Nhà văn Sơn Nam và “Thế giới ảnh số”
TRẦN ĐỨC TÀI

Ngay trong ngày ra mắt đầu tiên (22/8), đã có hơn 1.000 lượt bạn đọc truy cập vào trang web Thế giới ảnh số (TGAS) (www.echipfoto.com.vn; www.echip.com.vn/foto) của e- CHÍP, trong đó có nhiều tay máy chuyên nghiệp. Toà soạn và Bộ phận Quản trị website đã nhận được gần 100 e-mail khích lệ, góp ý, đề nghị hướng dẫn cách đăng ký tham gia làm thành viên TGAS. Trên trang web TGAS, Gallery là chuyên mục được nhiều người chú ý nhất. Theo dự kiến, đây sẽ không đơn thuần là nơi triển lãm tác phẩm nhiếp ảnh của các thành viên mà còn là chỗ giới thiệu những bộ ảnh tư liệu báo chí độc quyền của e-CHIP về đời thường của những nhân vật nổi tiếng trong giới văn học - nghệ thuật, điện ảnh, ca nhạc, thời trang và thể thao Việt Nam theo chủ đề chung “24 giờ trong đời”.

Bộ ảnh đầu tiên được giới thiệu trên “24 giờ trong đời” là bộ ảnh về nhà văn Sơn Nam, đã đưa lên website TGAS vào ngày hôm nay (29/8).

Chính những sinh hoạt thường nhật trong đời thực của những nhân vật đã thành danh – những con người của công chúng – sẽ đem lại những điều bất ngờ, thú vị. Từ ý tưởng này, e-CHÍP đã và sẽ tiếp tục tổ chức thực hiện các bộ ảnh tư liệu “24 giờ trong đời” cho website TGAS.

Nhiếp ảnh chính là một công cụ hữu hiệu để gìn giữ các hình ảnh của quá khứ. Và việc ghi nhận những hình ảnh hôm nay sẽ là một phần trong lịch sử của ngày mai – đặc biệt đối với những nhân vật đã đi qua cái tuổi “thất thập cổ lai hy” như nhà văn Sơn Nam. Đã có khá nhiều thế hệ độc giả hâm mộ Sơn Nam - nhà văn qua “Hương rừng Cà Mau”, “Chim quyên xuống đất”... hay kính phục sự hiểu biết của Sơn Nam - qua các tập biên khảo “Văn minh miệt vườn”, “Bến Nghé ngày xưa”... nhưng mấy ai biết hàng ngày ông sống và làm việc thế nào?

Sơn Nam có nhà, nhưng ông lại giao toàn bộ sách vở, tài liệu của mình cho thư viện Nhà văn hoá Gò Vấp (TPHCM) lưu giữ, bảo quản. Đây cũng là nơi mỗi sáng ông đến để chăm sóc một hòn non bộ ông bỏ tiền mua và gửi lại để ngắm nghía khi đến uống cà phê trước khi vào thư viện làm việc với chữ nghĩa. Con người không mê danh phận ấy lại rất thích đờn ca tài tử Nam bộ và Câu lạc bộ Đờn ca tài tử huyện Hóc Môn chính là nơi nhà văn Sơn Nam thường ghé thăm, ngồi hàng giờ, say sưa thưởng thức tưởng chừng không thể dứt...

Để có 30 tấm ảnh thể hiện nhiều khoảnh khắc trong một ngày bình thường của nhà văn, phóng viên ảnh của e-CHÍP đã đi theo ông suốt một tuần lễ, bấm máy gần 800 lần. Số hình ảnh nay nếu “quy ra phim” phải hơn 20 cuộn. Nếu không có chiếc máy ảnh số làm phương tiện, chắc hẳn không mấy ai chịu bỏ ngần ấy phim chỉ cốt để tóm giữ những cử chỉ, biểu hiện thoáng qua về một con người cho nhiều người cùng chiêm ngưỡng. Nếu không có chiếc máy ảnh số sẵn sàng ôm ghì lấy những khoảnh khắc này, nhiều sự kiện sẽ vĩnh viễn qua đi. Chẳng hạn một chiều, trong một quán bia ở Gò Vấp, một cô gái tiếp thị bia đã đến trước mặt Sơn Nam, khoanh tay lễ phép chào: “Thưa bác, có phải bác là nhà văn Sơn Nam không?”... Hoá ra cô gái ấy là một sinh viên, buổi chiều đi tiếp thị bia để có thêm tiền trang trải việc học. Cô đã từng đọc nhiều tác phẩm của Sơn Nam nhưng chỉ mới biết mặt ông qua báo chí và truyền hình. Đây là lần đầu tiên cô được gặp nhà văn mà mình ngưỡng mộ. Tình cảm giữa độc giả, tác giả và bối cảnh gặp gỡ ấy đáng trân trọng, đáng gìn giữ, đáng chia sẻ cho mọi người cùng biết lắm chứ!

Cuộc đời của nhà văn Sơn Nam chẳng liên quan gì đến kỹ thuật số. Ngày thường của “những con người đã thuộc về công chúng” như các văn nghệ sĩ, cầu thủ, diễn viên... có thể cũng chẳng liên quan gì đến kỹ thuật số. Thế nhưng biết đâu mai này, ai đó trong số họ lại trở thành đại diện cho một giai đoạn, điển hình cho một thời kỳ, biểu tượng cho một xu thế... và khi có chiếc máy ảnh số cùng những phương tiện số như website TGAS thì tại sao chúng ta không tích cực ghi nhận và lưu trữ?