Tại tôi, hay tại bo mạch chủ?

Lần đầu tiên, tôi tự mình thử ráp một máy tính cá nhân. Sau khi ráp xong, tôi bật máy lên mà nó... không thèm khởi động! Bạn tôi nói chắc là “có vấn đề” ở bo mạch chủ, tại tôi thao tác không đúng, hay cũng có thể tại cái bo mạch chủ bị hư. e-CHÍP có thể hướng dẫn tôi cách chi để kiểm tra? (Nguyễn Tinh Trúc, P. Vĩnh Trường, Nha Trang)

- Võ Văn Thành (SAMIS): Bạn nên thử làm theo các bước như dưới đây để kiểm tra:

- Gỡ đầu cắm nguồn của bộ cấp nguồn (power supply) trong máy khỏi ổ cắm điện, đảm bảo bộ cấp nguồn được thiết lập đúng điện áp (110 hay 220 volt) ở ổ cắm điện. Kiểm tra lại công tắc chuyển đổi 110/220 ở phía sau lưng của bộ cấp nguồn của máy.

- Quan sát bằng mắt hoặc đưa tay ra phía sau lưng bộ cấp nguồn để xác định xem quạt (giải nhiệt của bộ cấp nguồn) có làm việc không.

- Nếu không, cần sửa chữa bộ cấp nguồn và thay nó nếu cần.

- Nếu quạt làm việc, thử thay một nguồn cấp điện khác (đôi khi có nguồn cung cấp cho quạt nhưng không có nguồn cấp cho bo mạch chủ).

- Cắm trực tiếp dây nguồn của máy tính vào một ổ cắm điện mà bạn biết chắc là đang hoạt động tốt (đèn sáng khi cắm vào ổ này).

- Kiểm tra lại xem bạn có đặt bo mạch chủ sai vị trí và làm ngắn mạch (nối tắt mạch điện) ở mặt dưới của bo mạch chủ không.

- Kiểm tra/lắc và lắng nghe xem có vật bằng kim loại nào bị rớt ra (do vặn ốc không chặt) ở phía trên và dưới bo mạch chủ, hay lọt vào giữa các khe cắm không.

- Quan sát cẩn thận các khe cắm PCI, AGP hay bất kỳ khe cắm nào trên bo mạch chủ, xem có bất kỳ tiếp xúc nào bị gập cong/ngắn mạch không. Đôi khi, một card mở rộng (như card màn hình chẳng hạn) sẽ bị bật khỏi khe cắm (slot) chỉ chút xíu thôi nhưng cũng đủ làm cho hệ thống không khởi động được và nó cần phải được ấn vào cuối khe cắm để tiếp xúc cho chặt.

- Kiểm tra xem trên bo mạch chủ có bộ phận nào bị gãy hay bị cháy không.

- Kiểm tra cẩn thận các muội than màu đen (có khả năng dẫn điện và có thể làm ngắn mạch) từ những miếng đệm tồi. Chùi sạch các muội than này và thay thế thủ phạm sinh ra muội than.

- Tìm các chân bị gập cong/bị gẫy ở các đầu nối trên bo mạch chủ và bẻ thẳng trở lại (trường hợp chỉ bị cong).

- Đảm bảo loa (trong thùng máy) được kết nối vào bo mạch chủ. Nếu bạn nghe được các tiếng kêu “bíp”, thử giải mã các tiếng kêu này xem bị sự cố ở phần nào.

- Nếu không có tiếng kêu bíp, kiểm tra lại hết tất cả các jumper.

- Ấn tất cả các con chíp được cắm trên các bệ cắm (socket - không phải loại chip hàn chết trên các bo mạch) để cố cắm chặt chúng trở lại (phòng khi có con chip nào chưa được ấn chặt vào bệ cắm).

- Bạn đang sử dụng CPU gì? Nhớ phải đảm bảo đúng điện áp nhân (core voltage) của CPU.

- Đảm bảo jumper của pin CMOS nằm đúng vị trí. Một số nhà phân phối giao hàng với tình trạng jumper nằm sai vị trí.

- Tìm jumper dùng để xóa CMOS, đặt nó vào vị trí xóa khoảng vài phút, đặt nó trở lại vị trí bình thường, cắm dây nguồn, bật công tắc điện lên. Nếu bạn bật nguồn khi jumper nằm ở vị trí xóa CMOS thì bạn có thể làm hư bo mạch chủ.

- Tháo tất cả các card mở rộng (như card âm thanh, card mạng,...) ngoại trừ card màn hình.

- Gỡ tất cả các cáp nối với tất cả các ổ đĩa, gỡ tất cả các cáp ngoại trừ cáp nguồn, cáp nối với công tắc và cáp nối loa trong máy, kết nối bộ cấp nguồn với bo mạch chủ để cấp điện cho bo mạch chủ, cắm lại các thanh RAM cho chặt, ấn chặt card màn hình vào khe cắm và cố định bằng cách siết chặt ốc và không gắn thêm card nào khác (ấn xuống ở phía trước và phía sau card màn hình và đảm bảo nó đã gắn chặt và đúng vị trí bằng cách quan sát dọc theo khe cắm PCI hay AGP mà bạn gắn card màn hình), kết nối cáp nối với công tắc nguồn và loa.

- Kiểm tra đầu cắm màn hình xem các chân có bị gập cong hay lệch vị trí chăng, kết nối màn hình với máy. Kiểm tra cáp nguồn của màn hình.

- Cắm lại hay thay thế các thanh RAM nếu nghi ngờ RAM hư.

- Kiểm tra xem các chân của CPU có bị gập cong hay không.

- Thử một bộ xử lý khác. Chú ý: Nếu bạn bật nguồn đối với một bo mạch chủ sử dụng bộ xử lý Athlon hay Duron mà quên không cấp nguồn cho quạt giải nhiệt, thậm chí chỉ trong vài giây bạn cũng có thể làm cháy CPU.

- Kiểm tra pin CMOS bằng một đồng hồ đo điện. Điện áp khoảng 3 volt (2,8 cũng được).

- Thử một card màn hình khác (nếu không biết rõ card màn hình có bị hư hay không)

- Kiểm tra xem liệu CPU và bộ nhớ có làm việc với một bo mạch chủ khác hay không.

- Tháo bo mạch chủ khỏi thùng máy, đặt nó lên trên hộp giấy đựng bo mạch chủ (hay trên một bề mặt đảm bảo cách điện tốt), gắn card màn hình, bộ nhớ, CPU, nguồn cấp điện cho bo mạch chủ và bật máy. Quan sát xem nó có khởi động không. Tôi đã từng gặp vài trường hợp máy hoạt động bình thường khi để bo mạch chủ nằm bên ngoài thùng máy và khi ráp trở lại vào thùng máy thì có cái tiếp tục chạy, có cái thì không (trường hợp không chạy thì có thể do bo mạch chủ chạm mạch với thùng máy nhưng rất khó phát hiện). Tôi cũng đã thấy có trường hợp khi đặt bên ngoài thùng máy nó cũng không chạy ngay, mà ngày hôm sau nó lại chạy và từ đó chạy ngon lành luôn. Đó là một trong nhiều bí ẩn chưa giải đáp được trong việc ráp máy PC.

- Nếu đã thực hiện các bước kiểm tra trên mà vẫn không tìm ra nguyên nhân và không có cách chi làm cho máy chạy được thì bạn cần ra nơi bán bo mạch chủ nhờ họ kiểm tra và đổi cái mới nếu thật sự bo mạch bị hư.