TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM TRƯỚC THỀM SEA GAMES 22: Đã đến lúc chạy nước rút

THANH HUYỀN

Vì nhiều lý do, việc chuyển hình ảnh của các trận thi đấu trở thành một phần việc hết sức quan trọng ở SEA Games 22. Đây là công việc do Truyền hình Việt Nam (VTV) đảm trách và VTV đang chạy đua với thời gian để có thể hoàn thành nhiệm vụ...

Quan trọng nhất là kết nối thế nào và phối hợp ra sao?

Từ trước đến nay, VTV đã thực hiện nhiều buổi truyền hình trực tiếp về các cuộc thi đấu thể thao song chưa bao giờ những buổi truyền hình ấy được “đính kèm” các thông số cần thiết. Sở dĩ như thế là vì thể thao Việt Nam chưa trang bị các thiết bị đo định thành tích thi đấu, chưa có hệ thống điện tử xử lý thông tin thi đấu sao cho vừa tăng cường tính chính xác về thành tích, vừa là nguồn dữ liệu cho truyền hình và báo chí khai thác. Việc kết nối thiết bị trường quay với hệ thống dữ liệu điện tử còn đòi hỏi hạ tầng CNTT phải đạt chuẩn nhất định và phải đủ kỹ năng khai thác các ứng dụng CNTT.

Theo kế hoạch, VTV sẽ truyền hình trực tiếp 25 /32 môn thi ở SEA Games 22 và ghi hình, phát băng 7 môn còn lại. Những môn được truyền hình trực tiếp (các môn bóng, các môn võ, đấu kiếm, bắn cung, vật, điền kinh, thể dục - thể hình, bơi, nhảy cầu,...) đều cần phải kết nối với hệ thống thông tin điện tử của Ban tổ chức. Tại các điểm thi đấu, hệ thống máy tính của VDC đã được cập nhật những thông tin có liên quan như: danh sách vận động viên từng môn, thành tích thi đấu tại các kỳ SEA Games trước của vận động viên, kỷ lục SEA Games... Trong quá trình thi đấu, những thông tin về diễn biến trận đấu sẽ được cập nhật liên tục, kể cả những thông tin về thời tiết như sức gió, nhiệt độ, độ ẩm không khí. Tất cả các thông tin này đều được truyền về máy chủ của VDC và hệ thống máy chủ của VTV sẽ ghép nối với máy chủ của VDC để nhận rồi cho hiển thị trên màn ảnh truyền hình. Hệ thống truyền hình còn phải trang bị các máy tạo chữ CG (Character Generator), có khả năng tự động cập nhật thông tin theo bộ font chữ chuẩn để “trộn” sao cho đồng bộ với hình ảnh, âm thanh để khi hiển thị phải chuẩn xác. Một cán bộ kỹ thuật của VTV cho biết: Nhằm giảm tải cho mạng và cũng để đề phòng mạng VDC bị nghẽn, máy chủ của VTV đã backup (sao lưu dự phòng) các thông tin trước thi đấu cho đồng bộ với dữ liệu của VDC.

Ghép nối hệ thống truyền hình với đồng hồ đo thời gian thực (timing) của hãng Seiko cho môn điền kinh và với đồng hồ của Omega cho môn bơi cũng là công việc khá phức tạp đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa VTV và VDC. Đây là hai môn thi đòi hỏi đồng hồ đo thời gian thực phải đồng bộ với đồng hồ đo trên sân khi phát trực tiếp. Khán giả truyền hình sẽ được xem các diễn biến trong thi đấu của từng vận động viên thông qua một bảng đồng hồ với các thông số thay đổi liên tục trên màn hình của mình. Trước mỗi lượt thi đấu, màn hình sẽ giới thiệu Start list (danh sách vận động viên đang ở vạch xuất phát), sau đó liên tục hiển thị các thông tin mà đồng hồ trên sân đo được. Ngay khi lượt đấu kết thúc, hệ thống sẽ so sánh dữ liệu truớc thi đấu với kết quả vừa xác định, đồng thời phân tích hình ảnh kết thúc (photo finishing) mà camera thu tại đích để đưa ra bảng sắp hạng cùng thông tin về kỷ lục (record) mới nếu có. Điều đó sẽ khiến việc theo dõi các cuộc thi qua truyền hình hấp dẫn hơn. Chưa kể điều đó giúp bình luận viên dễ “bình”. Theo dự kiến sẽ có 18 môn được bình luận trực tiếp.

Đến nay, các chuyên viên tin học của VTV đã hoàn thành việc thiết kế các template và graphic (định dạng khuôn hình và đồ họa mẫu) để hiển thị thông tin trên màn hình. Tuy nhiên việc ghép nối hệ thống xử lý kết quả thi đấu với hệ thống ghi hình, xe lưu động và đồng bộ hóa dữ liệu vẫn còn nhiều trục trặc, đang phải “thử nghiệm” để điều chỉnh. Theo cán bộ kỹ thuật của VTV, những hạn chế về trang thiết bị, việc đạo diễn và kỹ thuật viên thiếu kinh nghiệm truyền hình thể thao trực tiếp... có thể sẽ gây những khó khăn nhất định. Những người đứng máy quay sẽ phải tập dượt trước khi các môn thi đấu diễn ra. Tại Trung tâm Truyền hình Quốc tế (IBC) ở Giảng Võ, VTV đã lắp đặt 64 màn hình thu nhận tín hiệu trực tiếp từ hơn 30 điểm thi đấu. Tổng đạo diễn sẽ chỉ đạo việc lấy hình ở máy quay nào và truyền tải những thông tin gì.

Do các trận thi đấu diễn ra ở nhiều nơi, việc đảm bảo sự thông suốt trong thông tin đòi hỏi rất cao về mạng truyền số liệu. Tổng công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) đã miễn cước thuê 8 đường truyền hình Bắc-Nam và phối hợp với VTV, HTV (Đài Truyền hình TPHCM) thiết lập mô hình kết nối hệ thống thu, phát hình qua hệ thống cáp quang. Tất cả tín hiệu truyền hình sẽ được xử lý và truyền trực tiếp từ các điểm thi đấu tại Hà Nội, TPHCM và bảy tỉnh có điểm thi đấu. VNPT đảm bảo sẽ truyền hình ảnh 24/24 giờ từ các địa điểm thi đấu về Trung tâm Truyền hình SEA Games 22.

Cả hai nơi: Trung tâm Truyền hình Quốc tế (IBC) đặt tại Nhà triển lãm Giảng Võ ở Hà Nội và Trung tâm Tín hiệu truyền hình TPHCM (Distribution Center – DC) đặt tại Cao ốc đa năng (số 3 Phan Văn Đạt, TPHCM) cùng được giao nhiệm vụ cung cấp tín hiệu từ các sân thi đấu trong phạm vi trách nhiệm của mình và nhận tín hiệu từ các điểm thi đấu ở những nơi còn lại, điều khiển và điều phối tín hiệu phục vụ cho Trung tâm Báo chí khu vực và Trung tâm Truyền hình tại hai miền. Cả hai trung tâm còn bố trí một số cabin để đáp ứng yêu cầu của các hãng truyền hình khu vực muốn truyền tín hiệu từ Việt Nam về nước mình qua hệ thống Starline. Hệ thống sẽ liên tục truyền dữ liệu về Trung tâm Truyền hình và các hệ thống trên toàn mạng lưới thông tin của SEA Games.

Ông Huỳnh Văn Nam - Giám đốc HTV, Phó trưởng Tiểu ban CNTT và TT phục vụ SEA Games, cho biết: Dự án thiết lập DC đã hoàn thành về cơ bản và có thể nghiệm thu trong tháng 11- 2003. Để truyền dẫn 11 môn thi đấu tại TPHCM, HTV và một số đài truyền hình miền Đông và miền Tây Nam bộ đã chuẩn bị 11 xe ghi hình lưu động với thiết bị hiện đại để có thể ghi hình liên tục và chuyển về DC rồi từ đó phân phối ra IBC ở Hà Nội. Mỗi ngày, DC cũng sẽ nhận thông tin về một số môn thi đấu ở các tỉnh phía Bắc từ 8 đường truyền để phục vụ báo chí hoạt động tại TPHCM.

Những trở ngại không nhỏ

Đây là lần đầu tiên Truyền hình Việt Nam phục vụ một sự kiện thể thao lớn nên VTV và HTV đã huy động khoảng 800 người trong ngành tham gia công việc truyền hình sự kiện này. Nhiều khóa đào tạo cả trong lẫn ngoài nước đã được tổ chức cho các cán bộ kỹ thuật. Truyền hình Việt Nam cũng đã mua và thuê nhiều thiết bị hiện đại. Theo ông Trần Văn Long - Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Sản xuất chương trình, VTV đã trang bị thêm một lượng lớn camera, xe thu hình lưu động, máy làm chậm (slow motion), máy tạo chữ số theo font chữ quốc tế (CG), máy hiển thị kết quả... Tuy nhiên, do không thuê được camera tự hành để quay một số môn trong điền kinh, không có camera quay dưới nước đối với môn bơi, lặn nên VTV phải đặt máy ở nhiều góc quay. Kinh nghiệm ghi hình một số môn như điền kinh chưa có nên khó lấy được khuôn hình chuẩn. Cũng theo ông Long, khi xây dựng những công trình thể thao như SVĐ quốc gia Mỹ Đình, phía thiết kế đã quên tính việc đặt cáp cho truyền hình nên dù đã khắc phục, nhưng một số nơi như Cung Thể thao dưới nước vẫn không có đường riêng để quay dưới nước, chỉ có thể quay bên trên và lặn thì không thể quay được. Ngoài ra, còn có những khó khăn khác ở khâu kỹ thuật như hầu hết Phòng Truyền hình tại các địa điểm thi đấu của SEA Games dùng thiết bị analog, trong khi các hãng truyền hình quốc tế đã chuyển sang công nghệ kỹ thuật số. Điều đó có thể tạo ra khó khăn cho việc đồng bộ tín hiệu và cung cấp kênh truyền hình ra quốc tế.v

Những trục trặc phát sinh trong quá trình chuẩn bị cũng góp phần làm tăng áp lực cho ngành truyền hình. Tại Hà Nội, do Trung tâm Báo chí, Trung tâm Xử lý dữ liệu kết quả thi đấu có thay đổi về vị trí nên Bưu điện Hà Nội phải thay đổi hướng kéo cáp, khiến tiến độ phối hợp với Công ty Viễn thông liên tỉnh (VTN) bị chậm. Tại TPHCM, vì VNPT chỉ được giao một phòng nhỏ để tất cả các đơn vị phục vụ viễn thông, CNTT, truyền hình lắp đặt thiết bị tại Trung tâm Báo chí và truyền hình ở số 3 Phan Văn Đạt nên không thể triển khai việc phát hình tại chỗ mà phải chuyển tín hiệu qua Trung tâm 2 của VTN để phát đi quốc tế...

Song theo ông Long, khó khăn lớn nhất vẫn là phối hợp công việc. Ở buổi vận hành thử hôm 18-11 đối với các môn: Bơi, Taekwondo, Thể dục dụng cụ, đội ngũ kỹ thuật của VTV, VDC, VTN đều lúng túng, thậm chí chưa nắm chắc phương án triển khai phối hợp. Buổi thử nghiệm dự kiến diễn ra vào 8 giờ 30 nhưng rồi bị chậm lại gần 1 giờ. Dù ông Hồ Đức Thắng - Phó giám đốc Công ty VDC, tuyên bố tín hiệu hình và tiếng đều đảm bảo, mọi công việc VDC đảm trách đều đã hoàn thành, song thực tế chất lượng hình ảnh chưa cao, không có tiếng và thông tin thi đấu thì vẫn chưa thể hiện theo thời gian thực. Mặt khác, VTV đề nghị phải có cơ sở dữ liệu chi tiết về lịch sử thi đấu của từng vận động viên, nhưng hiện tại hệ thống điện tử xử lý kết quả thi đấu của VDC chỉ có danh sách vận động viên. Theo VDC, đây là một phát sinh không nhỏ do thời gian đã quá gấp.

Tâm sự với ông Mai Liêm Trực - Thứ trưởng thường trực Bộ BCVT, tại buổi thử nghiệm, ông Đinh Quang Hưng - Phó tổng giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam, cho rằng: “Chúng ta hiểu được tầm quan trọng của những thông tin sẽ được truyền đến hàng trăm triệu người, song lo nhất là người kỹ sư vận hành chỉ biết chờ hiệu lệnh, nếu thiếu sự phối hợp ăn ý, mọi thứ sẽ rối tung”.

Chưa kể, để huy động tổng lực phục vụ SEA Games, tất cả các chương trình truyền hình khác phải được sản xuất trước. Công việc trước mắt của ngành truyền hình còn khá bề bộn. Ông Long tâm sự: “Chúng tôi sẽ chỉ hết lo khi SEA Games bế mạc, những trục trặc nhất định có thể xảy ra”. Còn ông Huỳnh Văn Nam thì khẳng định: “Mặc dù có thiếu thốn về cơ sở vật chất, nhưng chúng tôi tin với nhiệt tình và nỗ lực đạt đến mức tốt nhất về chất lượng tín hiệu, hình ảnh của chúng ta có thể bằng Malaysia hay Phillippines. Hẳn bạn bè quốc tế sẽ thông cảm vì Việt Nam chưa có kinh nghiệm truyền hình sự kiện thể thao quy mô lớn như vậy”.

Mục tiêu của BTC là đưa SEA Games 22 đến với khoảng 60 triệu lượt khán giả châu Á, gần 150 triệu lượt khán giả Đông Nam Á, cùng hàng trăm triệu lượt khán giả thế giới. Trách nhiệm đó, ngành truyền hình đang gánh...