“Treo ảnh trên mạng”
TRẦN ĐỨC TÀI

LTS: Nhiếp ảnh là một lĩnh vực nghệ thuật thu hút sự chú ý của nhiều người, nhiều giới. Cũng như các lĩnh vực nghệ thuật khác, làm thế nào để đưa tác phẩm của mình đến với công chúng là điều được nhiều nhà nhiếp ảnh quan tâm... Một số nhà nhiếp ảnh Việt Nam đã chọn internet như một phương thức trưng bày, giới thiệu tác phẩm của mình và đó là chủ đề mục chuyên đề số này. Bên cạnh đó, nhằm tạo một sân chơi về ảnh trên internet cho mọi người không phân biệt chuyên nghiệp hay nghiệp dư, kể từ hôm nay (22/08/2003), e-CHÍP chính thức khai trương Web ảnh số.

Sự xuất hiện một số website của vài nhà nhiếp ảnh Việt Nam có thể chưa đem lại những lợi ích cụ thể hay giúp họ tăng thu nhập. Tuy vậy, chắc chắn điều đó góp phần quảng bá tên tuổi của họ đối với những đối tượng nhất định trong cộng đồng Net và “phổ cập” hình ảnh quê hương khắp hành tinh.

Đưa ra một số nhận xét về kỹ thuật trên website của những người đi tiên phong hẳn sẽ có ích cho không ít nhà nhiếp ảnh khác đang có ý định tự giới thiệu mình và tác phẩm của mình trên internet.

Mười phân vẹn mười

Vì các nhà nhiếp ảnh Bá Hân và Long Thành chưa có website riêng mà chỉ có những trang web đơn lẻ nên tạm thời chúng tôi chỉ khảo sát bốn website tiêu biểu của bốn nhà nhiếp ảnh: Đào Hoa Nữ, Đoàn Đức Minh, Đức Huy và Trương Công Khả. Có một sự ngẫu nhiên khá thú vị: Bốn website này thể hiện rõ phong cách của từng người và sự khác biệt trong đối tượng công chứng thưởng lãm mà họ nhắm tới.

Website của Đào Hoa Nữ (www.artmania.com/artists/Photography/DaoHoaNu) được thiết kế theo kiểu một phòng triển lãm ảo thường trực trên mạng. Toàn bộ hình ảnh và nội dung được lấy từ cuốn sách ảnh “Việt Nam – Quê hương tôi” của chị. Website này hoàn toàn không mang mục đích thương mại. Trong khi đó, website của Đoàn Đức Minh (www.doanminh.com) và Đức Huy (www.photovn.com) thì thể hiện rất rõ yếu tố tiếp thị cho công việc của họ, cho dù sở trường từng người có khác nhau và mỗi người nhắm đến những đối tượng khác nhau. Website của Đoàn Đức Minh dùng toàn tiếng Anh, còn của Đức Huy dùng toàn tiếng Việt. Riêng website của Đức Huy kiêm luôn chuyện hosting, giới thiệu các nhà nhiếp ảnh khác. Website của Trương Công Khả (www.truongcongkha.com) lại là một ngân hàng ảnh, được lập để bán ảnh qua mạng và chủ yếu là dành cho các cơ quan báo chí trong nước.

Cả bốn website vừa kể đều được thiết kế khá đạt về mỹ thuật, người xem dễ dàng lướt qua tất cả nội dung bên trong. Vì thuộc những nhà nhiếp ảnh chuyên nghiệp nên các website này có rất nhiều hình ảnh đẹp, góp phần tăng thêm tính hấp dẫn cho giao diện chung. Tuy nhiên, cũng vì có quá nhiều hình ảnh nên nếu không khéo thiết kế ắt sẽ dẫn đến tình trạng truy cập vào trang web rất chậm, nhất là trong trường hợp nối mạng qua điện thoại (và mạng hay bị nghẽn) như hiện nay.

Trong website của Đoàn Đức Minh, phần Photo Library có trang web chứa tới 100 hình thumbnail nên việc tải hình ảnh về cực chậm, dễ làm người xem sốt ruột. Ba website còn lại do hình ảnh được xử lý tốt hơn, thiết kế phân trang nội dung hợp lý hơn nên việc tải xuống trình duyệt khá nhanh. Trên website của Đoàn Đức Minh, việc phân chia các mục con chưa hợp lý lắm, có phần trùng lắp giữa Photo Library, Archive và Porfolio. Theo chúng tôi, nếu gộp ba mục này thành một và chia nhỏ thành nhiều trang mục con bên trong thì chuyện tải xuống sẽ nhanh hơn. Với website của Đức Huy, phần giới thiệu các nhà nhiếp ảnh khác nên đặt riêng. Hiện nay, việc đặt chung nội dung này với phần tự giới thiệu của chính chủ nhân website dễ khiến mục tiêu của website trở nên không rõ ràng.

Trong số bốn website đã đề cập, chỉ website của Trương Công Khả là có tính năng tương tác với người xem qua trang “Liên hệ”. Tính năng này rất cần thiết để người xem (và có thể là những khách hàng tiềm năng) dễ liên hệ trực tiếp với tác giả. Ngay cả trong trường hợp không có mục tiêu thương mại như website của Đào Hoa Nữ thì cũng nên đặt một sổ ghi cảm tưởng (guestbook) để người thưởng lãm giao lưu với tác giả, bày tỏ cảm xúc của mình về tác phẩm.

Nếu chỉ thuần tuý quảng bá tên tuổi, khả năng cho nhà nhiếp ảnh thì việc cập nhật không phải là vấn đề quan trọng. Từ năm 1998 đến nay, website của Đào Hoa Nữ không hề được cập nhật lần nào. Thế nhưng đối với các website có mục tiêu kinh doanh như của Đoàn Đức Minh và Đức Huy thì việc cập nhật thường xuyên (tối thiểu ba tháng/ lần) là rất cần thiết vì điều đó chứng tỏ sức sáng tạo sung mãn trước mắt người xem. Tuy mới ra đời, cách thiết kế website của Trương Công Khả hứa hẹn tính cập nhật rất cao vì bám sát theo thời sự là đặc trưng của ảnh báo chí, đồng thời là sở trường của Trương Công Khả và cũng là nhu cầu của đối tượng khách hàng vào xem website của anh.

Một website mẫu mực

Nếu tính mỹ thuật, tốc độ truyền tải, nội dung cập nhật và khả năng tương tác với người xem là những tiêu chí quan trọng cần lưu tâm đối với một website nhiếp ảnh thì website www.terragalleria.com của Lương Quang Tuấn – một nhà nhiếp ảnh Việt kiều - hội đủ những tiêu chí này. Xin giới thiệu với các nhà nhiếp ảnh đang có ý định làm website địa chỉ tham khảo này.

Lương Quang Tuấn sinh năm 1964 tại Paris, trong một gia đình người Việt. Anh tốt nghiệp Cao học ở trường Ecole Normale Superieure năm 1988, lấy bằng Tiến sĩ của Đại học Paris ở Orsay năm 1992. Sau đó, sang Mỹ đeo đuổi những đề tài nghiên cứu khác ở Đại học Berkeley - California, rồi trở thành một nhà khoa học điện toán làm việc ở Trung tâm SRI International từ năm 1995. Anh đã từng về Việt Nam giảng dạy tại Đại học Khoa học Tự nhiên TPHCM.

Tuấn có hai đam mê lớn là leo núi và nhiếp ảnh. Hai đam mê này kết hợp với nhau để Tuấn trở thành một nhà nhiếp ảnh chuyên chụp ảnh về môn thể thao leo núi – và sau này mở rộng sang lĩnh vực ảnh du ký. Lúc đầu, Lương Quang Tuấn chỉ đưa lên máy chủ của Đại học Berkley một website ảnh của mình để mọi người xem chơi. Song từ năm 2001, khi ngày càng nhiều người hỏi mua ảnh, Tuấn đã lập riêng một website ảnh mang tên Terra Galleria. Đó là một ngân hàng ảnh với hơn 6.000 ảnh về những ngọn núi Tuấn đã chinh phục ở Bắc Mỹ và châu Âu, cùng những hình ảnh anh ghi lại trong những chuyến du lịch nhiều nơi trên thế giới.

Khách hàng có thể mua ảnh của Lương Quang Tuấn bằng nhiều hình thức: những file ảnh gửi qua e-mail, hay những bức ảnh in phóng lớn gửi qua đường bưu điện. Mỗi bức ảnh trên www.terragalleria.com đều có mã số riêng để khách hàng thuận lợi hơn khi đặt mua bằng e-mail, điện thoại hay fax. Các trang mục được cấu trúc hợp lý và hình ảnh tải rất nhanh xuống trình duyệt. Những trang nội dung nào không nhất thiết phải đưa hình ảnh vào thì Lương Quang Tuấn chỉ dùng toàn text (văn bản) với những mối link (liên kết) đến các trang ảnh liên quan. Cách thức mua ảnh, giá cả, cách thanh toán và giao nhận cũng được nêu rất cụ thể, rõ ràng. Những vấn đề liên quan đến tác quyền và quyền sử dụng hình ảnh từ website này cũng được đề cập chi tiết. Người ghé thăm website có thể góp ý với Tuấn qua phần Guestbook.

Nói cách khác, nếu muốn làm website riêng để quảng bá tên tuổi hay tiếp thị tác phẩm của mình trên internet, chắc chắn các nhà nhiếp ảnh Việt Nam không thể không lưu ý đến những yêu cầu đã nêu. Đừng quên rằng, đối với người xem trên mạng, một website thiết kế chuyên nghiệp sẽ góp phần tạo ra ấn tượng tốt về tính chuyên nghiệp với đẳng cấp cao của chính nhà nhiếp ảnh.