TỪ ALPHANET, NGHĨ TỚI NHỮNG TRANG WEB GIÁO DỤC
CHÍNH ĐÔNG

Bưu điện và ngành Giáo dục- Đào tạo (GDĐT) các địa phương đã có một số nỗ lực nhất định trong việc thực hiện chủ trương đưa Net vào trường của Bộ Bưu chính – Viễn thông (BCVT) và Bộ GDĐT. Thế nhưng làm thế nào để chủ trương này trở thành thật sự hữu ích? Nhiều người đề nghị cần xây dựng thêm các website phục vụ những nhu cầu vốn hết sức đa dạng của giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh... Và Công ty Tin học của Bưu điện TPHCM (NetSoft) là một trong những đơn vị đã xây dựng xong một trang web dạng này (www.alpha.net.vn) Đây là một nỗ lực chủ động đưa ra dịch vụ chuyên ngành của một nhà cung cấp dịch vụ Internet mà nếu có được sự phối hợp từ phía ngành GDĐT thì hiệu quả của nó sẽ càng cao hơn, rộng hơn. Hơn thế nữa, nếu thiếu sự phối hợp từ ngành chuyên môn này, AlphaNet sẽ khó thể đáp ứng được các yêu cầu đặc thù của một dịch vụ chuyên ngành giáo dục.

Tham khảo...

AlphaNet có 10 mục trên menu chính: Hộp tin, Học tập, Trò chơi, Câu lạc bộ, Hướng nghiệp, Văn hóa, Kiến thức, Tin tức, Tiện ích, Góc Phụ huynh và các mục bổ trợ: Giới thiệu, Đăng ký, Quên mật khẩu.

Là một phụ huynh luôn muốn tìm thêm những “sân chơi” bổ ích cho mấy nhóc con của mình, tôi đã ngồi hàng giờ để khảo sát từng mục của AlphaNet.

Menu được tôi tham khảo đầu tiên là Học tập, gồm các menu con: Luyện thi, Ôn bài, Kinh nghiệm học tập, Bài giảng, Kiến thức tổng hợp. Muốn tự học với sự hỗ trợ của AlphaNet, người truy cập phải mua card tại NetSoft hoặc tại các đại lý của NetSoft để có tài khoản và mật khẩu đăng nhập riêng.

Mục Kinh nghiệm học tập đã có bốn trang: Hướng dẫn làm bài thi đại học, 6 kinh nghiệm chọn trường thi đại học, Làm thế nào để sáng tạo trong học tập?, Những điều nên và không nên khi làm bài thi trắc nghiệm, Để làm tốt bài thi Vật lý, 8 lời “mách nước” để học tốt, 10 lời khuyên khi thi trắc nghiệm, 5 lỗi dễ mất điểm trong môn Hóa, 5 lỗi dễ mất điểm trong môn Toán, Muốn trở thành học sinh giỏi... đã được đưa lên mạng từ giữa tháng 8/2003.

... và đề nghị

Với sự phân bố nội dung chi tiết như trên, chỉ tiếc là vì không có công cụ tìm kiếm (Search), AlphaNet khiến người dùng - bất kể là học sinh hay phụ huynh - khó thu thập các thông tin hữu ích sao cho nhanh nhất.

Về tiêu chí biên tập và xây dựng kết cấu thông tin, có lẽ do “phát triển đột phá”, AlphaNet còn một số “bất cập” cần khắc phục và cải thiện.

Nhân đây, tôi nhớ lại một chuyện. Anh Phạm Thùy Nhân ở Đồng Nai đã soạn một phần mềm trợ giúp học sinh học tập (giúp học sinh tự tóm tắt bài học), gói gọn trong một đĩa mềm 1,44 MB, được bán rộng rãi tại các nhà sách với giá 10.000 đồng. Sau khi cài đặt phần mềm này, học sinh và phụ huynh có thể cập nhật bài học theo ý muốn. Để sử dụng chỉ cần có máy tính, biết tin học căn bản và thêm một ít chi phí cho tiền điện. Tuy nhiên, học sinh có thực hiện được việc cập nhật nội dung theo chương trình hay không còn tùy thuộc vào việc phân bổ thời gian, khả năng tóm tắt bài giảng... của từng em. Việc nhập liệu sẽ mất khá nhiều thời gian vì kỹ năng nhập liệu của hầu hết học sinh đều không cao.

Theo tôi, xây dựng các trang web giáo dục trên Internet là một giải pháp hấp dẫn và thiết thực. Với ý muốn AlphaNet hoàn thiện hơn và thực sự hữu ích, theo tôi, AlphaNet và các trang Web giáo dục tương tự cần quan tâm:

- Thứ nhất: Nên hỗ trợ để khuyến khích việc tự học của học sinh. Do các em không có nhiều thời gian (học chính khóa, học phụ đạo, học thêm, tự học tại nhà), nên thiết kế phải theo hướng tối ưu hóa khả năng sử dụng để các em “vá” những lỗ hổng kiến thức mà trường không thể thực hiện do quỹ thời gian eo hẹp và sức ép phải hoàn tất chương trình đúng hạn định. Vì vậy, về mặt kết cấu và biên tập thông tin, nhà quản trị mạng cần định hướng rõ: bổ trợ học tập, tra cứu tham khảo hay giải trí - giải lao.

- Thứ hai: Nếu định hướng là bổ trợ học tập, công cụ phải hết sức tinh, phải làm sao để các em thông qua “nguyên liệu” của site, có thể tự sắp xếp kiến thức mà không mất quá nhiều thời gian cho việc học các phần mềm chuyên. Nếu định hướng là tra cứu tham khảo, nội dung tra cứu tham khảo đó phải gắn liền với nội dung học tập trong trường, phù hợp với từng cấp lớp.

- Thứ ba: Rất cần mời các nhà nghiên cứu chuyên ngành tham gia. Chỉ khi có sự tham gia của họ, nhất là những giáo viên trực tiếp đứng lớp, thì kết cấu nội dung mới có thể chuẩn và hợp lý, phục vụ đắc lực cho học sinh và phụ huynh.

- Thứ tư: Mặt mạnh của thông tin trên Internet là link (liên kết) được và search (tìm kiếm) được. Thiếu các công cụ tiện ích này, người dùng không tận dụng được các cơ hội Net dành cho họ và cũng không thể tiết kiệm thời gian. Theo tôi, nhiều mục trên các web giáo dục chỉ cần link đến các địa chỉ tương ứng chứ không cần phải đầu tư soạn thảo riêng (ví dụ: điện ảnh, khoa học vui, truyện cười, lập trình tin học...). Bởi lẽ, các trang web giáo dục tổng hợp không thể soạn thảo tốt hơn các site chuyên nên chỉ cần lọc giúp học sinh. Cần quan tâm làm tốt các mục: Search (tìm trong site) thông tin cần biết theo từ khóa, diễn đàn và FAQ với phụ huynh, diễn đàn và FAQ với giáo viên, diễn đàn và FAQ với học sinh. Chuyên mục nhạc thì phải có nhạc và công cụ nghe nhạc. Link đến các trường đã có site như Lê Hồng Phong, Trương Vĩnh Ký... Cần thấy rằng, trên một site giáo dục, ít nhất có bốn đối tượng cùng quan tâm: học sinh, phu huynh, giáo viên và quan chức ngành giáo dục. Có lẽ cần phải thận trọng hơn một chút nữa khi đặt tên mục - chuyên mục.

Tôi ủng hộ những schoolnet trên mọi miền đất nước và ước ao những người được giao trọng trách sẽ làm thực tâm, không “đánh trống bỏ dùi” để chỉ tạo thành tích cho mình, cho đơn vị mình. Rồi sẽ đến lúc con em chúng ta ngồi xem, bình phẩm về những sản phẩm mà chúng ta đang “gieo” ngày hôm nay. Mong rằng lúc ấy sẽ có một mùa quả ngọt!