Từ bằng MICROSOFT đến bằng SUN: Học tại gia chẳng bằng học ở trường
TRẦN ĐỨC MINH

Kinh nghiệm “học và thi cái đùng” để lấy hai loại chứng chỉ của Microsoft và Sun được tác giả kể lại, với dụng ý mách nhỏ cho những bạn nào muốn kiếm một cái chứng chỉ quốc tế lận lưng hòng dễ tìm việc làm.   

Bằng Microsoft: Bạn có muốn... luyện thi?

Lúc Microsoft mới đưa những chứng chỉ ra thị trường, những người nào có bằng Microsoft đều giỏi cực kỳ. Chứng chỉ của Microsoft có nhiều hướng chia theo ngành nghề, quản lý mạng như việc tôi đang làm là MCSE (Microsoft Certified System Engineer). Tôi chỉ biết về MCSE thôi nên chỉ nói về cái này.

MCSE có bảy môn thi, gồm năm môn bắt buộc, hai môn tự chọn. Qua được môn bắt buộc đầu tiên thì được cấp cái bằng MCP (Microsoft Certified Professional) cầm chơi, kèm theo một cái logo và mấy cái địa chỉ web truy cập (giới hạn cho các MCP trở lên), một kiểu forum của giới này vậy thôi. Thi đủ bảy môn thì được Microsoft gửi về cái chứng chỉ MCSE có chữ ký của Bill Gates rất... oai! Về hình thức, chứng chỉ này y chang không khác gì MCP, chỉ có chữ nào ghi MCP thì thay bằng MCSE. Trên lý thuyết, người nào đạt bằng này là có thể “xuống núi hành hiệp” về ngành kỹ sư hệ thống. Mấy năm gần đây, Microsoft đưa ra thêm một cái MCSA (Microsoft Certified System Administrator) kiểu như chứng nhận nửa vời cho những ai qua được nửa đường MCSE rồi. Người nào nản chí thi rớt hoài có thể cầm MCSA đi... khoe cũng được. Không đến nỗi nào!

Gần đây, với những trang web “braindumps” (nhồi sọ), kiểu như forum cho dân học tủ đi thi xuất hiện nhiều quá, những kỳ thi Microsoft trở nên không còn quá khó nữa. Theo nhận định của tôi thì học thuộc lòng chừng ba cái bài thi mẫu cũng dư sức qua cầu rồi. Lý do: Sách vở không chính quy của Microsoft... ẹ quá, đọc thì hiểu thêm nhưng sẽ không bao giờ đủ kiến thức thi. Trái lại, đọc tài liệu thi mẫu thì giống như mì ăn liền, 80% là đậu, hấp dẫn hơn nhiều. Ngay cả những trung tâm ăn theo dạy các chương trình cấp chứng chỉ Microsoft bây giờ cũng qua loa hết giáo trình, rồi dạy luyện thi cho hấp dẫn người học. Dĩ nhiên, những người này dù thi đậu cũng không vượt trội so với những ai ít may mắn hơn. Tất nhiên, không bao gồm một số ít ỏi trung tâm nghiêm chỉnh, đào tạo ra lò MCSE thứ thiệt, nhưng mấy cái trung tâm này biết cách... thu tiền lắm.

Hai tháng hay bốn ngày? Học ở trường vẫn tốt hơn

Trong thị trường xin việc kỹ sư hệ thống bây giờ, bạn có thể đọc thấy ở đâu cũng đòi MCSE trong khi thực chất công việc có thể chẳng đòi hỏi một mức đẳng cấp cao đến như vậy. Mà MCSE bây giờ chắc gì đạt được thực chất như trước! Do cần tìm cơ hội làm việc sau khi ra trường nên tôi cũng phải cố gắng thi để có cái bằng MCSE trình ra khi nạp đơn xin việc làm. Lệ phí thi mỗi môn để lấy được MCSE là 60 USD (nghe đồn sắp sửa tăng). Lúc tôi nạp đơn vào British Petroleum (BP) thì tôi chỉ mới xong hai trong bảy môn thi thôi vì tiền đắt quá, không có khả năng thi hết. Nhưng may mà BP cũng... OK! Khi tôi đi làm rồi, BP lại tài trợ tiền lệ phí này cho tôi thi tiếp để khuyến khích nhân viên. Công việc của nhóm Windows trong BP thực sự cần một đẳng cấp MCSE. Gần đây, tôi chuyển sang làm việc ở nhóm Unix nên phải tiếp tục... “luyện chưởng” với Sun Microsystems.

Lần này, BP cho tôi sang Singapore để học liên tiếp ba khóa trong vòng ba tuần lễ về Solaris để lấy chứng chỉ SCSA. Bên Sun cũng có những bằng cấp tương tự như Microsoft nhưng có vẻ có giá trị hơn nhiều, và cũng không lằng nhằng rối rắm như Microsoft. Cao nhất có SCNA (Sun Certified Network Admin), tương tự MCSE. Thấp hơn chút có SCSA (Sun Certified System Admin). Vậy thôi! Học thật nhiều, thi cái đùng là được (hai kỳ thi cho SCSA, tiếp thêm một kỳ nữa cho SCNA). Tiền thi cũng đắt gấp ba lần Microsoft (có lẽ hiếm hơn nên đắt hơn). Có lần tôi hỏi Trung tâm Saigon CTT, nơi được xem là trong hàng “ngũ bá chánh phái” bây giờ, số người thi Microsoft nhiều không kể xiết, trong khi lâu lâu mới có một người thi SCSA, còn SCNA càng hiếm hoi hơn.

SaigonCTT chỉ mới khởi đầu những khóa học về Sun nên lâu nay những công ty sử dụng Sun nhiều thường phải đưa nhân viên ra nước ngoài học. Những khóa học của Sun như tôi học ở Singapore không có ở Việt Nam. Một khóa của SaigonCTT dài tới hai tháng hoặc hơn (tùy người học có thời gian nhiều, ít). Trong khi cũng khóa này ở Singapore dạy bốn ngày, 32 giờ. Hết! Nhưng họ dạy chất lượng lắm, lúc đó tôi không biết chút gì mà cuối khóa nhìn quyển sách 1.000 trang hơn, không còn gì thắc mắc (mọi người đều thế cả). Hai khóa sau đó cũng thế. Họ có sư phạm lắm.

Việc học hàm thụ để lấy các chứng chỉ Sun hay Microsoft thì tôi chưa nghe bao giờ, chỉ có tự học hoặc đến trường mà thôi. Tài liệu của Sun thì cho miễn phí nên chẳng ai thèm ăn “mì ăn liền”. Còn của Microsoft thì... dấu kín, không vào trung tâm sẽ không bao giờ có. Mà có rồi thì để xài một mình thấy kỳ lắm, bèn đem lên forum chia sẻ...

Chuyện tự học chắc chắn không thể tốt bằng đi học ở trường - dù là Sun hay MCSE - nếu như muốn có thực học. Lý do: Chuyên ngành này đòi hỏi thực tập rất nhiều mà học ở nhà ít khi có đủ điều kiện trang bị máy móc. Chẳng qua vì học phí đắt quá, hoặc là trung tâm không uy tín, nên mới phải tự học tại gia. Nhưng riêng với Sun thì chuyện tự học ở Việt Nam là gần như bất khả thi, vì kiếm mua một cái máy Sun Workstation không dễ (và không rẻ), trong khi Linux - một hệ điều hành gần giống - lại rất phổ biến.