Máy tính Thánh Gióng
Vì ai và dành cho ai ?
Hoài Nam

Đưa tin học về nông thôn, phổ cập tin học cho thanh niên, đẩy mạnh xã hội hoá tin học,... là những mục tiêu tốt đẹp nhằm tạo tiền đề vững chắc phát triển kinh tế - xã hội. Từ những mục tiêu ấy, gần đây, một số chương trình máy tính giá rẻ bắt đầu được triển khai và kèm theo đó là không ít băn khoăn.

Tại sao "Máy tính Thánh Gióng" rẻ ?

Giữa tháng 6 vừa qua, một liên minh gồm các công ty: Intel, CMS, FPT Elead, Hewlett-Packard, LG Electronics, Microsoft, Samsung, Seagate, VDC (dưới đây gọi tắt là liên minh) đã công bố chương trình "Máy tính Thánh Gióng"với mục tiêu giúp thanh niên nói riêng và người tiêu dùng Việt Nam nói chung có thể mua máy tính với giá rẻ...

4 triệu đồng một bộ máy tính

Ông Jason Chen - Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc phụ trách Kinh doanh và Tiếp thị của Intel cho biết: Mục tiêu hàng đầu của chương trình "Máy tính Thánh Gióng" là tăng số lượng máy vi tính và tăng số người dùng Internet ở Việt Nam, đặc biệt là tại khu vực nông thôn và trong những nhóm có thu nhập thấp. Ông Chen khẳng định: Việc giúp mọi người dễ dàng tiếp cận máy tính với giá ưu đãi, góp phần bắc cầu cho các nền kinh tế đang phát triển thu hẹp khoảng cách kỹ thuật số.

Theo Ngân hàng Thế giới, số gia đình có máy tính ở Việt Nam hiện chưa tới 1%. Trong bối cảnh đó, chương trình "Máy tính Thánh Gióng" được xem là phương cách ủng hộ chương trình "Tri thức tuổi trẻ" của chính phủ Việt Nam nhằm nâng cao tỷ lệ sở hữu máy tính và phổ cập Internet cho 20 triệu thanh thiếu niên Việt Nam, góp phần giúp Việt Nam trở thành một xã hội phát triển trên nền tảng tri thức.

Liên minh nêu trên dự kiến, chương trình "Máy tính Thánh Gióng" sẽ có nhiều giai đoạn và những máy tính được bán ra thị trường sẽ có cấu hình đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dùng với giá ưu đãi. Sắp tới, liên minh này sẽ đưa ra thị trường hai gói cho người sử dụng lựa chọn. Gói A là bộ máy tính sử dụng chip Intel Celeron 1.0 GHz, bộ nhớ 128 MB, ổ cứng 20 GB, màn hình 15 inch, có mức giá 4 triệu đồng. Gói B là bộ máy tính sử dụng chip Intel Celeron 1,8 GHz, bộ nhớ 128 MB, ổ cứng 40 GB, màn hình 15 inch, với giá cao hơn giá của gói A một chút. Người dùng có thể lựa chọn để nâng cấp máy tính gói B lên chip Intel Pentium 4 và có thể lựa chọn giữa việc cài đặt hệ điều hành Microsoft Windows hay Linux. Cả hai loại máy tính đều được bảo hành trong một năm.

"Thánh Gióng" sẽ thăng thiên?

Thực ra chương trình "Máy tính Thánh Gióng" không phải là một sáng kiến mới.  Nó là sự lặp lại một số mô hình mà một số quốc gia ở Đông Nam Á như Malaysia,  Thái Lan đã từng triển khai. Ở Malaysia, chính phủ nước này đã đàm phán với Microsoft và hãng này đồng ý cung cấp một phiên bản Windows giá rẻ (rút gọn một số tính năng) để cài đặt cho các PC bán ra thị trường. Thái Lan cũng đã từng thực hiện chương trình "Máy tính cho mọi người", với mục tiêu bán một triệu chiếc máy tính giá rẻ cho những người có thu nhập thấp. Để đảm bảo sự thành công của "Máy tính cho mọi người", chính phủ Thái Lan đã kêu gọi các hãng có liên quan giảm giá sản phẩm đến mức đối tượng thu nhập thấp có thể chấp nhận được. Người mua máy tính trong chương trình "Máy tính cho mọi người" cũng có thể lựa chọn hệ điều hành Linux tiếng Thái, hoặc phiên bản rút gọn của hệ điều hành Windows (đã được Microsoft giảm giá bán xuống còn 30 USD), để cài đặt cho máy tính mình mua. Tuy giá bán mỗi máy tính trong chương trình "Máy tính cho mọi người" chỉ khoảng 200 USD nhưng sau khi triển khai, cả hai chương trình vừa kể ở cả Malaysia lẫn Thái Lan đều không thành công như mong đợi. Ở Thái Lan, số máy tính được tiêu thụ ngừng lại ở mức 160.000, chỉ đạt 16% so với mục tiêu.

Chính vì vậy, không ít người tỏ ra nghi ngại về khả năng thành công của chương trình "Máy tính Thánh Gióng". Nhiều người cho rằng, giá bán ở mức 4 triệu đồng/bộ máy tính vẫn đắt so với khả năng tài chính của thanh niên nông thôn. Chưa kể do thủ tục bán "máy tính Thánh Gióng" chưa được công bố nên số người hoài nghi về khả năng "máy tính Thánh Gióng" lọt vào tay những "nhà đầu... cơ", không phải là ít.

Trước những nghi ngại này, liên minh cho biết giá bán ở mức 4 triệu đồng/bộ máy tính có cấu hình như thế đã rất rẻ. Nếu được ưu đãi về thuế, họ mới có thể  hạ giá bán xuống thấp hơn. Những thành viên trong liên minh cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với nhau nhằm tiếp nhận những đối tác mới tham gia dự án. Xác định và tuyển dụng những nhà tích hợp và nhà bán lẻ. Đảm bảo chất lượng máy tính và dịch vụ mình cung cấp. Thực hiện các hoạt động khuyến mãi và tiếp thị nhằm nâng cao nhận thức của người dân về chương trình này. Phối hợp với chính phủ Việt Nam tăng cường phổ cập Internet tại các khu vực như: trường học, nông thôn, vùng dân cư có thu nhập thấp.

Dù sao thì đây cũng là lần đầu tiên tại Việt Nam, các nhà sản xuất máy tính trong nước bắt tay phối hợp với các hãng nước ngoài để xây dựng, triển khai một chương trình hướng đến việc phổ cập tin học cho mọi người. Chưa biết chương trình "máy tính Thánh Gióng" có thành công hay không nhưng thiện chí đó cũng nên được ghi nhận.

Luận bàn quanh chương trình "Máy tính Thánh Gióng"

PV e-CHÍP đã gặp một số người để hỏi cảm nghĩ về chương trình "Máy tính Thánh Gióng". Dưới đây là ý kiến của họ...

Bà Hoàng Thị Vân Khánh - Phó Giám đốc Bán hàng Bộ phận Máy tính cá nhân, Công ty FPT Elead: Chúng tôi không đặt nặng yếu tố lợi nhuận

Máy tính trong chương trình Thánh Gióng có cấu hình phù hợp với những người mới bắt đầu làm quen với máy vi tính, nhằm tạo điều kiện để những người có thu nhập thấp, thanh niên nông thôn có cơ hội tiếp cận với máy tính. Có thể giá máy tính second hand thấp hơn nhưng độ rủi ro cao, khi hỏng hóc thì người thiếu kinh nghiệm sẽ không biết xử trí thế nào.

FPT-Elead không đặt nặng yếu tố lợi nhuận. Chúng tôi muốn góp phần vào việc nâng cao hiểu biết của thanh niên nông thôn. Rất có thể từ đó sẽ xuất hiện những làng nghề mới.

Cấu hình cuối cùng của máy tính Thánh Gióng vẫn chưa được xác định. Với thế mạnh là nhà sản xuất thiết bị gốc của Intel, chúng tôi được Intel cung cấp những linh kiện giá rẻ, dành riêng cho chương trình này.

Ông Nguyễn Minh Huyên - Trưởng phòng Marketing, Công ty máy tính CMS: Chỉ cần bán 30% là cười được rồi.

Ở thời điểm hiện tại, chúng tôi cũng không cho rằng mục tiêu bán một triệu máy tính Thánh Gióng là khả thi. Chỉ cần bán khoảng 30% của một triệu máy là các nhà sản xuất có thể cười được rồi.

Trong khi thị trường có nhiều biến động, công nghệ ngày một hiện đại hơn, muốn bán máy cho thanh niên nông thôn cần có cơ chế, chính sách để tiếp cận, hướng dẫn họ sử dụng. Điều này không thể xong trong một sớm, một chiều. Các nhà cung cấp linh kiện như Intel thì chỉ cần bán chip với giá thấp là xong. Còn những nhà lắp ráp như chúng tôi phải tính cà chuyện phân phối, bảo hành, hậu mãi, một số linh kiện thời gian kéo dài tới ba năm.

Chúng tôi mới đề xuất Chính phủ hỗ trợ. Có thể sẽ nhận được một số sự hỗ trợ từ Chính phủ như giảm thuế.

Ông Mai Anh - Chủ tịch Hội Tin học Viễn thông Hà Nội: Nên đầu tư cho những dự án thiết thực hơn.

Tôi không ủng hộ chương trình máy tính giá rẻ. Hiện nay, Intel có xu hướng sản xuất các dòng chip được thiết kế onboard, nghĩa là tích hợp ngay trên bo mạch chủ. Điều này khiến cho những máy tính sử dụng các main chip cấp thấp phải thay toàn bộ mainboard khi muốn nâng cấp, chứ không thể thay một phần linh kiện cũ được. Theo kế hoạch, máy tính giá rẻ sẽ được sản xuất đại trà, rất có thể sẽ làm gia tăng nguồn rác thải máy tính. Có thể dùng tiền đầu tư cho chương trình này để nân cao chất lượng thông tin cho thanh thiếu niên. Khi đã có nhu cầu về những thông tin như thế thì tự khắc người ta sẽ mua máy tính.

Thanh Huyền ghi

Hoàng Thảo - Nhà báo: Máy tính giá rẻ chưa chắc đã bán chạy

Dự án máy tính giá rẻ thương hiệu Thánh Gióng là một nỗ lực hợp tác giữa các nhà sản xuất trong và ngoài nước để cùng chia sẻ cả lợi nhuận lẫn rủi ro. Mức giá 4 triệu đồng/bộ với cấu hình Celeron 1 GHz, bộ nhớ 128 Mb, đĩa cứng 20 Gb, màn hình 15 inch có thể nói là hợp lý nếu như được cài đặt hệ điều hành Windows có bản quyền đàng hoàng. Với giá này, nhà sản xuất chỉ có lãi nếu bán được số lượng lớn. Tôi tin giá thành của những chiếc máy tính Thánh Gióng có thể rẻ hơn nữa nếu sử dụng các CPU của hãng AMD hay của VIA (Đài Loan). Sở dĩ dự án máy tính giá rẻ của chính phủ Thái Lan có thể sản xuất những chiếc máy tính để bàn với giá 200 USD và laptop với giá 450 USD là nhờ sử dụng toàn các loại CPU của hãng VIA.

Tuy nhiên giá rẻ chưa chắc đã bán chạy. Nếu đối tượng khách hàng chính của máy tính Thánh Gióng là thanh niên nông thôn thì 4 triệu đồng không phải là khoản tiền nho. Chưa kể yếu tố "con gà" và "quả trứng": Không hiểu biết về ứng dụng máy tính thì không có nhu cầu mua máy tính song không có điều kiện tiếp cận máy tính thì chẳng bao giờ ứng dụng được loại phương tiện này. Còn đem máy tính Thánh Gióng  bán ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP.HCM thì chắc chắn các nhà sản xuất sẽ đụng một loại rào cản không thể xem thường là THỊ HIẾU. Các thị dân của chúng ta vốn đã quá quen với những lời quảng cáo về "sức mạnh của Pentium IV" hay "tốc độ kinh hoàng của CPU Prescott"... sẽ thấy cấu hình của máy tính Thánh Gióng quá... xoàng. Thật ra, cấu hình này đủ phục vụ cho mọi nhu cầu từ học tập, làm việc đến giải trí bình thường. Còn những cấu hình "siêu", "cực", "đỉnh"... kia chủ yếu chỉ phục vụ cho dân đồ họa chuyên nghiệp và dân chơi game con nhà giàu. Thế nhưng thuyết phục người tiêu dùng ở thành thị không dễ vì ai cũng muốn hơn người chứ ít thèm "bình thường". Khi mua máy tính, người ta vẫn có tâm lý giống như mua xe gắn máy: Mua một tài sản chứ không phải mua một phương tiện! Những nhà sản xuất máy tính Thánh Gióng quả là can đảm phi thường như... Thánh Gióng khi quyết tâm thực hiện dự án này. Chúc cho dự án này thành công, góp phần đem lại sức bật cho công cuộc xã hội hóa tin học của nước nhà.

Chủ một điểm dịch vụ tin học không muốn nêu tên ở Đà Lạt: Thánh Gióng mà yếu vậy!

Cấu hình máy tính Thánh Gióng như báo đài giới thiệu là yếu. Bộ nhớ 128 Mb chỉ vừa đủ chạy hệ điều hành Windows XP, chạy thêm các ứng dụng khác trên nền XP thì chậm lắm. Máy tính thì cần chạy được ứng dụng chứ đâu chỉ có hệ điều hành không. Cấu hình máy phổ thông mà tôi lắp ráp cho rất nhiều khách hàng hiện nay là Celeron 2GHz, bộ nhớ 256Mb, đĩa cứng 40 Gb, màn hình 15 inch, có cả CD-ROM và một bộ loa Soundmax với giá trong khoảng từ 6 đến 6,5 triệu.

Cấu hình máy tính Thánh Gióng như thế mà bán với giá 4 triệu thì không mắc nhưng cũng chẳng rẻ. Với 4 triệu, nếu mua máy second-hand sẽ có chip Intel Pentium 3, ngon hơn là chip Celeron 1 GHz của Thánh Gióng nữa.

Tất nhiên, nếu máy tính Thánh Gióng cài hệ điều hành Windows 9x và các ứng dụng trên nền 9x thì sẽ chạy rất mạnh và vẫn làm được mọi việc. Khổ nỗi bây giờ ai cũng dùng Windows XP nên chẳng người nào khi mua máy chịu xài phần mềm cũ cả. Tôi thấy trong liên minh có Microsoft tham gia, chắc là máy tính Thánh Gióng sẽ có hệ điều hành Windows hợp pháp nhưng không biết là Windows gì. Còn nếu là Windows 9x thì tôi nghĩ sẽ khó tiêu thụ. Cài Linux càng khó bán.