SAM5 đã đến Thái Lan
Hồng Nhung

Tháng 4 vừa qua, tại Bình Dương, con robot tự động mang tên SAM4 của Đội BKCT (gồm: Hồ Vĩnh Hòang, Nguyễn Quang Huy, Bùi Trọng Trường, Nguyễn Duy Thắng) thuộc trường Đại học Bách khoa (ĐHBK) Hà Nội đã giành chiến thắng vẻ vang tại cuộc thi Robocon 2003. Không chỉ “chinh phục không gian”, SAM4 của BKCT còn chinh phục mọi người về tốc độ, cơ chế bắn, cấu trúc đẹp và đoạt chiếc vé dự cuộc thi “Sáng tạo robot khu vục châu Á-Thái Bình Dương” sẽ diễn ra tại Thái Lan vào ngày 24/8 này...

Ngay khi từ Bình Dương trở về Hà Nội, các thành viên của BKCT đã ngồi lại để bàn phương án hoàn thiện SAM4. Do kết cấu của SAM4 có nhiều điểm chưa hợp lý, chưa tối ưu; đặc biệt trọng lượng đã suýt soát trọng lượng cho phép, không thể thêm bộ phận mới nên BKCT quyết định chế tạo một robot khác trên cơ sở cải tiến SAM4.

Theo thiết kế ban đầu, ba nòng trên của SAM4 dùng để bắn chín bóng vào cụm rổ trung tâm. Nay, BKCT đã cải tiến lại SAM4 theo hướng robot bay: Robot mẹ sẽ bắn một robot con mang ba quả bóng đưa vào ba mặt của cụm rổ trung tâm, rút ngắn thời gian ghi điểm chỉ còn khoảng nửa giây. Tuy thử nghiệm thành công, robot hoạt động khá ổn định nhưng trọng lượng lại vượt quá ngưỡng quy định nên BKCT đề ra một phương án khác: Thiết kế... SAM5 có năm cánh tay vươn dài ra các cụm rổ xung quanh và cản đối phương. Tuy nhiên, hướng cải tiến này cũng không ổn vì trọng lượng và không gian vượt ngưỡng. Cuối cùng, BKCT quyết định tăng số nòng bắn bóng lên gấp đôi (từ 12 thành 24). Với hệ thống nòng kép, tám nòng dưới của SAM5 có thể bắn hai bóng vào hai rổ khác nhau trong cụm rổ, bất kể trạng thái của rổ (đứng yên hoặc chuyển động) thế nào.

Theo Đội trưởng Hồ Vĩnh Hoàng, hướng cải tiến này đã khắc phục được nhược điểm lớn nhất của SAM4: Nâng cao mức độ an toàn, tăng số điểm ghi được ngay cả trong trường hợp SAM5 không “chinh phục không gian” (trước đây, nếu không “chinh phục không gian” trong vòng 2,5 giây thì số điểm SAM4 ghi được rất ít và đội sẽ vất vả hơn khi phải điều khiển robot bằng tay).

Với SAM5, các thành viên trong đội cũng không còn phải nằm xoài ra đất để điều chỉnh hệ thống nòng bắn. SAM5 được gắn hơn mười bộ vi điều khiển 89C51 (một loại vi điều khiển thông dụng cho các thiết bị tự động) để xử lý cơ chế bắn. Mỗi bộ vi điều khiển sẽ xử lý một cụm rổ. Để bắn được hai bóng vào một cụm rổ vòng ngoài, yêu cầu về cơ chế bắn chính xác và tốc độ bắn bóng phải cao hơn rất nhiều so với SAM4, bộ vi điều khiển cũng phải tinh vi hơn và SAM5 đã đạt được yêu cầu này. Thao tác điều khiển SAM5 cũng nhẹ nhàng hơn, robot có thể tự động tìm mục tiêu, bắn nhanh và chính xác hơn SAM4 rất nhiều.

Về mặt chiến thuật, BKCT chú trọng nhiều hơn đến việc cản phá đối phương. SAM5 được thiết kế thêm một số bộ phận để có thể cản phá cả dưới đất lẫn trên không. Bốn robot con nằm dưới gầm của robot mẹ sẽ được bắn ra để cản robot tự động và robot điều khiển bằng tay của đội bạn. Những chú robot nhỏ, trọng lượng chỉ 0,5kg sẽ bám chặt mặt sàn nhằm cản đường di chuyển của đối thủ. Chưa kể SAM5 còn có một cánh tay không mang bóng, có thể vươn xa 3,5m để che cụm rổ trung tâm, ngăn chặn những robot tự động có cơ chế bắn tương tự như SAM5 đưa bóng vào rổ. Ngoài ra, SAM5 có thể cản phá bằng lưới: Robot mẹ sẽ bắn ra hai quả bóng được gắn một loại nam châm chuyên dùng cho các máy khử từ có sức hút siêu mạnh, kéo theo một tấm lưới (1,5m x 2m) chắn hệ thống giàn treo rổ trước mặt robot tự động của đối phương. Đáng lưu ý là những thiết bị cản phá này có thể tháo ráp, dễ dàng lựa chọn, sử dụng sao cho phù hợp với từng đối thủ.

Tiếc là do quá ít thời gian nên SAM5 không được chăm chút nhiều về “diện mạo”. Nhìn từ phía trước, SAM5 giống như mõm của một... chú rồng, còn ngắm từ phía sau thì SAM5 lại có dáng dấp của một cặp tên lửa. Vì phải tận dụng trọng lượng cho phép cho các bộ phận phục vụ nhiệm vụ chính là thi đấu nên những ý tưởng như: mang cờ Việt Nam đi một vòng chào khán giả... BKCT không thể thực hiện với SAM5.

Tuy SAM5 đã lên máy bay sang Thái Lan từ 31/7 nhưng các thành viên của BKCT vẫn đang ở Hà Nội để tiếp tục thực hiện những phần việc còn lại trước khi lên đường đi Thái Lan vào ngày 22/8.

Để SAM5 thành hình, các thành viên của BKCT đã nhận được sự hỗ trợ của rất nhiều người. Đó là chú ruột của Hồ Vĩnh Hoàng (đảm nhận việc chế tạo giúp bốn robot con), anh trai của Hoàng (giúp giải quyết cánh tay cản phá), Minh, Tú, Chu Tuấn, Khương Tuấn lớp điện tử (hỗ trợ phần mạch), Anh Tuấn trợ giúp lưới cản và bạn bè trong những đội tuyển của ĐHBK Hà Nội đã từng tham dự cuộc thi Robocon 2003 tại Bình Dương nay hết mình thực hiện cam kết: “Đội nào chiến thắng và được đi Thái Lan thì những đội còn lại sẽ ủng hộ hết mình và tất cả sẽ trở thành một nhóm”. Tất cả mọi người cùng quyết tâm vì “màu cờ, sắc áo” khi “vác robot thi đấu xứ người” nên làm việc với tinh thần đồng đội rất cao.

Sự đầu tư về trí tuệ cũng như vật chất cho SAM5 nhìn chung là khá lớn. Ngoài tiền thưởng được nhận từ Ban Tổ chức cuộc thi Robocon 2003, BKCT còn nhận thêm sự hỗ trợ tài chính từ cả trường lẫn gia đình. Hồ Vĩnh Hoàng có thêm điều kiện âm thầm đi xem cuộc thi Robocon 2003 của Thái Lan để “thám thính”, rút kinh nghiệm và nhờ vậy mới biết hơn 1/2 robot tự động của Thái Lan cũng đứng một chỗ bắn bóng như SAM5 nhưng tốc độ khá chậm (5 giây chỉ bắn một bóng)... Cũng nhờ vậy, sắp tới, SAM5 có thể bắn chín bóng trong 2 giây với độ chính xác cao hơn. Trong số 19 đội tham gia cuộc thi lần này, BKCT chỉ ngại đội Trung Quốc vì không thể tìm được thông tin nào về họ.

Các thành viên BKCT đều tỏ ra rất tự tin về khả năng “chinh phục không gian” của SAM5 cũng như cơ hội giành chiến thắng tại cuộc thi năm nay. Trong khi đó, Hồ Vĩnh Hoàng tiếp tục ôm ấp giấc mơ thành lập một công ty chuyên sản xuất đồ chơi công nghệ cao cho trẻ em với các ứng dụng tự động hóa...