“Đa hệ” với Windows

Cách đây không lâu, máy tính cá nhân thường có cấu hình thấp, dung lượng ổ cứng nhỏ nên người dùng thường chung thủy “một máy tính, một hệ điều hành”. Đến nay, khi máy tính cấu hình cao, có ổ cứng dung lượng cực lớn đã trở nên phổ biến thì nhà nhà lại nảy sinh nhu cầu sử dụng không chỉ một, hai, mà thậm chí nhiều hệ điều hành (HĐH) hơn nữa.

Nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao từ phía các “thượng đế” của e-CHÍP về cái khoản “đa hệ” (điều hành) này, xin giới thiệu cách cài đặt nhiều HĐH trên một máy tính và những trục trặc thường gặp khi thực hiện.

Trước khi bắt đầu, các bạn nên chú ý một số quy ước sau để thay đổi cho phù hợp với máy tính của mình:

Ổ cứng tiến hành cài đặt gồm bốn phân vùng: C, D, E, F. Trong đó, C là phân vùng chính (Primary Partition). Phân vùng mở rộng (Extented Partition) được chia thành ba phân vùng logic là D, E, F. Phân vùng C được thiết lập là Active Partition. Tất cả các phân vùng đều sử dụng FAT32 vì nó được hỗ trợ bởi tất cả Windows.

HĐH sử dụng trong bài viết này là các phiên bản Windows 9x/ME, 2000, XP.

Cách phân chia ổ cứng bằng PQ Partition Magic và cách cài đặt một HĐH cụ thể đã được trình bày chi tiết trong các số e-CHÍP trước (số 5 trang 30, và số 16 trang 30), mời các bạn xem lại.

Khi chia ổ cứng thành các phân vùng khác nhau, bạn nên dự kiến trước phân vùng nào sẽ cài đặt HĐH, phân vùng nào để chứa dữ liệu để đặt tên tương ứng. Ví dụ: Với phân vùng C dùng để cài đặt Windows XP, bạn có thể đặt tên là WinXP. Phân vùng E dùng để chứa dữ liệu, bạn có thể đặt tên là Data, v.v...

Nên cài đặt các HĐH Windows khác nhau trên những phân vùng khác nhau vì trong cấu trúc thư mục, file mặc định của các HĐH Windows có một số trùng lắp như: Program Files, Documents and Settings, Recycled Bin...

Bạn cũng nên tập thói quen sau: Đối với những phân vùng dùng để cài HĐH thì chỉ để cài HĐH và phần mềm thôi, tất cả dữ liệu như văn bản, e-mail, v.v... nên đặt ở một phân vùng khác để khi cần, có thể format phân vùng chứa HĐH để cài đặt lại hoặc bung ghost mà không cần lo lắng đến việc sao lưu dữ liệu nữa.

Ngay sau khi cài đặt HĐH và các phần mềm thường dùng, bạn nên dùng ghost để tạo bản sao (image) để khi cần, chỉ việc bung ra là dùng được ngay, không cần phải cài đặt lại, rất mất thời gian.

Nếu đây là lần đầu tiên chíp cái món “đa hệ” này, hoặc không muốn có “rắc rối” xảy ra trong quá trình thực hiện thì bạn nên cài đặt theo thứ tự ưu tiên sau đây: Windows 9x/Me – Windows 2000 – Windows XP.

- Chuẩn bị: Đĩa CD cài đặt HĐH. Đĩa CD khởi động được, có chứa các phần mềm như Partition Magic, Ghost, v.v... Đĩa mềm.

- Tiến hành:

Trước tiên, bạn hãy cài Win9x/Me vào phân vùng C.

Tiếp theo, khởi động lại máy bằng đĩa cài đặt Win2000 và tiến hành cài đặt như bình thường. Khi đến bước chọn phân vùng cài đặt, bạn hãy chọn phân vùng D. Ở bước này, nếu trước đó bạn đã đặt tên phân vùng theo quy ước đã nói ở trên, bạn có thể dễ dàng chọn phân vùng cài đặt mà không bị nhầm lẫn.

Ngay sau khi nhấn Enter, bạn sẽ gặp bảng sau:

Hãy chọn dòng cuối cùng: Leave the current file system intact, nhấn Enter để tiếp tục. Quá trình sau đó diễn ra như bình thường.

Sau khi cài đặt xong Win2000, trong lần khởi động đầu tiên, bạn sẽ trông thấy một menu cho phép bạn chọn lựa khởi động từ Win9x/Me hay Win2000. Hãy thử vào từng HĐH xem, nếu không có gì trục trặc thì hãy bỏ đĩa cài đặt WinXP vào và khởi động lại máy.

Mọi việc tiến hành tương tự với lưu ý nhỏ là chọn phân vùng E để cài đặt WinXP. Khi quá trình cài đặt đã hoàn tất, trong lần khởi động đầu tiên, bạn sẽ có một menu với ba chọn lựa là Win9x/Me, Win2000 và WinXP. Một lần nữa, hãy thử vào từng HĐH xem, nếu mọi việc suôn sẻ thì bạn đã thành công rồi đấy. Quá đơn giản phải không các bạn?

Tuy nhiên, trong thực tế, khi cài đặt nhiều HĐH trên một máy tính, bạn sẽ gặp một số vấn đề rất khó chịu. Sau đây là một số tình huống thường gặp và cách thức xử lý chúng:

Do Win9x và WinMe đều không có khả năng quản lý việc khởi động kép, mỗi lần chỉ có thể khởi động vào một HĐH, còn HĐH kia sẽ bị ẩn đi, nên bạn phải sử dụng một phần mềm cho phép chuyển phân vùng D thành phân vùng thứ hai trong Primary Partition. Rồi cài một phần mềm quản lý khởi động nếu không muốn thực hiện công việc thiết lập Active cho phân vùng chứa HĐH muốn khởi động như đã nói ở trên.

Có rất nhiều phần mềm dùng để quản lý khởi động đa hệ điều hành như PQ Boot Magic, System Commander, Acronis OS Selector, BootStar, v.v... (Tham khảo bài viết “Cài nhiều HĐH với Partition Magic” trong số này)

2. Tôi đang sử dụng Win2000/XP trên phân vùng C, nay tôi muốn cài thêm Win9x/Me vào phân vùng D. Sau khi cài xong thì Win2000/XP không khởi động được nữa mà vào thẳng Win9x/Me. Tôi phải làm thế nào đây?

Trước tiên, hãy vào Win9x/Me, tạo một đĩa mềm khởi động bằng cách vào Control Panel, chọn Add/Remove Program, chọn tab Startup Disk. Cho đĩa mềm vào ổ, nhấn nút Create Disk...

Vào thư mục C:\Windows\Command, tìm và chép tập tin Debug.exe và tập tin Fdisk.exe vào đĩa mềm khởi động.

Tiếp theo, mở Notepad lên và gõ vào những dòng sau (lưu ý chữ O, số 0 và khoảng trắng)

L 100 2 0 1

N C:\BOOTSECT.DOS

R BX

0

R CX

200

W

Q

Sau đó vào File, chọn Save as, trong mục File name gõ vào “echip.scr” (có luôn dấu nháy).

Chép tập tin echip.scr vừa tạo ra vào đĩa mềm khởi động.

Khởi động lại máy bằng đĩa mềm khởi động.

Tại dấu nhắc A:\> bạn gõ vào dòng lệnh sau rồi nhấn Enter:

A:\>debug <echip.scr

Sau khi quá trình debug dừng lại ở chữ Q, bạn hãy lấy đĩa mềm ra, cho đĩa CD cài đặt WinXP vào và nhấn Ctr – Alt – Del để khởi động lại máy từ đĩa CD.

Sau khi khởi động từ đĩa CD cài đặt, đến màn hình Setup, thay vì nhấn Enter để cài đặt, bạn hãy nhấn R để vào Recovery Consol.

Chờ một lát, khi nhìn thấy dòng chữ: “Which XP installation you want to log into”, bạn hãy gõ vào con số đứng trước dòng có chứa WinXP, thông thường là số 1, nhấn Enter.

Tiếp theo, bạn sẽ được yêu cầu nhập vào password mà bạn đã tạo ra cho Administrator trong quá trình cài đặt, sau đó nhấn Enter. Nếu không thiết lập password này, hãy để trống và nhấn Enter.

Ngay lúc đó, dấu nhắc C:\Windows sẽ hiện ra. Bạn hãy gõ vào dòng lệnh sau và nhấn Enter: C:\Windows\fixboot

Sau đó, gõ vào chữ Y và nhấn Enter. Khi nào dấu nhắc xuất hiện trở lại, bạn hãy lấy đĩa CD cài đặt ra và gõ vào dòng lệnh Exit rồi nhấn Enter để khởi động lại máy.

Lúc này, menu cho phép chọn lựa HĐH khởi động đã xuất hiện trở lại rồi đó.

3. Tôi đang sử dụng WinXP ở phân vùng C, tôi muốn cài thêm Win2000 vào phân vùng D có được không?

Bạn cứ tiến hành cài đặt Win2000 vào phân vùng D như bình thường. Sau khi quá trình cài đặt hoàn tất, hãy khởi động lại máy bằng đĩa cài đặt WinXP.

Đến màn hình Setup, hãy chọn R để vào Recovery Consol như đã trình bày ở trên.

Tại dấu nhắc C:\Windows hãy lần lượt gõ vào những dòng lệnh sau (sau mỗi dòng nhấn Enter, chú ý dấu trừ -, dấu \, khoảng trắng và X là ký tự chỉ ổ đĩa CD chứa đĩa cài đặt WinXP, không gõ những dòng chữ trong dấu ())

FIXBOOT (nhớ gõ y và nhấn Enter)

CD \ (về thư mục gốc phân vùng C)

ATTRIB -H NTLDR (bỏ thuộc tính Hidden)

ATTRIB -S NTLDR (bỏ thuộc tính System)

ATTRIB -R NTLDR (bỏ thuộc tính Readonly)

ATTRIB -H NTDETECT.COM

ATTRIB -S NTDETECT.COM

ATTRIB -R NTDETECT.COM

COPY X:\I386\NTLDR C:\ (chép file ntldr từ thư mục I386 trên đĩa CD vào thư mục gốc phân vùng C)

COPY X:\I386\NTDETECT.COM C:\ (tương tự với file ntdetect.com)

Sau đó, khởi động lại máy.

4. Tôi đang sử dụng Win9x/Me trên phân vùng C và WinXp trên phân vùng D, do máy khá yếu nên muốn gỡ bỏ WinXP. Tôi đã format phân vùng D, nhưng mỗi khi khởi động thì menu chọn lựa lại xuất hiện. Có cách nào xóa bỏ menu này để vào thẳng Win9x/Me không?

Trước tiên, bạn hãy vào Win9x/Me, mở Windows Explorer lên. Vào menu View, chọn Options, chọn tab View, chọn mục Show all files. (Đối với WinMe, Tools, chọn Option, chọn tab View, chọn mục Show hidden files and Folders và bỏ chọn mục Hide protected operating system files). Nhấn OK. Sau đó vào thư mục gốc của phân vùng C, tìm và xóa ba tập tin sau: ntldr, bootsect.dos, NTDETECT.COM. Sau đó, khởi động lại bằng đĩa mềm đã nói ở trên. Tại dấu nhắc A:\> bạn hãy gõ vào những dòng lệnh sau (chú ý khoảng trắng, nhấn Enter sau mỗi dòng):

A:\>fdisk /mbr

A:\> sys C:

Khởi động lại xem, bạn sẽ tiến thẳng vào Win98 mà không gặp một chút trở ngại nào.

5. Tương tự như trên, nhưng thứ tự ngược lại, Win9x/Me ở phân vùng D và WinXP ở phân vùng C?

Trường hợp này khá phức tạp và dài dòng nên không thể trình bày ở đây vì khuôn khổ có giới hạn. Theo tôi, nếu rơi vào trường hợp này và chưa có kinh nghiệm, bạn nên sao lưu dữ liệu quan trọng, format cả hai phân vùng và cài đặt lại Win9x/Me trên phân vùng C thì sẽ dễ dàng hơn.

Nếu vì lý do đặc biệt nào đó buộc phải giữ lại Win9x/Me hay quyết tâm “vọc”, bạn có thể liên hệ với tôi qua e-mail cuong2005@zapo.net để trao đổi thêm.

6. Tôi cũng đang sử dụng hai hệ điều hành như trên, nhưng thay vì gỡ bỏ Win2000/XP, tôi lại muốn gỡ bỏ Win9x/Me thì có được không?

Được, tuy nhiên nếu không có gì quan trọng, bạn nên format cả hai partition và cài lại Win2000/XP. Nhưng nếu vì lý do đặc biệt nào đó mà phải giữ lại Win2000/XP, bạn có thể làm như sau:

Trường hợp 1: Win9x/Me ở phân vùng C, Win2000/XP ở phân vùng D. Khởi động vào Win2000/XP, mở Windows Explorer lên, vào Tools, chọn Option, chọn tab View, chọn mục Show hidden files and Folders và bỏ chọn mục Hide protected operating system files. Chuyển sang phân vùng C (phân vùng cài đặt Win9x/Me), tìm và sao lưu các tập tin sau: boot.ini, ntldr, NTDETECT.COM vào một thư mục nào đó trên phân vùng D (phân vùng cài đặt Win2000/XP).

Xóa sạch tất cả các thư mục và tập tin trên phân vùng C (chú ý: xóa chứ không format), sau đó chép các tập tin đã sao lưu ở trên vào lại thư mục gốc phân vùng C.

Nhấp chọn tập tin boot.ini, nhấp phải, chọn properties, bỏ chọn mục Hidden và Readonly, nhấn OK. Sau đó, mở tập tin boot.ini lên bằng Notepad, tìm và xóa dòng này:

C:\="Microsoft Windows 9x/Me" (phần trong dấu nháy có thể khác ở máy bạn). Chuyển lên trên đầu, sửa mục Timeout = 0. Save và đóng boot.ini lại.

Tập tin boot.ini sau khi sửa sẽ có dạng như sau:

[Boot Loader]

Timeout=0

Default=multi(0)disk(0)rdisk(0)partition(2)\WinNT (hay Windows)

[Operating Systems]

multi(0)disk(0)rdisk(0)partition(2)\Windows=”Microsoft Windows 2000 (hay XP Professional)” /fastdetect

Từ giờ trở đi, mỗi khi khởi động máy, bạn sẽ vào thẳng WinXP. Một lần nữa, bạn nhớ không được format phân vùng C, và không được xóa ba tập tin đã nêu ở trên, nếu không bạn sẽ không vào được WinXP nữa.

Trường hợp 2: Win2000/XP ở phân vùng C và Win9x /Me ở phân vùng D. Lúc này các tập tin boot.ini, ntldr, NTDETECT.COM đã nằm trên phân vùng C nên bạn chỉ cần format phân vùng D và sửa lại tập tin boot.ini tương tự như trên là xong. Nội dung tập tin boot.ini có khác đôi chút, tuy nhiên bạn cứ sửa lại như sau:

[Boot Loader]

Timeout=0

Default=multi(0)disk(0)rdisk(0)partition(1)\WinNT (hay Windows)

[Operating Systems]

multi(0)disk(0)rdisk(0)partition(1)\Windows=”Microsoft Windows 2000 (hay XP Professional)” /fastdetect

Chú ý: Bạn có thể tải về các file đã nêu trưng bài này như: echip.scr, ntldr, ntdetect.com (cho Win2000/XP) tại địa chỉ www.echip.com.vn.

Tham khảo thêm:

http://www.dougknox.com/xp/tips/xp_repair_9x.htm,

http://www.mcc.ac.uk/grub/multiboot_1.html,

http://www.powerquest.com