Những thử thách thú vị

TS Nguyễn Chánh Khê

LTS: Với 35 phát minh được công bố ở Mỹ và 30 phát minh được công bố ở Nhật, Tiến sĩ Nguyễn Chánh Khê là người tiên phong trong ứng dụng vật liệu nano vào ngành in trên thế giới.

Sau hơn 30 năm sống ở nước ngoài, Tiến sĩ Nguyễn Chánh Khê trở về quê hương, đứng ra phụ trách Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển của Khu Công nghệ cao TP.HCM,  nghiên cứu chế tạo thành công than nano "lỏng" - vật liệu công nghệ nano đầu tiên của Việt Nam.

Thành quả này đã được ứng dụng để sản xuất mực chất lượng cao dành cho các máy in phun. e-CHIP xin giới thiệu tự bạch của Tiến sĩ Nguyễn Chánh Khê qua cuộc phỏng vấn do Đài Radio Australia thực hiện...

Không muốn nghiên cứu để... chơi

Sau khi tốt nghiệp đại học (1975), giáo sư hướng dẫn khuyên tôi nên nghiên cứu về hoạt tính sinh học do cấu trúc của polymer tạo ra. Lúc đó, ngành sinh học chưa phát triển, những nghiên cứu theo hướng này chỉ mang tính lý thuyết chứ chưa ứng dụng được vào việc gì nên tôi thắc mắc và ông bảo: “Để chơi!”.

Lúc ấy, do suy nghĩ ấu trĩ, tôi muốn chọn ngành nào có thể ứng dụng ngay ở Việt Nam. Thầy tôi bèn hướng tôi theo ngành chất liệu cảm quang ứng dụng cho máy photocopy. Khoảng thập niên 1960, Sài Gòn có một số điểm dịch vụ photocopy dùng loại giấy có màu xám vì tráng oxyde kẽm trộn trong nhựa, mùi rất khó chịu. Nhựa chỉ giữ vai trò tạo tĩnh điện, oxyde kẽm là vật liệu dẫn điện và cảm quang. Photocopy theo công nghệ này rẻ nhưng không bền. Bộ phận quang học trong máy photocopy chỉ dùng được 500 lần là mất tác dụng, hoàn toàn không thể tái chế và phải thay mới. Cũng vì vậy, tôi nghiên cứu vật liệu polymer cảm quang cho đến khi bảo vệ xong luận án tiến sĩ.

Khi vào làm việc tại Công ty Di-Niponning Chemichal (Nhật), tôi chuyển sang nghiên cứu vật liệu bán dẫn hữu cơ. Lúc đó, hãng Mita cũng theo đuổi hướng nghiên cứu giống tôi và ở Mỹ, Xerox - hãng tiên phong về máy photocopy cũng đi theo hướng đó nhưng chậm hơn. Có thể là nhờ hoàn thành sớm nhất nên tôi đăng ký được phát minh và đưa vào chuyển giao công nghệ. Hãng Sanyo đã ứng dụng phát minh của tôi vào kiểu máy photocopy xách tay - chiếc máy photocopy nhỏ nhất thế giới ở thời điểm 1985.

Báo cáo tôi đọc trong một hội nghị khoa học về phim ảnh điện tử ở Mỹ, thu hút sự quan tâm của nhiều hãng: Kodak, Dupont, 3M, Xerox,... Họ mời tôi sang Mỹ làm việc. Tôi chọn hãng Kodak và bắt đầu nghiên cứu tiếp về vật liệu cảm quang nhanh dùng cho máy in màu, máy photocopy màu,... Lúc này, máy photocopy màu chỉ in được chừng 4 hay 5 trang/phút, chất lượng hình ảnh không cao. Nhờ ứng dụng nghiên cứu của tôi về công nghệ nano, hãng Kodak tung ra thị trường một máy in  tốc độ rất nhanh (23 trang/phút). Kỹ thuật tôi sử dụng chỉ là đập vỡ hạt kết tinh hữu cơ trong muối ăn thành những hạt nhỏ dạng nano, không ngờ tính năng chuyển hóa quang điện của nó rất cao, năng suất ngang ngửa với công nghệ màng mỏng polymer chân không mà chi phí lại thấp.

Đó là ứng dụng đầu tiên trên thế giới về công nghệ nano, cho đến bây giờ vẫn còn được dùng. Sau thời gian làm việc cho hãng Kodak, tôi còn làm việc cho khá nhiều hãng ở Mỹ. Mỗi lần chuyển hãng, mức lương tăng lên 15%, 20%, 25%, rồi 30% còn ở một chỗ thì mỗi năm, lương chỉ tăng từ 5% đến 10%. Tôi vào hãng Hewlett-Parkard (HP) nghiên cứu công nghệ máy in, chuyển sang hãng khác nghiên cứu về vi mạch, rồi hợp tác nghiên cứu những sản phẩm cảm biến (sensor) của Intel hay Notelnetwork.

Làm gì cho quê hương?

Lúc bắt đầu cảm thấy tự tin về công việc nghiên cứu và những nghiên cứu của tôi  mang lại hiệu quả kinh tế cho các cường quốc như Mỹ, Nhật,... tôi tự hỏi mình cần làm gì cho Việt Nam? Tôi bắt đầu tìm cách giúp đỡ một số trường, viện ở trong nước. Bên cạnh những đề tài không đụng chạm đến bản quyền của ai, tôi cố gắng chuyển giao công nghệ của một số đề tài có bản quyền cho khách hàng ở trong nước. Tuy nhiên thực tế lại không như ý. Có thể vì người trong nước chưa có kinh nghiệm để hiểu rõ vấn đề. Cũng có thể những hạn chế về tài chánh, thiết bị, vật tư,... khiến các nhà nghiên cứu trong nước không dám dấn tới.

Năm 2002, khi Khu Công nghệ cao TP.HCM mời về, tôi quyết định thử xem mình có thành công hay không? Đó vừa là một thách thức, vừa là động cơ. Tôi phụ trách việc xây dựng Trung Tâm Nghiên cứu và Phát triển nhằm tiếp cận với công nghệ cao trên thế giới và chuyển giao công nghệ cao cho các nguồn lực ở trong nước, để họ có thể tự thiết kế, tự chế tạo những sản phẩm công nghệ cao.

Công nghệ cao (high tech) là những ngành mũi nhọn, vừa mới vừa có giá trị kinh tế rất lớn và tiếp tục được phát triển, triển khai thành những ứng dụng mới. Công nghệ vi mạch, công nghệ chip trong máy tính mà Intel và AMD đã cũng như đang theo đuổi là một ví dụ. Công nghệ cao còn liên quan đến công nghệ sinh học (gien di truyền và tế bào). Gần đây nhất là công nghệ nano - tức công nghệ mà vật thể có độ lớn dưới 100 nanometer - đang thu hút sự quan tâm của cả thế giới.

Về công nghệ bán dẫn, so với thế giới, chúng ta đi trễ. Thế nhưng chúng ta đang bắt đầu chen vào con đường công nghệ nano. Tôi đang hợp tác với ĐH Bách Khoa TP.HCM nghiên cứu những vật liệu nano mới, đặc biệt là than nano lỏng. Chúng tôi đã ứng dụng được than nano lỏng vào việc sản xuất mực in máy tính. Khác với mực in bình thường, loại mực in này có hạt rất nhỏ và đặc biệt không bị ánh sáng làm phai màu. Chúng tôi vẫn tiếp tục nghiên cứu những ứng dụng triển khai than nano lỏng vào công nghệ vi mạch, bán dẫn, lượng tử (quantum)...

Chuyện tương lai

Thời còn làm ở hãng Kodak (1989), tôi nhận ra muối ăn là loại vật liệu khả dụng, rẻ,  đem lại kết quả tốt hơn là sử dụng những vật liệu đắt tiền. Kinh nghiệm này khiến  tôi tin rằng ngay ở Việt Nam chúng ta cũng có thể làm nên chuyện nếu chịu khó suy nghĩ và sử dụng những thứ sẵn có quanh mình. Tất nhiên, muốn vươn cao hơn thì phải có những thiết bị tối tân hơn nhưng giai đoạn định hướng cần nhiều đến sự  sáng tạo. Sáng tạo không phải là ngồi một chỗ để tưởng tượng mà phải có quan hệ với thị trường để biết được yêu cầu của thị trường là gì?

Lúc ở nước ngoài, tôi không biết nhu cầu ở trong nước là gì, đôi khi mình đem về những đề tài vốn được thị trường thế giới quan tâm nhưng chưa chắc đã được thị trường trong nước chú ý. Thành ra tôi phải suy nghĩ để làm thế nào có định hướng đúng đắn để người trong nước theo đuổi được, để giải quyết được yêu cầu trong nước. Hiện giờ chúng ta chưa đủ khả năng để sử dụng thành quả của công nghệ cao. Do đó, việc triển khai công nghệ cao ở Việt Nam trước tiên nên nhắm vào thị trường xuất khẩu, sau đó mới bắt đầu phát triển phương thức sử dụng những thành quả của công nghệ cao đó ở trong nước.

Các tập đoàn như: Intel, AMD, IBM, HP,... luôn dành những khoản tiền rất lớn cho nghiên cứu, đôi khi rất phí phạm. Tôi đã từng thấy những thiết bị sau khi mua không sử dụng, sau đó họ hủy dự án, máy móc để nguyên đó. Khi tôi về Việt Nam, chúng ta thiếu nguồn tài chánh như vậy thành ra tôi không được phép phí phạm. Thế nhưng chúng ta có thể sử dụng ý tưởng sáng tạo để tạo ra những công nghệ nội sinh ngang tầm vóc với thế giới. Đó là những thử thách rất thích thú và chúng ta làm được.

Lúc hai ông Bill Hewllet và David Parkard mở công ty HP ngay trong nhà để xe, ngoài ý tưởng họ chẳng có gì cả! Thế nhưng nhờ định hướng đúng, đầu tư đúng, nhanh nhạy chuyển đổi trước những chuyển biến mới,... sự nghiệp khởi đầu từ cái nhà để xe ấy đã trở thành một tập đoàn nổi tiếng thế giới, có doanh thu 50 tỷ USD/năm. Việt Nam giống như một cái hãng nhỏ đặt trong nhà để xe, nếu học tập tốt những kinh nghiệm ấy thì sẽ có ngày hãng nhỏ sẽ trở thành hãng lớn.

- Cựu học sinh trường THPT Hồ Ngọc Cẩn ở Gia Định (TP.HCM).

- Tốt nghiệp Kỹ sư Hóa ĐH Kỹ thuật Phú Thọ - Sàigòn.

- Năm 1971 sang Nhật học tại trường ĐH Công nghiệp Tokyo và lấy bằng tiến sĩ về vật liệu và khoa học xử lý thông tin tại đây.

- Với 35 phát minh được công nhận ở Hoa Kỳ, Nhật Bản và nhiều giải thưởng, sáng chế khi còn là sinh viên, Tiến sĩ Nguyễn Chánh Khê được nhiều công ty hàng đầu thế giới như: Eastman Kodak, Ricoh, Intel, Motorola,... biết đến với tư cách là chuyên gia công nghệ thông tin và vật liệu bán dẫn.