Tôi và chúng ta
Ông đồ @
Nguyễn Duy Nhất

Tuy mới  hình thành nhưng diễn đàn "Nghệ thuật thư pháp" trên trang web Trái tim Việt Nam online (ttvnol.com) rất sôi động. Đó là chỗ các bạn trẻ trao đổi mọi vấn đề về thư pháp từ cổ chí kim, cả Hán ngữ  lẫn Việt ngữ. Phía sau hàng loạt đề tài là ước muốn "tạo điều kiện cho nghệ thuật thư pháp  phát triển rộng rãi". Thỉnh thoảng người khởi xướng (một anh chàng có nickname là Quan-Di-Ngo lại gửi lời mời mọi người đến tham dự triển lãm thư pháp, nhận “chữ” miễn phí. Mỗi lần như thế, nhà tổ chức mất toi mấy triệu đồng để mua những vật dụng cần thiết cho việc tặng “chữ”. Buổi triển lãm thư pháp gần nhất mới được thực hiện tại quán cà phê Tí Nị nằm trên đường Nguyễn Đình Chiểu, quận 1, TP.HCM. Hôm đó, anh chàng quản trị box thư pháp này viết thơ Võ Trung Hiếu – một cây bút trẻ trên trang web ttvnol.com, thu hút hàng trăm bạn trẻ. Ngồi giữa những người hâm mộ là Trịnh Tuấn (tên thật của Quan-Di-Ngo). Tuấn mới 23 tuổi, được bạn trẻ đồng trang lứa gọi là "ông đồ @". Tuấn vung bút viết cả Hán tự lẫn thơ Việt...

Leo tới tầng thứ 11 của một chung cư trên đường Trần Hưng Đạo, quận 5, TP.HCM, chúng tôi mới gặp được "ông đồ @". Sinh ra ở Thanh Hoá, Tuấn mê chữ nho ngay từ khi còn là học sinh tiểu học.  Nhờ lẽo đẽo bám theo một thầy lang trong làng để học chữ nho nên khi vào lớp 6, Tuấn đã biết sử sử dụng bút lông một cách thành thạo...

Học tới lớp 11, Trịnh Tuấn có một tập thơ được NXB Thanh Hóa chọn xuất bản và từ đó được xem như một cây bút trẻ có nhiều triển vọng ở Thanh Hóa. Sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông, Tuấn vào TP.HCM theo học khoa Ngữ văn trường đại học Sư phạm. Bạn bè đồng môn khá ngạc nhiên khi biết trong hành trang của cậu học trò xứ Thanh có cây bút lông và  thỏi mực tàu. Mê thư pháp nên Tuấn dốc hết tiền nhà gởi vào giúp Tuấn ăn học để mua giấy, bút, mức rèn chữ. Còn để có cái ăn,  mỗi tối Tuấn đi nhặt ve chai, làm phu khuôn vác. Ngoài chuyện tập viết chữ Hán, Tuấn còn muốn tạo ra một trường phái riêng biệt về thư pháp chữ Việt và dốc sức cổ vũ cho "nghệ thuật viết chữ Việt" bằng bút lông với nhiều phương thức khác nhau...

Ra trường Tuấn được nhà sách Thành Nghĩa mời đến tặng chữ trong các buổi giới thiệu sách. Tuấn đã đi gần hết miền Nam. Khi quay về TP.HCM, ban đêm Tuấn vẫn làm đủ mọi việc để nuôi thân còn ban ngày xách cọ đi dạy thư pháp miễn phí cho sinh viên. Sau một thời gian lang thang khắp nơi, Tuấn dừng lại, “trụ” ở Nhà Văn hoá Quận 5 với tư cách là giáo viên dạy viết thư pháp chữ Hán nâng cao và nhập môn thư pháp chữ Việt. Tuấn vẫn tiếp tục dành dụm tiền bạc để "tôn vinh thư pháp". Anh đã tổ chức hàng chục buổi triển lãm và tặng chữ cho những người yêu thư pháp.

Ngoài ra, Tuấn còn chủ động đề xuất với những người thực hiện trang web ttvnol.com để thực hiện box thư pháp. Bây giờ “Trịnh Tuấn” và nickname “Quan-di-ngo”  đã trở thành quen thuộc trong giới chơi thư pháp ở TPHCM và nhiều tỉnh lân cận. Gungcay - một thành viên trong trang web ttvnol.com, nickname nhận xét về “ông đồ @” này như sau: "Văn là người, chữ cũng là người", có đọc thơ và xem thư pháp của Trịnh Tuấn, chúng ta mới thấy câu đó lột tả hết tính cách đặc biệt của con người này. Một anh nông dân ẩn trong vóc dáng ông đồ, một tâm hồn suy tư ẩn sau cái vẻ phóng khoáng, ngạo đời... Trịnh Tuấn đã biết “thổi” vào "chữ" của mình một chút "hương đồng, gió nội". Dòng đời ồ ạt kéo con người vào vòng xoáy của nó, ngày tháng của đời sống hiện đại ào ạt cuốn những người trẻ trôi theo nó nhưng cái tâm của Tuấn với thơ và thư pháp của anh như là một nốt lặng đáng ngẫm ngợi trong thế hệ @ hôm nay”.

Có lẽ đó là một nhận xét khá xác đáng về Trịnh Tuấn - một trong số những người đang và vẫn thầm lặng online.

Trò chuyện với “ông đồ @”

LTS: Sau khi nhận được bài viết trên từ một cộng tác viên, phóng viên của e-CHÍP đã tìm gặp “ông đồ @” để tìm hiểu thêm về “phần chưa thấy trong box thư pháp”, dưới đây là cuộc trò chuyện của họ...

- Anh tiếp cận với cây bút lông thế nào khi những người đồng trang lứa với anh bắt đầu chểnh mảng với cả bút bi để chỉ gõ bàn phím?

Từ lúc còn nhỏ xíu. Tôi sinh ra ở nơi được xem như trên "địa linh", sáng mở mắt nhìn ra đồng là khu di tích về vua Lê Đại Hành, quay về hướng Bắc là khu dích Lam Sơn - nơi cha ông tôi theo anh hùng Lê Lợi chống quân Minh,... cũng vì vậy, ở quê tôi còn rất nhiều người biết và trọng chữ nghĩa của thánh hiền. Lần đầu tiên trong dịp thanh minh, tôi cùng lũ trẻ trong xóm chạy theo các thầy xem họ cúng. Thay vì chờ chia xôi thịt thì tôi lại bị cây bút lông trên tay họ mê hoặc. Họ viết như rồng bay phương múa và trong số các thầy, tôi thích nhất chữ của thầy Minh Thông. Cũng từ đó, tôi cắp cặp theo thầy để học chữ Hán. Tôi được thầy dạy dỗ gần mười năm – suốt thời thơ ấu. Sau này, lúc vào đại học tôi tiếp tục theo học chữ Hán và tập viết thư pháp chữ Hán.

- Còn thư pháp chữ Việt?

Tôi ưu tư về điều đó khá lâu. Từ nhỏ tôi đã bày tỏ ý tưởng này với thầy mình khi ông cho biết dù thư pháp khởi ngồn từ Trung Hoa nhưng bây giờ không chỉ người Trung Quốc có thư pháp. Người Nhật đã phát triển thư pháp thành thư đạo. Người Triều Tiên cũng vậy, thế thì tại sao người Việt lại không thể? Tôi đã mày mò thử nghiệm phát triển chữ Việt dựa trên nền tảng của thư pháp chữ Hán.

- Anh có thể nói rõ hơn về cái được anh gọi là "nền tảng thư pháp"?

Đó là một câu chuyện dài về "tâm", "khí", "bút lực"... Vì vậy tôi chỉ xin tóm tắt về các lối viết tạm gọi là bút pháp, đó là: Chân thư, Hành thư, Thảo thư, Lệ thư. Đây là bốn lối viết khá thịnh hành của người Trung Hoa, cả bốn đều có thể thể hiện được bằng chữ Việt. Tôi chuộng Hành thư vì nó phù hợp với tính cách của tôi. Tuy nhiên tôi cũng luyện các lối viết khác để dạy cho học trò của mình.

-  Học trò? Anh đã đào tạo được bao nhiêu người?

Là dân sư phạm nên tôi gắn với nghiệp dạy. Tôi đã mở nhiều lớp và đã có trên 600 học trò. Tuy nhiên nếu tạm gọi là viết tốt thì chỉ có khoảng 15 người.

- Anh là một trong những người đầu tiên đưa nghệ thuật thư pháp lên mạng. Ý tưởng đó hình thành ra sao và từ lúc nào?

Ngoài thư pháp, tôi còn mê... thơ và công nghệ thông tin. Tôi đã có hai tập thơ được xuất bản là Gởi gió cho em và Tình trái mùa. Vì vậy, khi tham gia box thi ca của TTVNOL, tôi nảy ra ý định thể hiện thơ dưới hình thức thư pháp để bạn đọc thưởng lãm. Internet là một chỗ tuyệt vời để phổ biến các thông tin nhanh và rộng. “Bạn đọc” do Internet chọn lựa cũng rất đặc sắc, phần lớn là trẻ và có học thức. Tại sao lại không đánh thức nơi họ tình yêu chữ nghĩa của người xưa và cả bây giờ? Ý tưởng này được nhiều người ủng hộ nên tôi mạnh dạn lập box “Nghệ thuật thư pháp” để mọi người cùng đóng góp, xây dựng nghệ thuật viết chữ Việt bằng cây bút lông. Đáng mừng là những bạn trẻ đã hưởng ứng rất nhiệt tình. Tôi đã tổ chức được năm cuộc triển lãm. Đông nhất là cuộc triển lãm thơ của Võ Trung Hiếu - một thành viên của box thi ca và cuộc triển lãm tại Hội chợ Kinh tế Quảng Ngãi vừa qua.

- Theo thông báo trên ttvnol.com thì sẽ có cuộc triển lãm đầu tiên trên mạng. Nó sẽ được tổ chức thế nào?

Theo dự kiến của các mod, đó sẽ là một cuộc triển lãm khá quy mô. Một mặt, chúng tôi sẽ kêu gọi những cây bút chuyên viết thư pháp scan những bức thư pháp đẹp để đưa lên mạng. Mặt khác, chúng tôi kêu gọi các thành viên cùng mọi người tham gia. Rất mong những bạn đọc yêu thư pháp của e-CHÍP cùng tham gia cuộc triển lãm này tại địa chỉ: http://ttvnol.com/ThuPhap.ttvn.

Sông Xưa @ thực hiện