Tìm Net trong trường
NHÓM PV THỜI SỰ

Tuy thoả thuận hợp tác phát triển mạng giáo dục (EDUNET) và đưa Internet vào các trường học trên phạm vi toàn quốc giữa Bộ BCVT với Bộ GDĐT đang được triển khai, nhưng nhiều trường ngay tại Hà Nội và TPHCM thực tế vẫn chưa nhận được sự hỗ trợ nào. Thậm chí, nhiều trường chưa biết hoặc chưa nắm được đủ thông tin.

Hà Nội: Các trường vừa tự xoay xở, vừa chờ

Trường THPT Chu Văn An có 11 máy tính và một máy chủ kết nối Internet thông qua đường điện thoại (dial-up). Vừa qua, có nơi đã gởi văn bản mời sử dụng Internet băng thông rộng nhưng mức cước phí đến hai triệu đồng/tháng nên trường không dám dùng vì không biết trông vào đâu để trang trải.

Trường THPT Chu Văn An đã từng nhận được sự hỗ trợ của Dự án Xa lộ thông tin cho Tuổi trẻ - Pháp ngữ (TAGE) trong hai năm nên trước đây đủ điều kiện tổ chức cho học sinh tiếp cận với CNTT và mạng Internet (mỗi ngày học sinh được phép truy cập Internet từ 7 giờ 30 đến 19 giờ 30). Tuy nhiên, nguồn hỗ trợ tài chính đã chấm dứt từ đầu năm 2003 nên việc truy cập Internet chỉ còn dành cho giáo viên phụ trách việc giảng dạy ngoại ngữ, tin học và những học sinh theo học khối Pháp ngữ, Tin học.

Theo một thành viên trong Ban giám hiệu, trường đang gặp một số khó khăn trong việc phổ cập Internet: Hạ tầng kỹ thuật của Dự án trường trọng điểm quốc gia Chu Văn An chưa ổn định nên việc bố trí đường cáp quang dự kiến là 64Kbps cũng chưa ổn định. Bộ môn Tin học chỉ là tự chọn, nên chưa có kinh phí cho việc thực hành nên kinh phí hỗ trợ giảng dạy như vào mạng tìm lấy tài liệu, duy trì, bảo dưỡng cho các phòng máy đều không có trong đề mục ngân sách. Trình độ của đội ngũ giáo viên, định hướng khai thác thông tin trên mạng cũng đang là một loại rào cản khi triển khai tiếp cập Internet tại trường. Trường Chu Văn An vẫn đang chờ chương trình hành động cụ thể để đưa Net vào trường.

Ông Đỗ Bá Khôi – Hiệu phó trường THPT Hà Nội Amsterdam cho biết trường này vẫn chưa nhận được văn bản nào từ phía Bộ GDĐT hay Bộ BCVT về chương trình hỗ trợ đưa Internet vào trường. Trường THPT Hà Nội Amsterdam hiện có khoảng 110 máy tính. Trong đó, Sở GDĐT Hà Nội cấp 10 cái, 60 cái do các công ty tài trợ, số còn lại là tự trang bị. Chỉ mới có 3/110 máy tính kết nối với Internet (hai trong số ba máy này là của Ban giám hiệu). Do kinh phí eo hẹp nên Ban giám hiệu chỉ kết nối để nhận và gửi e-mail, thời gian truy cập mỗi tháng chỉ khoảng 30 phút. Tuy trường khuyến khích giáo viên truy cập Internet để thu thập tài liệu phục vụ giảng dạy nhưng nếu truy cập Internet tại trường, giáo viên phải... tự thanh toán chi phí. Theo ông Khôi, vì Bộ GDĐT vẫn chưa đưa kinh phí sử dụng Internet vào danh mục thanh toán nên trường không có kinh phí dành cho khoản này.

Ở nhiều trường ĐH tại Hà Nội, việc hỗ trợ tiếp cận Internet cũng chưa rõ ràng. Phan Minh Thắng, SV năm thứ tư Khoa Điện tử, ĐH Bách khoa Hà Nội cho biết: “Chỉ sinh viên năm cuối và sinh viên sau đại học mới được sử dụng Internet.” Một nhân viên công tác tại Trung tâm Thông tin và mạng của trường này giải thích cặn kẽ hơn: Chỉ có giáo viên mới được sử dụng Internet miễn phí. Còn SV muốn sử dụng Internet phải làm thẻ và trả khoản phí là 5.000 đồng cho 15 giờ sử dụng. Ở ĐH Ngoại thương, nhờ trường thuê kênh riêng nên SV được sử dụng Internet nhưng truy cập theo ca. Còn tại ĐH Kinh tế, chỉ có Ban giám hiệu, Phòng Hợp tác quốc tế và giáo viên Viện Quản trị kinh doanh được sử dụng Internet. Đa số giáo viên còn lại truy cập Internet tại nhà. Riêng SV có thể vào thư viện đăng ký sử dụng Internet với mức phí khoảng 2.000 đồng/giờ. Anh Nguyễn Quang Hồng - Phó phòng Quản trị thiết bị của trường ĐH Kinh tế, cho biết vẫn chưa nghe nói gì về việc hỗ trợ đưa Internet vào trường, trừ dự án do Ngân hàng Thế giới World Bank tài trợ (trị giá khoảng tám triệu USD, trong đó có khoảng một triệu USD dành cho CNTT)...

TP.HCM: vẫn chưa tìm được lối ra

Ông Lâm Văn Triệu - Hiệu phó trường THPT chuyên Lê Hồng Phong tâm sự: “Trường Lê Hồng Phong đã bắt đầu ứng dụng CNTT phục vụ dạyhọc trước nhiều trường khác nhưng chủ yếu là do tự mày mò về hướng đi, về cách làm. Tôi có nghe nói đến việc đưa Internet vào trường nhưng chưa biết sẽ triển khai thực hiện thế nào. Việc này tất nhiên là tốt song muốn làm gì cũng phải tính tới kinh phí: Các trường sẽ được hỗ trợ thế nào? Chất lượng đường truyền cũng là một vấn đề phải quan tâm. Có nhiều lúc Sở GDĐT gửi thông báo mời họp trong ngày nhưng do nghẽn mạch, hôm sau trường mới đọc được. Chậm như thế thì học sinh nào đủ kiên nhẫn và thời gian để vào tìm tài liệu học hành trên mạng?”.

Ông Vũ Thiện Căn - Tổ trưởng Bộ môn Tin học của trường THPT Lê Hồng Phong, nhận xét: “Nhiệm vụ của ngành BCVT là đưa Internet đến... cổng trường, phát triển hệ thống thông tin với các website hỗ trợ học tập, vui chơi, giải trí. Có thể nói: Tại TPHCM, nhiệm vụ này đã hoàn thành về cơ bản như Bưu điện TPHCM đã chính thức công bố vào ngày 28/8 vừa qua. Phần còn lại là trách nhiệm của ngành giáo dục: Tổ chức thực hiện, sử dụng Internet thế nào, và đó thực sự là một việc hết sức khó. Nỗi lo lớn nhất là kinh phí. Chưa biết Sở sẽ đầu tư ở mức nào. Ngoài máy tính, các trường còn cần xây dựng mạng cục bộ (LAN) để dễ quản lý, dễ truy cập thông tin từ Internet. Do đó, phí tổn sẽ rất cao, chưa kể phải có người chuyên trách Internet học đường chứ không thể để giáo viên tin học cáng đáng. Trường chúng tôi đã từng thử nghiệm việc báo kết quả học tập, mức độ chuyên cần của học sinh qua mạng để phụ huynh có thể theo dõi, trao đổi, nhưng sau một năm phải ngừng vì thiếu người xây dựng một quy trình chuẩn, chuyên cập nhật thông tin, sửa chữa các sai sót. Chúng tôi đã mua tên miền riêng nhưng đang... để dành cũng vì lý do này. Cuối cùng, cũng cần đặt ra cách thức tổ chức khai thác: Hết giờ học là các em về nhà, còn trong giờ chơi thì không phòng máy nào đủ rộng để chứa tất cả. Đó là chưa kể cước phí truy cập, dù được ưu đãi, nhưng trường không thể cho các em dùng miễn phí nên đâu phải em nào cũng đủ điều kiện để trả phí...”.

Với những trăn trở tương tự, ông Trần Văn Khánh – Hiệu phó trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, cho rằng nên chọn một số trường để làm thí điểm trước khi triển khai đại trà, vì đưa Internet vào trường học sao cho có hiệu quả không phải là chuyện đơn giản.

Riêng ông Huỳnh Kim Sen, Phó phòng Trung học Sở GDĐT TPHCM, không ngần ngại chút nào khi khẳng định: “Chúng tôi chưa triển khai gì cả, chỉ đang... kiểm tra! Tại TPHCM, 100% các trường THPT, hơn 80% các trường THCS, TH và mầm non đã kết nối intranet nên có sẵn máy móc, modem. Nếu lúng túng về kinh phí đầu tư thì chỉ cần mượn mỗi học sinh 100.000 đồng (khi có học sinh mới nhập học sẽ thu để trả cho những học sinh ra trường), với 2.000 học sinh thì đã có 200 triệu đồng, đủ mua 40 cái máy. Mỗi tháng thu 2.000 đồng/học sinh là đủ tiền trả cước phí (cước phí Internet tốc độ cao cho các trường THPT hiện nay tối đa chỉ có 700.000 đồng/tháng), thậm chí còn dư hàng triệu đồng”.

Theo ông Sen, có cả 1.001 cách để đầu tư: Về biên chế và lương cho nhân viên chuyên trách quản trị mạng, nếu muốn kinh doanh thì các trường phải đầu tư. Theo biên chế, mỗi trường chỉ có một bảo vệ, nhưng các trường vẫn hợp đồng được với 2-3 bảo vệ, tại sao không hợp đồng được với một người quản trị mạng? Phải tự xoay xở để có thu nhập. Phòng máy và máy móc có sẵn, ban ngày học sinh sử dụng, buổi tối rảnh có thể dạy thêm cho người dân bên ngoài.

Ông Sen cũng cho biết: “Chương trình này chỉ áp dụng cho các trường công lập và bán công. Chúng tôi không có chương trình mục tiêu ưu đãi cho giáo dục dân lập. 31 trường dân lập không được tính trong dự trù kinh phí. Tôi lo nhất là sẽ khai thác được gì ở Internet. Nếu cứ đưa Internet ào ào vào trường học thì cùng lắm chỉ là trao đổi với nhau qua e-mail, dễ dàng hơn trong quản lý. Phải tính cái gì là hữu ích nhất cho học sinh!”.

Đó là cái gì, chúng tôi chưa thấy ngành GDĐT TPHCM nêu ra, trừ mỗi website Alpha.net khá thú vị cho HS và các bậc phụ huynh, song đó lại là “tác phẩm” của NetSoft – Công ty Tin học Bưu điện TPHCM.