Thơ tình trên mạng 
HUỲNH HIẾU

Khi nào "mỏi gối" trên internet, bạn hãy dừng chân, rẽ vào những trang thơ...

Rảo bước tìm thơ

Một lần khi đang lang thang trên mạng, tôi tình cờ nhặt được món quà quý. Đó là bài thơ của người bạn quá cố Nguyễn Anh Tuấn: “Một chiều đi qua phố cũ. Sầu đông vàng võ mái rêu. Tiếng chim buồn như gió thổi. Hương xưa chợt vướng ngang chiều”. Anh Tuấn mất đã gần mười năm… nhưng cái chết trẻ không vùi lấp những câu thơ của một thời trai trẻ. Cảm ơn ai đó đã đưa bài thơ lên website vnexpress.net.

Lần khác, một cô bạn thời sinh viên - nay là giáo viên dạy văn, từ Tây Nguyên gọi điện thoại nhờ tìm giúp bài thơ Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây của Phạm Tiến Duật có hai khổ không phổ nhạc. Tôi "OK" và vào mạng. Năm phút sau được bạn khen vì tưởng rằng trí nhớ tôi quá… tốt(!).

Còn bạn, nếu thích sưu tập những bài thơ phổ nhạc, hãy vào trang thơ http://home.vnn.vn (Công ty Điện toán & Truyền số liệu). Ở đây có mục “Thơ phổ nhạc” với rất nhiều bài thơ nổi tiếng. Chưa kể trên website này còn có nhiều mục dễ thương như: “Thơ tình trong ngăn cặp”, “Thơ tình thế giới”. Website http://home.vnn.vn là một trong số những trang thơ điện tử được tổ chức khá bài bản với nhiều mảng, mục: Thơ cổ đại, Thơ cận đại, Thơ hiện đại. Trong “hệ: …vnn.vn”, bạn còn có thể tìm thấy nhiều trang thơ điện tử ở các địa chỉ: www.hue.vnn.vn (Bưu điện Thừa Thiên – Huế), www.hanoi.vnn.vn (Công ty Điện toán & Truyền số liệu khu vực I).

Yêu thơ, với sự trợ giúp của internet, bạn khỏi cần phải lục tìm sách báo hay xách xe chạy tới thư viện như trước nữa. Nay, chỉ cần vào mạng, nhấp chuột vài lần là đã có bài thơ mình thích hay bài thơ mình cần. Để tìm cho dễ, bạn cứ xộc thẳng vào trang thơ của Đài Tiếng nói Việt Nam (www.vov.org.vn). Thơ ở đây lưu theo mẫu tự đầu tiên của tên bài thơ. Chưa kể tại đây còn có những chương trình Tiếng thơ đã phát trên Đài Tiếng nói Việt Nam, nếu muốn nghe bạn chỉ cần chịu khó tải về chút xíu.

Vừa muốn đọc những bài thơ hay vừa muốn nghe bình thơ, bạn có thể vào www.laodong.com.vn (báo Lao Động). Còn muốn đọc những bài thơ nổi tiếng gắn liền với các sự kiện lịch sử, mời bạn vào trang thơ của www.nhandan.org.vn (báo Nhân Dân). Cuối cùng, muốn giới thiệu thơ của mình trên mạng, hãy vào vnexpress.net tìm ‘Thơ” trong mục “Sách” thuộc mảng “Văn hoá” trên trang chủ để gởi thơ của mình vào mục “Thơ bạn đọc” cho mọi người cùng thưởng thức.

Bất cập vẫn còn

Bất cập đầu tiên có thể thấy ngay trên trang thơ vẫn được xem là bài bản nhất: http://home.vnn.vn. Không rõ những người tuyển chọn dựa vào tiêu chí nào để chỉ đưa thơ của Xuân Diệu, Huy Cận, Tế Hanh, Lưu Trọng Lư, Thế Lữ, Nguyễn Bính, Vũ Hoàng Chương, Xuân Quỳnh, Hữu Thỉnh vào mục “Thơ hiện đại” nhưng lại không có thơ Tố Hữu. Điều đó không thật sự thoả đáng. Nếu phần thơ cận đại, chỉ có thơ của ba tác giả được chọn giới thiệu là Tú Xương, Nguyễn Khuyến và Tản Đà thì trong phần Thơ cổ đại, những người tuyển chọn lại đưa vào đấy cả: Chiếu dời đô, Hịch tướng sĩ, Cáo bình Ngô, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc... Chẳng lẽ thơ cổ và những áng văn cổ khó phân biệt đến thế sao?

Ở một số trang thơ khác như trang thơ của Đài Tiếng nói Việt Nam, tuy lưu giữ nhiều thi phẩm nổi tiếng đã được xuất bản song đáng tiếc là lại thiếu nhiều bài thơ có vị trí quan trọng trong lịch sử thơ ca Việt Nam hiện đại. Ví dụ vào mục B - không thấy Biển của Xuân Diệu, vào mục Đ - không có Đất nước của Nguyễn Đình Thi, vào mục M - không thấy Mùa xuân chín của Hàn Mặc Tử, vào mục T - không tìm ra Tây tiến của Quang Dũng…

Ở nhiều trang thơ trên mạng, chuyện những bài thơ thuộc loại "sống mãi với thời gian" đứng kề bên hoặc lẫn trong những bài thơ chưa thật xứng là thơ lại rất phổ biến. Hiện tượng này khiến những người yêu thơ cảm thấy khó chịu. Đây cũng là nhược điểm chung của nhiều trang thơ trên mạng: Được tuyển chọn một cách ngẫu hứng và sắp xếp khá lộn xộn. Cần xem việc đưa thơ lên các website là một hình thức xuất bản thơ, để giao việc thực hiện cho những người vừa có chuyên môn, vừa có trách nhiệm. Đừng xem và biến những trang thơ điện tử thành một sổ tay điện tử để chép thơ.

Website thơ Việt - Tại sao không?

Trước khi bàn chuyện đưa thơ lên mạng, có lẽ cũng nên nhắc qua việc văn chương Việt Nam đã được đưa lên mạng thế nào?

Cách nay vài năm, Hội Nhà văn Việt Nam quyết định giới thiệu các tác phẩm tiêu biểu của Văn chương Việt Nam và chân dung của hơn 600 hội viên trên Cinet. Công việc này được giao cho ông Phạm Việt Long - Chánh văn phòng Bộ Văn hoá Thông tin làm Trưởng ban Điều hành, nhà văn Nguyễn Quang Sáng làm Trưởng ban Biên tập. Song đến nay những người thực hiện chỉ mới đưa được ảnh chân dung và trích ngang tiểu sử của các nhà văn và một số tác phẩm, một số bài thơ.

Gần đây, nhà văn Đào Quang Thép cho biết (báo Thể Thao Văn Hoá ra ngày 27/5/2003), ông đang cùng các đồng sự xây dựng website của Hội Nhà văn tại địa chỉ www.vhvn.vnn.vn. Theo dự kiến, trang chủ sẽ có bảy chuyên mục chính: Sinh hoạt văn học, Chuyên đề thơ - văn, Tác phẩm và dư luận, Tác phẩm mới, Tư liệu lịch sử, Bàn tròn văn chương, Bạn văn (cho người yêu thích văn học). Người yêu thơ lại tiếp tục hy vọng sẽ tìm thấy nhiều bài thơ hay trên website này.

Song chừng đó chưa đủ trong việc phổ biến thơ ca. Ở thời điểm này, việc không có một website thơ ca được tổ chức vừa như nơi lưu trữ một cách khoa học và toàn diện những thi phẩm nổi tiếng trong lịch sử văn chương Việt Nam, vừa là nơi giới thiệu những thi phẩm mới, đồng thời là diễn đàn của các nhà thơ, giúp nhà thơ có chỗ giao lưu với bạn đọc... sẽ là một thiếu sót lớn. Hy vọng Hội Nhà văn sẽ huy động được nhiều nhà thơ, nhà nghiên cứu văn học có uy tín và các chuyên viên công nghệ thông tin hoàn thành sớm một website như vậy.