GIAO LƯU TRỰC TUYẾN - món “đặc sản” truyền thông thời đại số

THANH NGỌC

Giao lưu trực tuyến (GLTT) là gì?

Đó là một hình thức trao đổi thông tin trực tiếp tận dụng được thế mạnh của Internet. Hình thức giao lưu trên sân khấu thường bị hạn chế về số lượng người tham dự và khoảng cách địa lý. Còn các buổi giao lưu trên truyền hình, đài phát thanh hay báo chí bị hạn chế bởi cách trao đổi tin giữa người đặt câu hỏi và người trả lời. GLTT trên báo điện tử có thể kết nối tất cả mọi người ở những vị trí địa lý khác nhau bất cứ nơi đâu trên hành tinh, chỉ cần một máy tính kết nối Internet. Những người tham gia có thể đặt câu hỏi và gửi đến cho những người được phỏng vấn chỉ bằng một cái nhấp chuột, thậm chí còn đơn giản hơn khi gửi một e-mail. Người được phỏng vấn nhận được câu hỏi cũng sẽ trả lời lại thông qua Internet và câu trả lời này được hiển thị trên màn hình của những người đang tham gia. Quá trình này chỉ mất vài giây.

Ở Việt Nam, một số báo điện tử hay Website đã thực hiện được GLTT. Nhưng hiện nay chỉ riêng VietnamNet là có khả năng tiến hành GLTT bằng công nghệ multimedia (đa phương tiện). Đồng thời với việc gửi câu hỏi và đọc câu trả lời, người đọc còn có thể nghe lại các file âm thanh ghi giọng nói của người hỏi và trả lời. Các cuộc giao lưu không chỉ là những dòng văn bản (text) đơn thuần nữa mà có cả âm thanh hình ảnh. Bạn đọc VietnamNet đã không thể quên một SEAGames 22 trên mạng khi vừa được xem những gì đang diễn ra trực tiếp tại sân thi đấu trên cửa sổ truyền hình trực tuyến, vừa có thể ngay lập tức chia sẻ cảm xúc của mình với mọi người và tìm sự đồng cảm qua mục giao lưu này, vừa gửi những lời nhắn chúc may mắn trực tiếp tới đoàn thể thao Việt Nam.

Ứng dụng công nghệ multimedia đã làm cho không khí của các buổi GLTT trở nên gần gũi và thân thiện. “Thật thú vị, khi không chỉ được hỏi nhân vật mà tôi quan tâm, xem ảnh của họ trên mạng mà tôi còn được theo dõi từng cử chỉ, hoạt động, tiếng nói của họ qua Internet” - một bạn đọc từ nước ngoài gửi thư về tòa soạn VietnamNet sau buổi GLTT với Hoa hậu Hoàn vũ 2003.

Buổi GLTT lần đầu tiên do VietnamNet tổ chức vào ngày 31-12- 1999 đúng vào dịp chào đón thiên niên kỷ mới. Đây là buổi GLTT đầu tiên được tổ chức tại địa chỉ www.vnn.vn (nay là VietnamNet), và cũng là buổi GLTT đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam. Buổi giao lưu đầu tiên hội tụ những nhân vật nổi tiếng: hai danh thủ đội Thể Công là Hồng Sơn và Như Thuần; vận động viên wushu Thúy Hiền; nghệ sĩ múa Lê Vi; nhà thơ Trần Đăng Khoa và ca sĩ Huy MC. Các khách mời đầu tiên này đã đại diện cho công chúng để nói về những ước vọng của họ trước thềm thiên niên kỷ mới.

Buổi giao lưu đã diễn ra trong không khí cực kỳ náo nức và nhiệt thành giữa người tham dự giao lưu và độc giả. Trong các “ngôi sao”, chỉ có Trần Đăng Khoa là sử dụng thông thạo máy tính, còn mọi người đều nhìn những dàn máy tính cùng những thiết bị phụ trợ ở tòa soạn một cách hết sức lạ lẫm. Rất nhiều câu hỏi được chuyển đến cho danh thủ Hồng Sơn đến mức đường truyền bị quá tải. Thời gian diễn ra giao lưu khoảng hai giờ, vượt một tiếng so với kế hoạch ban đầu. Chính các phóng viên cũng không ngờ mọi người lại háo hức tham gia GLTT đến thế. Nhà thơ Trần Đăng Khoa nói vui: “Tôi đang sa vào một ‘’tổ quỷ’’ - một tổ hợp công nghệ cao, hiện đại, một nơi mà một nhà văn như tôi phải run rẩy’’.

CHỦ TỊCH TẬP ĐOÀN DỮ LIỆU QUỐC TẾ IDG, ÔNG PATRICK J. McGOVERN (NGỒI GIỮA) ĐANG GIAO LƯU TRỰC TUYẾN TẠI TÒA SOẠN VIETNAMNET.

Phát huy quyền đối thoại của công chúng

Những người thực hiện chuyên mục GLTT của VietnamNet đã không thể quên ngày 7-4-2003 khi GS-TS Hoàng Thủy Long - Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương - và TS Võ Văn Bản - Phó tổng giám đốc Bệnh viện Việt - Pháp Hà Nội, đại diện Viện Y học Lâm sàng và các bệnh nhiệt đới - tới tòa soạn VietnamNet để giải đáp những băn khoăn của bạn đọc xung quanh dịch SARS (hội chứng viêm đường hô hấp cấp). Tòa nhà số 4 Dã Tượng, nơi VietnamNet đặt trụ sở, hôm đó vắng hoe. Nhân viên các văn phòng, công ty khác đã vội vã “di tản” vì sợ lây bệnh... SARS từ những người được phỏng vấn. Bảo vệ tòa nhà còn chặn cửa không cho hai vị khách mời vào, thậm chí yêu cầu tòa soạn phải dừng cuộc giao lưu lại, đồng thời cam kết chịu trách nhiệm khi có vấn đề gì xảy ra. Mặc dù vậy, cuộc phỏng vấn đã diễn ra an toàn, giải tỏa được băn khoăn của đông đảo người dân, giúp họ nắm được tình hình kiểm soát dịch bệnh cũng như cách phòng chống...

Hơn lúc nào hết, những vấn đề liên quan đến tình hình đất nước đang được đông đảo người dân quan tâm. VietnamNet đã tổ chức nhiều cuộc giao lưu với các đại biểu Quốc hội, các bộ trưởng, thứ trưởng, những người giữ trách nhiệm cao trong những lĩnh vực liên quan đến quyền lợi sát sườn của người dân. Ngay sau cuộc phỏng vấn trực tiếp về bệnh SARS nói trên, VietnamNet cũng thiết lập đường dây nóng tổ chức cuộc giao lưu với Đại sứ Việt Nam tại Bắc Kinh để các bậc phụ huynh có con em học tập tại Trung Quốc được biết về chủ trương đưa lưu học sinh Việt Nam về nước do ảnh hưởng của SARS. Nhiều vị phụ huynh sau đó đã viết thư cảm ơn VietnamNet...

Gần đây nhất, cuộc phỏng vấn trực tuyến liên quan đến tình trạng biến động hiện nay của giá vàng và USD đã giải tỏa những thắc mắc của bạn đọc xung quanh vấn đề nhạy cảm này. Nhiều câu hỏi đã xoay quanh việc vì sao Ngân hàng Nhà nước phát hành tiền mới; biện pháp hạ nhiệt thị trường vàng; ảnh hưởng của cơn sốt với nền kinh tế; thị trường bất động sản và giá cả các mặt hàng khác. Sự tham gia trả lời phỏng vấn của những nhân vật như ông Trương Văn Phước - Vụ trưởng Vụ Quản lý Ngoại hối, ông Nguyễn Đồng Tiến - Vụ trưởng Vụ chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước, ông Nguyễn Thành Long - Phó tổng giám đốc thứ nhất Công ty Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC), đã cung cấp những thông tin đáng tin cậy cho độc giả, đồng thời giúp những người quan tâm nắm rõ hơn chủ trương của Nhà nước và các ngân hàng trong vấn đề này.

Đến nay, người truy cập Internet đã dần quen “đối chất” với những người có trách nhiệm với các quyền lợi sát sườn của mình trên mạng Intenet. Đó cũng là cơ hội để các chính khách tiếp xúc trực tiếp với công chúng trong và ngoài nước, hiểu rõ tâm tư, nguyện vọng của họ. Nhà sử học Dương Trung Quốc đã “chat” với hàng ngàn bạn đọc với tư cách vừa là nhà sử học, vừa là nhà chính trị mong muốn bảo vệ được quyền lợi của người dân. Cuộc giao lưu tương đối gay cấn nhưng lại làm thỏa mãn nhiều sự “ấm ức” của công chúng là lần “ra mắt” đầu tiên của Thứ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường Đặng Hùng Võ.

Chuyên mục GLTT trên VietnamNet cũng là cầu nối để bạn đọc có thể trao đổi hoặc tranh luận trực tuyến với những vị khách mời của chuyên mục về những điều bình dị trong cuộc sống. Một trong những cuộc giao lưu được nhiều bạn đọc VietnamNet tham gia nhất là cuộc phỏng vấn trực tuyến trung vệ Vũ Như Thành sau khi trung vệ Thể Công này có quyết định bị loại khỏi đội tuyển bóng đá Olympic VN. Hơn 17.000 bạn đọc VietnamNet đã đặt câu hỏi và hơn 30.000 lượt người tham gia khiến buổi trả lời của Như Thành kéo dài hơn bốn giờ đồng hồ.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, TBT báo điện tử VietnamNet, nói: “Những cuộc giao lưu được thực hiện qua mạng Internet sẽ khiến không khí báo chí trở nên cởi mở và quyền của công chúng được tôn trọng hơn. Cách phỏng vấn, đối thoại từ trước tới nay của chúng ta (qua báo giấy, báo nói, báo hình) thường hạn chế quyền đối thoại của công chúng, trong lúc quyền của nhà báo đôi khi gần như tuyệt đối. Vì thế, GLTT là một công cụ giúp công chúng có một diễn đàn rộng mở hơn. Quả không sai khi người ta nói rằng GLTT là một “đặc sản” của báo điện tử”.