Dự án và những dự tính...
VIT (Hà Nội)

Khi nghe giới thiệu về Dự án 112 với tổng vốn đầu tư lên tới hàng ngàn tỷ đồng để tin học hóa công tác quản lý hành chính nhà nước, nhiều doanh nghiệp phần mềm tưởng như trời đã sáng, sẽ có đại lộ để phóng về phía trước. Thế nhưng sau đó, xem kỹ mục phần mềm dùng chung trong cuốn tài liệu Dự án 112 thì mới... tỉnh ra. Dù hơn chục phần mềm dùng chung là những thứ mà các doanh nghiệp phần mềm trong nước có thể làm được, song thay vì quy định các chuẩn chung về dữ liệu để doanh nghiệp phần mềm thi thố với nhau thì người ta lại quy định chỉ chọn một nhà cung cấp. Nói cách khác, nếu nhà cung cấp phần mềm nào đó trúng thầu thì những nhà cung cấp sản phẩm tương tự sẽ... tắc tử, hổng kịp chôn. Một cơ chế hàm chứa yếu tố tạo lập độc quyền như thế thì làm sao có thể hỗ trợ lĩnh vực phần mềm phát triển? Đó là thắc mắc về nguyên tắc. Trong thực tế hiện có rất nhiều tỉnh đang thuê những đối tác khác nhau “phát triển một phần mềm dùng chung”. Hình như có sự đánh tráo về khái niệm: “Phần mềm dùng chung” không phải là “dùng chung một phần mềm”?

Phương thức triển khai dự án cũng rứa. Doanh nghiệp muốn ký hợp đồng phải liên hệ với tỉnh và phải được Ban 112 đồng ý cấp tiền. Thoạt nghe thì những ràng buộc này có vẻ chặt nhưng do “cột” không đúng kiểu nên rối. Theo quy định thì tỉnh phải chờ phần mềm dùng chung từ Ban 112 nhưng hỏi Ban 112 thì doanh nghiệp phải thông qua tỉnh, để tỉnh đệ trình. Cứ thực thi đúng phương thức thì chỉ có khoảng... 99% doanh nghiệp phần mềm Việt Nam đứng ngoài cuộc chơi thôi!

Dự một số hội thảo, nghe giới thiệu chủ trương về mã nguồn mở thì rõ ràng “mã nguồn mở muôn năm”: Không phải trả bản quyền, là cách chia sẻ tri thức, bảo đảm hệ thống được bảo trì lâu dài... Tuy nhiên nếu chỉ gồm toàn lợi ích như đã quảng bá thì tại sao nhiều quốc gia khác chỉ áp dụng “mã nguồn mở” vào một số lĩnh vực như an ninh, quốc phòng mà không đưa vào công sở ? Trên Internet, thiên hạ từng viết không ít bài phân tích rằng chi phí bảo trì mã nguồn mở cao gấp nhiều lần tiền mua phần mềm. Phát triển mã nguồn mở không phải ở đâu và lúc nào cũng thích hợp. Hiện nay, ngoài Dự án 112 còn rất nhiều dự án khác đang theo hướng “mã nguồn mở” để triển khai đại trà trong toàn bộ các cơ quan Nhà nước. Ta chọn lối “đóng cửa dạy nhau” hay “mở cửa để học kinh nghiệm của những kẻ đi trước”? “Đóng cửa dạy nhau”, bất kể kinh nghiệm của thiên hạ, hệ quả sẽ không đơn thuần chỉ là những khoản lớn phải chi sau này mà còn làm cho các doanh nghiệp phần mềm trong nước mất dần tính chuyên nghiệp...