Các ngành chức năng sẽ nhập cuộc

LTS: e-CHÍP số 25 đã đăng loạt bài phản ánh về thực trạng đánh cắp các thông số thẻ tín dụng, truyền bá, sử dụng trái phép thẻ tín dụng của người khác để mua hàng, mua dịch vụ trên mạng internet,... dẫn tới việc ngày càng nhiều website quốc tế từ chối tiếp nhận những giao dịch qua internet với IP có nguồn gốc từ Việt Nam.

Ngay sau đó, Toà soạn đã nhận được khá nhiều thư bày tỏ sự đồng tình về việc phải sớm tìm giải pháp, hạn chế những thiệt hại nghiêm trọng cho cả uy tín lẫn sự phát triển của thương mại điện tử ở Việt Nam. Tại một số diễn đàn trên internet (kể cả những diễn đàn chuyên cung cấp và là nơi tập hợp những đối tượng sử dụng trái phép thẻ tín dụng), nội dung này cũng đang được trao đổi theo hướng tích cực...

Do tính chất của vấn đề, mô tả – tường thuật diễn biến đã trở thành nội dung thứ yếu, nỗ lực khắc phục mới là chính yếu, nên e-CHÍP chọn giới thiệu với các bạn quan điểm của một số lãnh đạo một số Bộ ngành và doanh nghiệp có liên quan...

Ông Mai Liêm Trực – Thứ trưởng Bộ Bưu chính Viễn thông:

Tất cả các hành vi trộm cắp mật khẩu, thẻ tín dụng hoặc phổ biến thẻ tín dụng trên mạng để khuyến khích trộm cắp hay phá hoại hệ thống trên mạng đều là phạm tội. Trộm cắp hay phá hoại trong môi trường thực, trên internet đều giống nhau về bản chất, chỉ khác nhau về phương thức thực hiện. Vì thế, các luật áp dụng trong môi trường thực đều có thể áp dụng trên môi trường internet. Chúng ta hoàn toàn có thể sử dụng những khái niệm, điều khoản của môi trường thực để áp dụng vào môi trường internet.

Với trách nhiệm là cơ quan quản lý nhà nước về bưu chính viễn thông, về phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trên mạng, Bộ Bưu chính Viễn thông sẽ phối hợp với Bộ Công an để chống lại những hoạt động như trộm cắp mật khẩu, thẻ tín dụng...

Các hoạt động của hacker như ăn cắp mật khẩu, phát tán virus... thực chất là hoạt động phát hiện lỗi của các hệ thống phần mềm trên mạng để làm ngưng trệ hoặc thay đổi nội dung. Do vậy, chúng ta phải nhớ rằng bất kỳ phần mềm nào cũng có thể có sơ hở nên phát hiện các sơ hở là trách nhiệm của nhà quản trị mạng. Chống hacker còn là khắc phục những lỗ hổng trong phần mềm đang sử dụng. Dù sao, hacker cũng có những tác động tích cực khi nghiên cứu các điểm yếu của hệ thống đang hoạt động để báo động, giúp đỡ, bảo vệ cho các hệ thống quản trị mạng.

Để chống lại các hoạt động trộm cắp, phá hoại trên mạng, cần triển khai cả ba biện pháp: kỹ thuật, giáo dục - nâng cao dân trí và hành chính. Trước hết là các biện pháp kỹ thuật để bảo vệ hệ thống. Thế nhưng phải chú trọng cả việc giáo dục ý thức xã hội, nâng cao dân trí của tất cả những người tham gia vào môi trường tin học để mọi người cùng xem môi trường internet là một trong những yếu tố thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Xây dựng ý thức hỗ trợ, giúp đỡ bảo vệ cho các mạng hoạt động, tránh những hành động quá khích, lợi dụng điểm yếu của phần mềm để phá hoại hoặc để trộm cắp. Cuối cùng là biện pháp hành chính, Chính phủ cũng như cơ quan quản lý nhà nước cần có những quy định để ngăn chặn, răn đe, xử lý những hành vi vi phạm pháp luật.

Một số quy định xử phạt các vi phạm này đã được nêu trong Luật Hình sự, Luật Báo chí, Pháp lệnh Bưu chính Viễn thông, Nghị định xử phạt vi phạm hành chính... nhưng chưa đủ. Sắp tới, chúng ta sẽ xây dựng và hoàn thiện các quy định về chữ ký số, chứng thực điện tử, các Nghị định hướng dẫn thực hiện Pháp lệnh Bưu chính Viễn thông và đang xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng cụ thể hơn cho không gian điều khiển trên môi trường internet.

Ông Phạm Hồng Hải - Vụ trưởng Vụ Viễn thông, Bộ Bưu chính Viễn thông:

Không ai có thể đảm bảo rằng mạng của mình không thể bị xâm nhập. Để hạn chế tình trạng này, tôi nghĩ cần tăng cường trao đổi thông tin. Trước hết là giữa các nhà quản lý mạng để họ cập nhật thông tin kịp thời, có biện pháp lấp những lỗ hổng nhằm ngăn chặn hacker. Ngoài việc trao đổi thông tin trong nước, Việt Nam (Bộ Bưu chính Viễn thông và Bộ Công an) cần phối hợp hình thành một số tổ chức hay đầu mối để tăng cường trao đổi quốc tế.

Cũng không nên tránh né việc đối thoại với các hacker, cần tận dụng sáng kiến và tạo cơ hội cho hacker làm những việc có ích. Điều đó sẽ góp phần tăng cường năng lực quản trị mạng cho các doanh nghiệp.

Về phía các cơ quan quản lý nhà nước, phải tìm hiểu thông tin, xây dựng, bổ sung chính sách pháp luật. Đôn đốc, tạo điều kiện, hướng dẫn các doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà quản trị mạng hiểu biết về vấn đề này để bảo vệ các dịch vụ cũng như khách hàng tránh sự phá hoại của hacker.

Bà Lê Thị Ngọc Mơ - Vụ phó Vụ Viễn thông, Bộ Bưu chính Viễn thông:

Vấn đề an ninh mạng đang được các quốc gia quan tâm. APEC (Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương) đang đẩy mạnh việc đảm bảo an ninh mạng và chống khủng bố trên mạng. Việt Nam đã cung cấp thông tin về cơ sở hạ tầng mạng thông tin quốc gia cho APEC và đang triển khai những hoạt động ban đầu như thành lập Trung tâm Ứng cứu khẩn cấp về máy tính quốc gia do Bộ Giáo dục-Đào tạo xây dựng đề án trình Chính phủ. Theo kế hoạch, cuối năm 2004, Trung tâm này sẽ hình thành (Trung tâm An ninh mạng của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội sẽ thực thi chức năng này).

Về việc đảm bảo an ninh mạng trong nước, Bộ Bưu chính Viễn thông và Bộ Công an là những đơn vị chủ chốt. Hai Bộ sẽ phối hợp để có thể thành lập Trung tâm Công nghệ cao hoặc xây dựng các đơn vị chịu trách nhiệm về các vấn đề liên quan đến an ninh mạng và chống khủng bố trên mạng.

Thu Hường ghi

Ông Nguyễn Thanh Hải - Chánh Thanh tra Bộ Bưu chính Viễn thông:

Thanh tra Bộ Bưu chính Viễn thông đã nghĩ đến việc xây dựng một nghị định của Chính phủ để xử lý vi phạm hành chính trong hai lĩnh vực CNTT và điện tử mà Bộ đang quản lý. Thanh tra Bộ đang tiến hành nghiên cứu lại Nghị định Xử phạt hành chính về bưu chính-viễn thông và tần số vô tuyến điện đã ban hành năm 1997 do có một số quy định không còn phù hợp. Đối với những hanh vi vi phạm nghiêm trọng, Thanh tra sẽ kiến nghị bổ sung vào luật hình sự. Có như vậy mới giữ được uy tín của Việt Nam trong tiến trình hội nhập, khi mà việc mua bán hàng qua mạng, thanh toán trực tuyến, giao dịch trực tuyến được đẩy mạnh...

Ngọc Lý ghi

Ông Nguyễn Thanh Hưng - Trưởng Ban CNTT và TMĐT, Phó Ban soạn thảo Pháp lệnh TMĐT, Bộ Thương mại:

Hành động này của các hacker chắc chắn sẽ làm giảm sút niềm tin vào lợi ích, hiệu quả của thương mại điện tử (TMĐT). Thêm vào đó, khi đến Việt Nam, những người nước ngoài cũng không thể dùng thẻ của chính họ để thanh toán nên sẽ gây nhiều tác động xấu hơn.

Thế nhưng những hành vi phá hoại, làm tổn hại đến quyền lợi của người cung cấp và người tiêu dùng sẽ không thuộc phạm vi điều chỉnh của Pháp lệnh TMĐT. Quan điểm này được giới luật sư ủng hộ. Nội dung chủ yếu của Dự thảo Pháp lệnh TMĐT là thừa nhận tính hợp pháp của văn bản điện tử, chữ ký điện tử,... Công nhận thông tin ở dạng điện tử là có giá trị pháp lý tương đương với thông tin ở dạng giấy tờ thông thường. Các xử lý vi phạm sẽ được quy định và có biện pháp chế tài ở các bộ luật khác tuỳ theo lĩnh vực tương ứng như viễn thông, hình sự, bảo vệ người tiêu dùng,...

Thanh Huyền ghi

Ông Đỗ Xuân Thọ – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ, Cục trưởng Cục Công nghệ Tin học Nghiệp vụ, Bộ Công an:

Tôi có đọc trên e-CHÍP chuyên đề báo động việc hacker đánh cắp, truyền bá và sử dụng thẻ tín dụng bất hợp pháp. Tôi nhất trí với những vấn đề mà e-CHÍP nêu. Về mặt xã hội, đây là một hiện tượng rất đáng lưu tâm. Về mặt pháp luật, hành động của hacker rõ ràng là vi phạm pháp luật. Nếu không xử lý tốt thì sẽ ảnh hưởng đến quan hệ thương mại, hình ảnh của Việt Nam với bạn bè thế giới.

Hacker rõ ràng là những người có hiểu biết tốt về mạng, tuy nhiên do đa số còn trẻ tuổi nên có tâm lý muốn khẳng định mình mà chưa nhận thức được điều nào nên, điều nào không nên làm. Chính vì vậy, trước tiên chúng ta cần phải giáo dục, tổ chức các cuộc trao đổi để định hướng cho các em. Cách tiếp cận phải phù hợp với lứa tuổi. Hacker cũng có những khía cạnh tích cực nhất định. Nên tạo cho các hacker sân chơi để phát huy những mặt tích cực, khả năng chuyên môn của họ. Theo tôi, đa số hacker có sự tự trọng, có tình yêu với đất nước, không muốn làm gì có hại cho Tổ quốc của mình.

Khi tuyên truyền giáo dục không được thì cơ quan chức năng phải vào cuộc. Xử lý những đối tượng không thể thuyết phục, giáo dục được. Ngành công an đã từng xử phạt hai hacker về hành vi truyền bá mật khẩu internet, truy tố một trường hợp lấy cắp thẻ tín dụng để đánh bạc.

Ngay từ khi có mạng internet, các chuyên gia đã đặt rất nhiều hy vọng vào các giải pháp kỹ thuật. Thế nhưng giải pháp kỹ thuật nào cũng có những hạn chế. Các hacker sẽ có cách vượt qua. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là chúng ta không thực thi các giải pháp kỹ thuật, chỉ đừng đặt quá nhiều hy vọng vào các giải pháp kỹ thuật.

Hoài Nam ghi

Ông V.N.H – cán bộ Tổ tham mưu Điện toán Interpol Việt Nam:

Interpol Việt Nam tham gia vào hệ thống Interpol các nước trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương với tư cách thành viên, liên kết trong một working group (nhóm cộng tác) như một contact point (điểm liên hệ) để chia sẻ các thông tin về tội phạm trên mạng và khủng bố qua mạng trong khu vực. Khi xuất hiện một hoạt động tội phạm công nghệ cao, các cơ quan Interpol trong khu vực sẽ thông báo ngay cho nhau để có biện pháp đối phó kịp thời.

Trước tình hình tội phạm máy tính đang gia tăng nhanh chóng như hiện nay, để có thể giải quyết vấn đề này, cần phải tinh thông chuyên môn mới có thể đấu tranh với tội phạm có trình độ cao và phát hiện ra những thủ đoạn tinh vi của chúng. Đồng thời, phải có sự hỗ trợ về chế tài pháp lý, tố tụng, hỗ trợ tính hợp pháp của các chứng cứ điện tử để buộc tội và áp dụng hình phạt đối với loại tội phạm này. Ngoài ra, về mặt tổ chức, phải có một đơn vị hội đủ các yếu tố trên và được giao đầy đủ chức năng hành chính để xử lý, điều tra, đấu tranh phòng chống các loại tội phạm máy tính.

Một cán bộ Tổng cục 6 – Bộ Công an:

Bộ Công an đã nắm rõ hiện trạng tội phạm máy tính và đã có những biện pháp đối phó với loại hình tội phạm mới nhưng rất nghiêm trọng này. Bộ đã giao cho Tổng cục I nhiệm vụ xây dựng các biện pháp phòng chống và đấu tranh với các loại hình tội phạm trên mạng.

Tuy nhiên, Việt Nam chưa có luật chính thức về xử lý tội phạm trên mạng, hiện chỉ có rất ít văn bản dưới luật. Đây là nguyên nhân chính hạn chế khả năng đấu tranh và trấn áp các loại tội phạm máy tính, khiến tình trạng vi phạm có nguy cơ gia tăng.

Ngoài ra, vấn đề này mang tính hai mặt, nếu không có biện pháp để đấu tranh với loại hình tội phạm này thì sẽ để xảy ra rất nhiều hậu quả nghiêm trọng, song nếu quá vội vàng trong việc thực thi các biện pháp ngăn chặn thì có thể sẽ ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác như phát triển công nghệ thông tin và thương mại điện tử.

Trong thời gian tới, cùng với nỗ lực xây dựng chính phủ điện tử, chắc chắn hệ thống pháp lý và nghiệp vụ đấu tranh phòng chống tội phạm máy tính sẽ được chú trọng nhiều hơn để giải quyết triệt để vấn đề an ninh trên mạng của Việt Nam.

Bình Minh ghi

Ông Vũ Hoàng Liên - Giám đốc Công ty Điện toán và Truyền số liệu:

Việc đánh cắp thẻ tín dụng và phổ biến bí mật thẻ tín dụng cho người khác ''dùng chùa'' hay những hành động tương tự là một điều đáng tiếc. Trong bối cảnh Việt Nam đang tích cực hội nhập với các nước trên thế giới, điều đó đang làm mất uy tín của người Việt Nam với bạn bè quốc tế.

Theo tôi, yếu tố quan trọng hàng đầu để khắc phục tình trạng này là giáo dục mọi người tôn trọng lợi ích chung của cả đất nước, giữ uy tín cho Việt Nam. Bởi áp dụng bất kỳ biện pháp nào mà con người không đủ nhận thức, không có trách nhiệm, hành động bừa bãi thì đều không hiệu quả, việc áp dụng những biện pháp khác có thể phải trả những chi phí rất đắt, rất tốn kém. Vì thế, không chỉ các nhà cung cấp dịch vụ Internet, các doanh nghiệp mà cả xã hội cũng cần tham gia gách vác trách nhiệm này. Nhà nước nên tổ chức quản lý việc này như xây dựng chủ trương, sắp đặt biện pháp, hỗ trợ. Thậm chí, Nhà nước có thể tổ chức các chương trình tuyên truyền giáo dục trên các phương tiện thông tin đại chúng...

Trong trường hợp xác định chính xác những đối tượng thực hiện các hành vi này, cơ quan quản lý nhà nước nên có những biện pháp xử lý nghiêm khắc.

Ông Đào Minh Tuấn - Giám đốc Trung tâm CNTT, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank):

Có thể xem những hành vi này là lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Bên cạnh các quy phạm pháp luật, Nhà nước cần có các biện pháp kỹ thuật nhằm xác định chính xác và ngăn chặn những việc làm sai trái. Bởi nếu chỉ có quy phạm mà không có cách xác định hành vi phạm tội thì không thể bắt được kẻ có tội.

Thông tin về các thẻ tín dụng được đưa trên mạng một cách công khai có thể bị rò rỉ theo hai hướng: vật lý và điện tử. Cần xác định rõ để có những cảnh báo chung cho chủ thẻ cũng như các đơn vị chấp nhận thẻ.

Việc thông tin về thẻ tín dụng của khách hàng bị lộ đã khiến các ngân hàng rất lo lắng, vì điều này vừa ảnh hưởng đến uy tín của các ngân hàng, vừa xâm hại lợi ích của các chủ thẻ. Hiện nay, các ngân hàng đều có các quy định về bảo mật thông tin, cam kết không được phép tiết lộ từ thông tin về tài khoản cũng như số tài khoản cho đến thông tin về chủ thẻ.

Hải Yến ghi