Vào mạng tại các điểm dịch vụ Internet, coi chừng dính lưới... nhền nhện

HIẾU TRUNG (Q3)

Khi các dịch vụ Internet công cộng phổ biến khắp nơi và có giá cả vừa với túi tiền của mọi người, cơ hội mở rộng giao tiếp, học hỏi và tận hưởng các ích lợi do Internet mang lại trở thành dễ dàng và thông dụng. Tuy nhiên, nếu không cẩn thận, chúng ta có thể gặp những chuyện không hay khi sử dụng Internet tại các điểm dịch vụ như bị lộ mật khẩu dẫn đến bị xóa mail hay mất tài khoản e-mail, bị phá rối... Vì vậy, khi bước chân vào các dịch vụ, chúng ta cứ cẩn thận để không phải hay ít ra cũng phần nào tránh được những phiền phức không đáng có. Cẩn tắc vô áy náy mà bạn!

Về chuyện lộ mật khẩu:

Đa số các dịch vụ đều tự tạo một trang Web riêng liên kết vào các site Webmail như Yahoo!, Hotmail, Vol.vnn.vn... để thuận tiện cho khách hàng. Lợi dụng điểm này, những kẻ phá hoại sẽ tạo những trang Web có giao diện giống y như vậy để nạn nhân đăng nhập, khi đó username và password sẽ được lưu lại để gửi cho chúng. Phòng ngừa chuyện này không khó cho dù bạn không rành về máy tính cho lắm. Cách đơn giản nhất là không sử dụng trang Web liên kết của dịch vụ mà hãy gõ trực tiếp địa chỉ site Webmail vào ô Address của trình duyệt (thí dụ http://mail.yahoo.com...). Lưu ý khi đăng nhập vào các site Webmail không nên đánh dấu chọn Save ID and Password vì như thế là bạn đã “tặng” hộp mail của mình cho người khác rồi đó.

CÁC ĐIỂM DỊCH VỤ INTERNET ĐANG THU HÚT ĐÔNG ĐẢO BẠN TRẺ

Những kẻ phá hoại có thể dùng Keylog là một chương trình có khả năng ghi nhận lại những gì bạn làm trên bàn phím, chuột hay các thiết bị ngoại vi xuất nhập. Keylog có nhiều loại, thông dụng nhất là loại chuyên ghi lại Username – Password và có chức năng gửi e-mail cho chủ nhân của nó để thông báo những gì nó ghi lại được. Keylog thường chạy ngầm, ít bị phát hiện. Nó chỉ bị lộ khi gặp những ai có kinh nghiệm nhiều về máy tính. Tuy nhiên, có một phương pháp đơn giản (nhưng hơi “mắc công”) để làm cho keylog “tịt ngòi” là: Khi đăng nhập vào Webmail hay các chương trình Messenger, thay vì nhập đúng mật khẩu vào ô Password, bạn gõ hàng loạt ký tự trong đó có những ký tự vô nghĩa xen kẽ với những ký tự của mật khẩu đúng. Sau đó dùng chuột tô đen và xóa những ký tự vô nghĩa đi. Keylog sẽ ghi nhận tất cả những gì bạn gõ và không thể phân biệt được đâu là mật khẩu đúng của bạn.

Về các chương trình Messenger, Chat:

Phổ biến nhất vẫn là Yahoo! Messenger (YM). Trên e-Chip số 30 đã có bài viết cụ thể của tôi về cách phòng tránh bị phá rối khi dùng YM. Ở đây chỉ nhắc thêm về tính năng Checkmail (kiểm tra hộp thư) của YM. Trên YM có một nút Checkmail, khi nhấn nút này thì Internet Explorer sẽ tự mở và truy cập vào hộp mail Yahoo! của bạn. Chú ý: Khi nhấp chuột vào nút Close trên YM, nó sẽ chỉ thu nhỏ lại dưới System Tray và vẫn còn kết nối. Muốn ngắt kết nối, bạn nhấp chuột phải vào nó và chọn Exit. Cẩn thận hơn, các bạn vào Login > Preferences > General > Misc, đánh dấu chọn vào Disconnect Messenger when the Main Windows is closed. Làm thế thì khi nhấn Close, YM sẽ tự ngắt kết nối. Thoát hẳn YM sẽ giúp bạn tránh bị người khác truy cập vào hộp mail Yahoo! của mình, tránh bị treo nick trên YM của bạn bè, người thân và bạn có thể tiếp tục vào YM trên máy tính khác.

Cũng lưu ý là trên các chương trình Messenger khác như AOL Instant Messenger, MSN Messenger, ICQ, Trillian... các bạn cũng không nên đánh dấu chọn vào ô Save (Remember) ID and Password vì làm như thế kẻ gian sẽ dùng các chương trình “soi” hay “phá” mật khẩu chuyển các ký tự dấu sao (*) trở lại ký tự bình thường. Khi chat cũng không nên lạm dụng, không nên bàn về những chuyện tôn giáo, chính trị, tình dục với người lạ để tránh bị quấy rối. Không ít người bị quấy rối bởi chính những người ngồi chung trong phòng máy mà không hề hay biết. Cũng không nên cho biết địa chỉ e-mail và địa chỉ thật, số điện thoại nếu như chỉ mới quen qua chat. Một số trường hợp sau khi đưa số điện thoại thì vài hôm sau luôn bị nhiều người lạ gọi điện thoại đến quấy rối bất kể giờ giấc đến mức độ phải chuyển sang số khác. Điều tra ra thì mới hay số điện thoại của mình đã bị đưa lên các diễn đàn không lành mạnh. Cẩn thận với những cuộc hẹn vì không gian ảo Internet dễ làm chúng ta hy vọng rồi thất vọng.

An toàn cho e-mail và lướt Web, tải file:

- Khi mở hộp thư, nếu thấy e-mail có địa chỉ lạ có gửi kèm tập tin thì nên cẩn thận vì 99% đó là thư chứa virus hay thư nhảm nhí. Các bạn nên xóa thẳng tay ngay chứ đừng tò mò mở xem mà đổ nợ. Gặp các mail yêu cầu các bạn cung cấp thông tin kể cả mật khẩu thì cũng không nên tin tưởng vì có thể đó là mánh để lấy mật khẩu của các bạn hay đưa bạn vào danh sách Spam của họ. Thỉnh thoảng cũng xuất hiện các mail gửi chuyển tiếp (Forward) với nội dung cần sự giúp đỡ kèm theo hình em bé bị bệnh hay ai đó bị ung thư, nhiễm AIDS... xin chớ vội tin để khỏi vô tình tiếp tay phát tán thư nhảm nhí cho chính người quen của mình.

- Hạn chế gửi thiệp điện tử (Ecard) vì các dịch vụ miễn phí này có thể thu thập địa chỉ e-mail của những người sử dụng để bán lại cho các nơi quảng cáo. Các trang Ecard có thể tin cậy sử dụng được là Yahoo!, MSN, Điện Hoa của VNN (không gửi quảng cáo).

- Một số người vẫn dùng Outlook Express để xem mail. Xin chú ý là sau khi rời máy nhớ Delete Account (xóa tài khoản) của mình để người khác không xem mail được.

- Không nên truy cập vào các trang không lành mạnh, phản động hay quảng cáo vớ vẩn. Đó cũng là một nét văn minh, lịch sự và cũng tránh cho các bạn bị gửi mail quảng cáo, spam hay bị “dội bom” bằng Web (khi nhấp chuột vào các trang này thì sẽ bị bung các cửa sổ Popup ào ạt như bắp bung... máy tính yếu có thể bị treo) khiến các bạn sẽ không làm gì được nữa.

- Khi tải file (download) các bạn cũng nên cẩn thận, chỉ nên tải từ các trang Web uy tín và nên quét virus trước khi chép vào máy cá nhân.

- Mỗi khi có thắc mắc gì, các bạn cứ hỏi nhân viên phục vụ phòng máy. Nếu cảm thấy không yên tâm vì phục vụ không tốt, không lịch sự hay tốc độ truy cập của phòng máy quá chậm, các bạn hãy chuyển sang nơi khác. Hãy tận dụng quyền làm “thượng đế” của mình, nếu có thể.