Thử khám phá những dịch vụ mạng của Amazon.com, Google.com

HOÀNG NGỌC GIAO

Trong những ngày này, khi dạo chơi đây đó trên mạng, chắc chắn bạn đã nhiều lần bắt gặp cụm từ Web services mà ta có thể diễn nôm “cái rẹt” là dịch vụ mạng. Cả “dịch vụ” và “mạng” đều là những từ mà bạn từng nghe đến nhàm tai. Thế nhưng cái cụm từ “dịch vụ mạng” tưởng như rất đỗi tầm thường ấy lại đang dấy lên một làn sóng mới vô cùng sôi động mà nhiều người không ngần ngại đánh giá như là sự sinh ra lần hai của mạng. Đàng sau cách nói có phần cường điệu này là một sự thực: dịch vụ mạng đang tạo ra những lề lối mới về chất cho việc giao dịch và khai thác thông tin trên Internet. Kể cũng lạ, hai cái sự nhàm lại sinh sự... cực hay!

Để hiểu dịch vụ mạng là gì, ta hãy bắt đầu câu chuyện với Amazon.com, một đại gia về thương mại điện tử, buôn bán thượng vàng hạ cám trên mạng. Những ai ghiền Internet hẳn đều có lần ghé thăm Amazon.com, đặc biệt là dân ham đọc sách.

Mạng trên mạng

Vâng, Amazon.com khởi nghiệp với việc bán sách và hiện nay là “nhà sách” lớn nhất thế giới trên mạng. Để khuếch trương mạng lưới bán lẻ toàn cầu, Amazon.com chi trả hoa hồng trên từng đầu sách bán được cho “đại lý” nếu khách hàng đến mua xuất phát từ địa chỉ mạng (Web site) của đại lý. Khác với buôn bán kiểu truyền thống, ở đây không có chuyện Amazon.com “rót hàng” cho đại lý. Khi làm đại lý cho Amazon.com, ta chỉ đơn giản đặt lên trang Web của mình những liên kết (link) trỏ đến Amazon.com nhằm mời gọi khách hàng. Tại Amazon.com, khách hàng thỏa thích truy tìm sách theo nhan đề, theo tên tác giả (nhớ mang máng thôi cũng được) bằng cách điền vào các ô nhập liệu (text field) rồi bấm nút Search Now. Amazon.com trả lời bằng một danh sách. Khách có thể xem thông tin chi tiết về từng quyển sách, ưng cuốn nào thì bỏ vào “xe đẩy” (shopping cart) như trong siêu thị. Sách ở Amazon.com cực kỳ phong phú, tạo ấn tượng tốt cho bất cứ ai ghé thăm về một phong cách “làm ăn lớn”.

Đó là chuyện cũ những năm trước. Từ tháng 6-2002, tại nhiều hiệu sách nhỏ trên mạng, như AllDirect.com chẳng hạn, bạn bất ngờ có cảm giác choáng ngợp như với Amazon.com. Các “tiểu gia” bỗng dưng “phát tài phát tướng” đồng loạt chăng? Thực ra AllDirect.com là một đại lý của Amazon.com. Việc truy tìm sách tại AllDirect.com được thực hiện dựa vào dịch vụ mạng do Amazon.com cung cấp. Mỗi yêu cầu của khách tại AllDirect.com được gửi đến Amazon.com. Kết quả thu được từ cơ sở dữ liệu của Amazon.com chạy về AllDirect.com để trả lời cho khách. Điều cần nhấn mạnh là giao dịch như vậy giữa hai địa chỉ mạng diễn ra hoàn toàn tự động. Amazon.com cung cấp dịch vụ mạng miễn phí cho mọi nơi có yêu cầu, do vậy, nếu có sẵn một địa chỉ mạng và biết cách sử dụng dịch vụ mạng của Amazon.com, ngay bây giờ bạn có thể mở một hiệu sách lớn “gần bằng” Amazon.com, đáp ứng yêu cầu của khách với phong cách chuyên nghiệp mà lại chẳng phải đầu tư chi nhiều!

Dịch vụ mạng của Amazon.com không chỉ phục vụ hệ thống đại lý. Khả năng truy xuất cơ sở dữ liệu của Amazon.com thông qua dịch vụ mạng là cơ hội bằng vàng trong con mắt... thao láo của các nhà xuất bản. Họ đặt hàng các công ty phần mềm nhanh chóng xây dựng chương trình máy tính có khả năng sử dụng dịch vụ mạng của Amazon.com để tạo ra báo cáo thống kê về số lượng sách của họ (và của các đối thủ) được bán ra trong ngày, trong tuần, trong tháng... tại Amazon.com.

Cho đến nay bạn thường nghĩ về một địa chỉ mạng như là nơi để đến xem. Dịch vụ mạng đang dần dần đổi mới ý niệm đó. Nếu như có nhiều địa chỉ mạng cung cấp dịch vụ mạng, chắc chắn sẽ tăng vọt nhu cầu đối với những chương trình có khả năng phân tích, tổng hợp thông tin trên diện rộng, chắc chắn sẽ có ngày càng nhiều những công cụ hoặc những địa chỉ mạng cung cấp dữ liệu “nóng” (được cập nhật tức thời và tự động) bằng cách rút tỉa thông tin từ một loạt địa chỉ mạng khác.

Một chút thử nghiệm

Vài tháng trước khi Amazon.com công bố dịch vụ mạng của mình, dịch vụ mạng của Google đã đi vào hoạt động, miễn phí hoàn toàn để gây thanh thế. Có lẽ bạn không xa lạ gì với công cụ tìm kiếm thông tin tuyệt vời của Google. Nếu dùng dịch vụ mạng của Google, ta có thể tạo ra công cụ tìm kiếm “ngang ngửa” với Google ngay trên trang Web cá nhân của mình, tha hồ... lấy le với thiên hạ.

Muốn vậy, trước hết, bạn vào địa chỉ www.google.com/apis/index.html để lấy về một bộ công cụ của Google, đóng gói dưới dạng tập tin nén mang tên googleapi.zip. Sau đó, bạn phải yêu cầu Google cấp cho bạn một số hiệu dành riêng, gọi là khóa đăng ký (license key). Bạn cần ghi khóa đăng ký trong mọi yêu cầu gửi đến dịch vụ mạng Google.

Bộ công cụ do Google cung cấp chứa tài liệu giải thích chi tiết về dịch vụ mạng của Google cùng một số trình khách làm mẫu viết bằng Java, C# và VB.NET. Chịu khó “ngâm cứu” các chương trình mẫu ấy chừng vài ngày, bạn sẽ hiểu rõ cách “nói chuyện” với dịch vụ mạng Google. Một khi đã nắm vững dịch vụ mạng Google, bạn tùy ý quyết định nên dùng dịch vụ mạng ấy theo cách nào: viết một trình khách tạo ra cửa sổ riêng (trên đó người dùng có thể đưa vào từ chốt chi đó và bấm nút Search chẳng hạn) hoặc viết mã trong trang ASP/JSP/PHP để tạo ra trang Web có dạng giông giống như của Google.

Trước khi “chui” vào mã nguồn của các chương trình mẫu để học hỏi, bạn nên chạy thử ngay các chương trình ấy để xem dịch vụ mạng Google hoạt động có tốt không. Chẳng hạn, bạn có thể thử nghiệm chương trình GoogleAPIDemo viết bằng Java với câu lệnh như sau:

java -cp googleapi.jar

com.google.soap.search.GoogleAPIDemo

[khóa đăng ký của bạn] search

beckham

Câu lệnh như trên nhằm truy tìm các địa chỉ mạng liên quan đến Beckham (để xem anh ta... là ai mà được hâm mộ dữ quá!). Sau vài giây “ngẫm nghĩ”, Google sẽ gửi cho bạn một kết quả dài dằng dặc.

Dĩ nhiên cách giao tiếp thông qua dòng lệnh như vậy chỉ dùng để thử nghiệm, không “hiện đại” tí nào. Điều quan trọng là bạn đã thực sự “sờ” vào dịch vụ mạng. Thể hiện kết quả truy tìm sao cho bắt mắt, chắc chỉ là chuyện nhỏ đối với bạn.

Vì thông tin là hàng hóa (đặc biệt là thông tin có cấu trúc chặt chẽ), chắc bạn hình dung được ngay khả năng sản sinh lợi nhuận khủng khiếp của cuộc chơi mới trên mạng.