CIO Rất cần nhưng còn phải chờ

THANH HUYỀN

Lần đầu tiên, một Diễn đàn dành cho các nhà lãnh đạo thông tin (CIO - Chief Information Officer) ở Việt Nam vừa được tổ chức trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh ASOCIO ICT Summit 2003 tại Hà Nội. CIO giữ vai trò thế nào đối với sự phát triển của CNTT ở Việt Nam?

CIO ở “Tây” và ở ta

Người đảm nhiệm vị trí CIO – lãnh đạo thông tin vừa phải có kỹ năng quản lý về nhân lực, tài chính... vừa phải có trình độ về CNTT để đẩy mạnh hiệu quả ứng dụng CNTT trong đơn vị của mình. Không chỉ có thế, CIO còn phải là người đủ khả năng thuyết phục cấp có thẩm quyền cao hơn chuẩn chi ngân quỹ để tổ chức thực thi dự án. Đây cũng là lý do khiến việc tuyển chọn CIO không phải là chuyện dễ dàng. Theo bà Linda Kennedy - Tổng biên tập Tạp chí CIO (Mỹ): Yêu cầu hàng đầu của một CIO là khả năng giao tiếp tốt, tiếp đó là hiểu biết quy trình công việc, khả năng tư duy chiến lược, khả năng tạo ảnh hưởng, kỹ năng thương thuyết và cuối cùng mới là kỹ năng kỹ thuật. Tiến sĩ Jeffrey Nguyễn Ngọc Truyền - Khoa Nghiên cứu Quản lý dự án, ĐH Victoria (Australia), cho biết: “Ở nước ngoài, CIO phải là một người có thực tài và lương rất cao”.

Hiện nay, ở Việt Nam, CIO được hiểu như là người phụ trách kỹ thuật, chịu trách nhiệm vận hành hệ thống mạng máy tính và khắc phục các sự cố kỹ thuật. Trong hệ thống hành chính, người lãnh đạo về CNTT thường là cấp phó của các bộ, ngành, cơ quan (thứ trưởng, phó chủ tịch UBND tỉnh - thành phố, phó giám đốc sở...). Tiến sĩ Mai Liêm Trực - Thứ trưởng Bộ Bưu chính - Viễn thông nhận xét: “Tuy trong các cơ quan nhà nước và các doanh nghiệp hiện đang có những người đam nhận vai trò như một CIO, song nhìn chung, khái niệm này còn rất mới”.

Trên thực tế, những người có quyền quyết định đầu tư cho lĩnh vực CNTT chưa nhận thức đủ về vai trò của CNTT. Ông Phạm Văn Hoàn - Chánh Văn phòng dự án 112 tỉnh Hải Dương, cho rằng: “Chính vì thiếu những người có năng lực lãnh đạo về thông tin/ CNTT thật sự nên mới xảy ra tình trạng mô hình quản lý không rõ ràng, thiếu người chịu trách nhiệm chỉ đạo xuyên suốt, các khoản đầu tư không đồng bộ và manh mún, đào tạo nhân lực có tính chắp vá, thiếu chiến lược đào tạo lâu dài”. Cùng quan niệm này, ông Lê Việt Dũng - Gíam đốc Trung tâm Công nghệ phần mềm Thừa Thiên - Huế, bổ sung thêm: “Những vị lãnh đạo chưa từng tiếp xúc với CNTT rất ngại đề cập tới CNTT nên việc ứng dụng CNTT thường là rất trì trệ. Những cán bộ kỹ thuật vốn rất hiểu hệ thống thông tin của cơ quan mình cần gì thì lại không có quyền quyết định. Việc phân quyền lãnh đạo CNTT như hiện nay chỉ mới giải quyết được khâu “quyết định” song vì thiếu hiểu biết cần thiết về CNTT nên nhiều quyết định trở thành sai lầm, dẫn đến những thiệt hại lớn về kinh tế – xã hội”.

Ở Việt Nam, về mặt tổ chức, CIO chưa được xem như một vị trí lãnh đạo, môi trường làm việc của CIO chưa thật sự thuận lợi. Trong ngạch trật công chức, chưa có chức danh này.

Chọn ai và đào tạo thế nào?

Theo Thứ trưởng Mai Liêm Trực, cần sớm xác định rõ vai trò, vị trí, nhiệm vụ, quyền hạn và những kỹ năng cần thiết mà một CIO phải có. Ông Trần Minh Tiến - Viện trưởng Viện Chiến lược Bưu chính viễn thông và CNTT, đề nghị điều chỉnh khái niệm CIO cho phù hợp với thực tế Việt Nam. Ông Tiến giải thích: “Có những kỹ năng phụ thuộc vào năng khiếu không dễ gì học được. Kỹ năng quản lý và tầm nhìn chiến lược là điều mà ít có cán bộ chuyên trách kỹ thuật nào nắm. Ở thời điểm này, nên ưu tiên đào tạo kiến thức CNTT cho những người lãnh đạo”. Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Phó Tổng giám đốc Công ty Vietel, kể chuyện ở Hàn Quốc để dẫn chứng, muốn thành công trong ứng dụng CNTT cần có sự cam kết từ người lãnh đạo cao nhất. "Nơi nào người lãnh đạo cam kết và nỗ lực đẩy mạnh việc ứng dụng CNTT thì nơi đó thành công”. Ông Hùng bày tỏ sự tán thành đề nghị của ông Trần Minh Tiến vì: “Đào tạo CNTT cho cán bộ lãnh đạo sẽ dễ hơn là đào tạo kỹ năng lãnh đạo cho cán bộ kỹ thuật về CNTT”. Hiệu trưởng trường Cao đẳng CNTT TPHCM – ông Lê Tuệ đồng tình bởi: “Những người lãnh đạo giữ vai trò CIO có đủ quyền lực để quyết định và điều hành các dự án CNTT. Song Chính phủ cần có những biện pháp mạnh mẽ để đẩy mạnh việc ứng dụng CNTT trong các cơ quan, tổ chức để các cấp lãnh đạo không còn thờ ơ với CNTT”.

Tiến sĩ Jeffrey Nguyễn Ngọc Truyền nhận định: “Trình độ quản lý dự án CNTT ở Việt Nam còn rất hạn chế và chỉ có các CIO được đào tạo bài bản mới có thể đảm nhiệm để công việc này đạt hiệu quả cao. Trong hoàn cảnh hiện nay, có thể tổ chức đào tạo về quản trị dự án CNTT cho lãnh đạo các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp. Song về lâu dài, muốn đẩy mạnh sự phát triển của CNTT Việt Nam, cần tổ chức đào tạo lớp trẻ có tri thức về CNTT và kỹ năng quản lý".

Riêng về vai trò, vị trí của CIO trong hệ thống hành chính, ông Đỗ Đức Cường - Phó Gíam đốc Trung tâm CNTT Bộ Nội vụ, cho biết: “Bộ Nội vụ đang xây dựng đề án Mô hình công chức quản lý thông tin và CNTT và đề án Xây dựng chức danh, tiêu chuẩn nghiệp vụ đối với công chức làm CNTT nhằm cụ thể hóa các vấn đề về CIO".