Nâng cao chất lượng đào tạo CNTT: Mô hình 1+4
LÊ TRƯỜNG TÙNG (Chủ tịch Hội Tin học TPHCM)

Giữa tháng 8/2003, trong buổi làm việc với Bộ Giáo dụcĐào tạo (GDĐT) về kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực công nghệ thông tin (CNTT), Phó Thủ tướng Phạm Gia Khiêm một lần nữa lại phải nhắc đến vấn đề chất lượng đào tạo CNTT tại các trường đại học. Theo Phó Thủ tướng, bất cập lớn nhất trong đào tạo nguồn nhân lực CNTT trong những năm qua là vấn đề chất lượng đào tạo không đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động, trong đó có nhiều nguyên nhân như thiếu giáo viên, chương trình khung, giáo trình giảng dạy chưa cập nhật được với trình độ thế giới...

Năm 2003, cả nước đã có tới 57 trường đại học đào tạo kỹ sư, cử nhân CNTT. Do có quá nhiều trường đại học đào tạo CNTT nên chính Bộ GDĐT – cơ quan cho phép các trường dạy và phân bổ chỉ tiêu hàng năm - cũng không nắm được số trường đại học đào tạo chuyên ngành CNTT hiện nay là bao nhiêu (!). Trong buổi làm việc với Phó thủ tướng Phạm Gia Khiêm, Bộ GDĐT báo cáo con số các trường có Khoa CNTT chưa bằng một nửa con số thực tế (theo tin của báo Sài Gòn Giải phóng, số lượng các Khoa CNTT do Bộ GDĐT báo cáo là 27).

Yếu kém về kỹ năng sử dụng tiếng Anh của sinh viên tốt nghiệp CNTT tại các trường đại học cũng được xem như một trong các nguyên nhân chất lượng đào tạo không cao. Đề nghị về việc sử dụng tiếng Anh trong việc giảng dạy CNTT - ít ra cho một số môn học tại một số trường - đã được nhắc tới nhiều lần. Bộ Bưu chính-Viễn Thông (BCVT) cũng đưa việc “khuyến khích sử dụng tiếng Anh trong việc đào tạo CNTT” như một biện pháp chiến lược nhằm tạo ra nguồn nhân lực CNTT chất lượng cao.

Phát biểu tại Hội thảo bàn tròn về chiến lược phát triển CNTT đến năm 2010 và định hướng đến năm 2010 do Bộ BCVT và UNDP (chương trình phát triển LHQ) tổ chức cuối tháng 8/2003 tại Hà Nội, đại diện Hội Tin học TPHCM đã kiến nghị nhanh chóng triển khai mô hình 1+4 trong việc đào tạo CNTT nhằm nhanh chóng nâng cao chất lượng đào tạo.

Theo mô hình này:

- Chương trình đào tạo đại học CNTT sẽ kéo dài 5 năm, trong đó năm đầu tiên tập trung vào học tiếng Anh (như một năm dự bị thường áp dụng cho sinh viên học tiếng trước khi đi du học nước ngoài). Bốn năm tiếp theo học chuyên môn. Chương trình đào tạo đại học CNTT của các nước tiên tiến chỉ kéo dài ba năm, ở Việt Nam sẽ triển khai bốn năm để học thêm một số môn xã hội như triết học, tiếng Việt, văn hoá (bằng tiếng Việt).

- Trong số 57 trường đại học đang đào tạo cử nhân, kỹ sư chuyên ngành CNTT, chọn ra 20 trường triển khai ngay từ năm 2004. Đến năm 2009, lứa sinh viên đầu tiên sẽ tốt nghiệp, và có thể chỉ cần đến năm 2007 - ba năm sau khi triển khai, lực lượng này vừa học, vừa đi làm đã có thể tham gia vào việc phát triển CNTT quốc gia.

- Chương trình đào tạo sẽ được chuyển giao từ một số trường đại học nước ngoài được lựa chọn cẩn thận (Mỹ, Úc hoặc Ấn Độ) với đầy đủ quy trình triển khai tiên tiến, có đầy đủ tài liệu cho thầy, cho sinh viên - tốt nhất là tuân thủ tiêu chuẩn ISO 9001 cho dễ triển khai và kiểm soát. Việc quốc tế hoá sẽ tạo điều kiện nhanh chóng có chương trình và quy trình đào tạo tiên tiến, đồng thời có thể triển khai rất sớm.

- Trong năm 2004, khi sinh viên CNTT đang học tiếng Anh thì các trường làm công tác chuẩn bị, trong đó có việc nắm bắt chương trình đào tạo mới, bổ túc kiến thức cho giảng viên.

Triển khai mô hình 1+4 sẽ là một biện pháp mạnh, một bước đi đột phá nhằm nâng cao chất lượng đào tạo CNTT tại các trường đại học, từng bước tiếp cận với chất lượng đào tạo quốc tế, liên thông với đại học nước ngoài. Việc triển khai chương trình này không đòi hỏi đầu tư lớn, không kéo dài thời gian đào tạo mà thực chất chỉ cần một quyết định.

Tuy nhiên, vẫn có ý kiến băn khoăn: Việc triển khai mô hình 4+1 liệu có trái với Điều 5 trong Luật Giáo dục Việt Nam hay không, vì điều này quy định rất rõ: “Tiếng Việt là ngôn ngữ chính thức dùng trong nhà trường”?