, đọc lên nghe còn khó hơn, thậm chí có trường hợp không biết phải phát âm làm sao.

2. Đi  tìm nguồn gốc ngôn ngữ chat, mới biết  không phải ở xứ mình mới có hiện tượng biến tướng tiếng mẹ đẻ như vậy. Người Việt ở nước ngoài chat về cũng thường dùng những từ tiếng Anh viết tắt, theo quy ước. Nhưng xem ra, con đường đến ngôn ngữ chat của ta đa dạng hơn nhiều, có khi tùy hứng, không theo một quy luật nào cả. Do nhiều phần mềm phục vụ chat không hỗ trợ tiếng Việt nên các chatter đã tùy biến từ ngữ mình dùng để tránh bị hiểu lầm. Như việc thêm dấu * bên cạnh chữ “o” trong từ “truong”: “Dang o truo*ng” nghĩa là “Đang ở trường”, để tránh bị hiểu nhầm là “Đang ở truồng” Cách giải thích thường gặp nhất là để rút ngắn số chữ phải gõ trên bàn phím, gia tăng tốc độ chat. Phải công nhận là gõ một chữ “W” nhanh hơn gõ hai chữ “Q” và “U”  cho thành “QU”. Thế nhưng, thật khó giải thích khi các chatter hay thêm chữ “Z” vào nhiều từ như từ “dzìa” trong câu kể trên. Nó không có tác dụng gì mà còn làm mất thời gian gõ. Một số người cho rằng việc này mang màu sắc “nhại” tiếng địa phương ở một số nơi. Cá biệt, vì các chatroom thường có công cụ kiểm soát, ngăn chặn các chatter sử dụng từ ngữ không lành mạnh (như những từ liên quan đến tình dục, chửi thề...), ai vi phạm sẽ bị mời ra ngoài hoặc không được vào chat nên các chatter đã “chế” những từ cấm như “Mẹ kiếp” thành “mk”, “sex” thành “seex”.... để “qua mặt”.

Con đường hình thành ngôn ngữ chat là vậy, rồi các chatter nhanh chóng phổ biến lẫn nhau. Đến nay, ngôn ngữ chat đã phong phú đến mức có những chatter tính đến việc soạn một “từ điển ngôn ngữ chat”. Dù không được thừa nhận, nhưng cái gọi là “ngôn ngữ chat” vẫn là một thực thể đang phát triển, sử dụng nhanh chóng trong giới trẻ.

3. Tiện lợi, dí dỏm là nhận xét của nhiều người khi được hỏi về ngôn ngữ chat. Nhưng liệu sự tiện lợi, dí dỏm ấy có ảnh hưởng đến sự trong sáng của tiếng Việt? Các nhà ngôn ngữ học, xã hội học đang lo ngại vấn đề này. Cộng đồng chatter có vẻ tự tin với chính mình: chỉ là chat, chỉ khi chat thôi mà. Thực tế thì, ngôn ngữ chat đang đi vào đời sống như một thói quen và gây nên những nhầm lẫn, rối loạn. Không phải ai cũng hiểu ngôn ngữ chat, có hiểu cũng không dễ gì chấp nhận. Nên mới có chuyện một giáo viên than phiền rằng không biết học trò mình nói với nhau cái gì vì toàn dùng “tiếng lóng”, bài kiểm tra thường mắc những lỗi chính tả một cách không thể lý giải. Để tránh gây khó hiểu, một số forum trên mạng đã quy định thành viên của mình khi gửi bài viết không được dùng ngôn ngữ chat. Trên mạng với nhau còn như vậy, huống chi... Các chatter cần chú ý hơn, đừng để mình lệ thuộc vào thứ “ngôn ngữ” tự tạo có khi tới mức tự nhiên chủ nghĩa này. Trong ngôn ngữ chat, người ta có thể chấp nhận những từ viết tắt theo quy ước. Nhưng việc lạm dụng và biến tướng nó tới mức làm biến dạng cả ngôn ngữ, gây phản cảm hơn là thiện cảm, thì e rằng không đáng khuyến khích chút xíu xìu xiu nào.