TÁI HIỆN TỘI ÁC BẰNG đồ họa 3D

TRẦN ĐỨC TÀI

Khi điều tra hình sự phối hợp với đồ họa vi tính, việc tái hiện các hành vi phạm tội đã tiến thêm một bước. Một khái niệm mới đã ra đời: “forensic animation” hay “hoạt hình pháp lý”.

Tháng 5-2002. Tòa án Scranton ở bang Pensylvania (Mỹ) đưa Michael Serge ra xét xử về tội giết người. Sau khi thẩm phán Terrance Nealon giải thích cho bồi thẩm đoàn hiểu rõ hơn về sự khác biệt giữa nghệ thuật và thực tế, ông ra hiệu cho bên công tố... Màn ảnh rộng 1,2 mét đặt gần bồi thẩm đoàn sáng lên. Trên đó một đoạn phim video hoạt hình 3D dài 72 giây tái hiện cảnh Serge – một cảnh sát về hưu – bắn chết cô vợ Jennifer, 35 tuổi.

NHỮNG HÌNH ẢNH TRÍCH TỪ ĐOẠN PHIM HOẠT HÌNH PHÁP LÝ TÁI HIỆN CẢNH NẠN NHÂN JENNIFER BỊ CHỒNG LÀ MICHAEL SERGE BẮN CHẾT. CÁC ĐƯỜNG THẲNG LÀ ĐƯỜNG ĐI CỦA NHỮNG VIÊN ĐẠN.

Những gì mà bồi thẩm đoàn của vụ án vừa kể được xem hôm đó được gọi là “hoạt hình pháp lý”(Forensic animation). Đây là kỹ thuật mới nhất trong hàng loạt ứng dụng thành tựu của công nghệ máy tính vào nghiệp vụ điều tra hình sự. Khởi đi từ phác họa nhân dạng theo lời khai của nhân chứng, kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối, cho tới phân tích chữ viết và lấy mẫu DNA và bây giờ là dùng những đoạn phim hoạt hình 3D tái hiện hành vi của kẻ thủ ác. Lần đầu tiên kỹ thuật hoạt hình pháp lý được áp dụng là năm 1984, để giải quyết một vụ tranh tụng về tai nạn xe hơi. Khi đó, hình ảnh chỉ là những mảng khối đồ họa thô sơ trên chiếc máy tính Apple II. Tám năm sau, kỹ thuật này được đưa vào sử dụng trong vụ trọng án hình sự đầu tiên và khiến Jim Mitchell ở San Francisco phải cúi đầu thừa nhận hành vi sát hại em trai mình. Từ đó đến nay, khi máy tính ngày một nhanh và rẻ hơn, kỹ thuật hoạt hình pháp lý ngày càng được sử dụng rộng rãi để giúp tái hiện các hành vi phạm tội.

Khi áp dụng kỹ thuật này vào công tác điều tra, chính các cơ quan bảo vệ pháp luật không thể ngờ rằng họ đã góp phần khai sinh một ngành công nghiệp mới, mỗi năm thu về 30 triệu USD. Tại Mỹ hiện có khoảng 100 công ty chuyên làm hoạt hình pháp lý, đó là chưa kể vô số studio nhỏ vừa làm hoạt hình pháp lý, vừa kiêm các dịch vụ tư vấn về pháp đình. Ba công ty hoạt hình pháp lý lớn nhất ở Mỹ là Engineering Animation, Decision Quest, và Animators at Law.

Để làm cho các đoạn video hoạt hình giống thực, các họa sĩ bắt đầu công việc của họ bằng những dữ liệu thô mà các chuyên viên tái lập hiện trường vụ án hay vụ tai nạn đã thu thập được. Muốn dựng lại hiện trường bằng hình ảnh số một cách chính xác, nhiều khi các họa sĩ và chuyên gia phải dùng những thiết bị đo đạc bằng tia laser để khảo sát từng phân vuông tại khu vực xảy ra tội ác. Đoạn phim sử dụng trong vụ án Serge nêu trên do công ty 21st Century Forensic Animation thực hiện. Bên cạnh việc dựng lại hình ảnh hiện trường, công ty này sử dụng các ảnh chụp, thông tin đạn đạo, báo cáo pháp y, cùng nhiều cứ liệu khác để tái tạo hành vi phạm tội của Serge.

Những đoạn phim hoạt hình pháp lý đơn giản nhất là về các vụ đụng xe. Chỉ cần dùng các phần mềm 3D phổ thông như 3D StudioMax là có thể thu được 5.000USD. Những đoạn phim phức tạp, công phu đòi hỏi kỹ thuật cao hơn thì giá thực hiện có thể lên tới 200.000USD.