ROBOCON 2003: “Nỗi kinh hoàng” SAM4
HỒNG NHUNG - MỸ LỆ

BKCT, một đội tuyển gồm bốn sinh viên lớp K44, Khoa Cơ - Tin trường Đại học Bách khoa Hà Nội, đã gây sự chú ý ở cuộc thi năm nay không chỉ vì đi “ngang” mà còn vì SAM4 của họ luôn hạ "nốc ao" các đối thủ.

Hồ Vĩnh Hoàng, Nguyễn Quang Huy, Bùi Trọng Trường và Nguyễn Duy Thắng - bốn thành viên của BKCT đã làm việc ngày, đêm trong hai tháng để thai nghén “SAM4” và mất tám ngày để biến các ý tưởng này thành hiện thực.

SAM4 của BKCT có dáng dấp như một dàn... hoả tiễn Cachiusa một thời lừng lẫy. Cũng vì vậy, bốn anh chàng là “cha đẻ” của con robot này đã quyết định khai sinh lại cho nó: đổi từ “Spider Man” (Người Nhện, tên gọi ban đầu) thành “SAM4” cho ra vẻ... tên lửa. SAM4 là một hệ thống ống bắn cầu tự động gồm 12 nòng chứa 20 cầu mây, có ống dẫn hướng với độ chính xác cao. Tám nòng dưới cùng của SAM4 chứa tám quả cầu để bắn vào tám cụm rổ xung quanh. Ba nòng bên trên chứa chín quả cầu, giữ “trọng trách” chinh phục cụm rổ trung tâm. Nòng cao nhất chứa ba quả cầu còn lại phục vụ... bắn phá bóng được xếp sẵn cho robot của đối phương. SAM4 có thể đứng tại chỗ, bắn cầu vào tất cả các rổ trong khoảng... 2,5 giây.

“Đây là một phát kiến rất lớn của cả đội” - bà Nguyễn Kim Hoa, thành viên Ban Tổ chức cuộc thi nhận xét như vậy – “Ý tưởng này rất thông minh, không theo lối mòn của tư duy. Các đội thường chỉ nghĩ đến việc phải đi đến tận rổ để bỏ cầu vào, còn BKCT đã phát hiện ra nhược điểm của luật thi lần này là sân chơi quá nhỏ, có thể đứng tại chỗ bắn cầu vào rổ. Thực tế thi đấu cho thấy SAM4 có cơ cấu bắn cực kỳ chính xác. Để tìm mục tiêu ở các vị trí, góc độ khác nhau như thế, có rất nhiều phép toán phải giải và BKCT đã làm được điều đó trong khi nhiều đội cũng chọn “cơ chế bắn” nhưng không hiệu quả. Chưa kể SAM4 còn có cấu trúc rất đẹp...”.

BKCT kiểm tra SAM4

Bốn bạn trẻ tạo ra SAM4 đã tính toán chính xác chuyển động xoay của cụm rổ để bắn cầu vào. Khi quả cầu thứ nhất được phóng ra, nó được tính toán để có thể đẩy cụm rổ quay nhẹ, đưa miệng rổ thứ hai vào tầm ngắm và cứ lần lượt như thế trong khoảng 2,5 giây với cụm rổ trung tâm. Mặt khác, vì SAM4 bắn cầu với tốc độ khá cao nên nòng sẽ giật, do đó còn phải tính sao cho chuyển động này không làm hệ thống nòng bị sai lệch vị trí.

Ngoài hệ thống nòng, SAM4 còn được gắn thêm một cánh tay như một cái càng cua để bung ra khi cần... cản đường di chuyển của robot đối phương. Cánh tay này có thể tháo ráp dễ dàng theo chiến thuật từng trận.

Không tham gia từ vòng loại ở trường vì... chưa hoàn tất nên BKCT đã “một mình, một tên lửa” trực tiếp đến với cuộc thi Robocon. Thắng tuyệt đối trong ba trận vòng đấu bảng, SAM4 trở thành nỗi kinh hoàng của các đội phải đối đầu. Trước trận đấu loại trực tiếp vòng 16 đội, một đối thủ của BKCT là Danamecharob1 (Đại học Kỹ thuật, thuộc Đại học Đà Nẵng) đã tính toán phương án cản phá: đẩy những quả cầu của BKCT trong các rổ ra. Tuy vậy, Danamecharob1 đã không thành công. Thiết bị hình phễu do Danamecharob1 mới làm thêm không tiếp cận đúng tâm rổ để đẩy bóng ra như dự tính và SAM4 đã lập kỷ lục trong trận này: sáu quả “lọt” vào cụm rổ trung tâm. Công việc của robot điều khiển bằng tay chỉ là... điền vào chỗ trống ở hai vị trí robot tự động bắn trượt. Bằng SAM4, BKCT đã “chinh phục không gian” (theo quy định: cứ đưa một quả cầu vào mỗi rổ thuộc hai cụm rổ ngoài và trong, đưa ba quả cầu vào cụm rổ trung tâm trong hai phút là được công nhận đã “chinh phục không gian” và trận đấu đương nhiên kết thúc).

Hiểu rằng SAM4 sẽ bị các đội dự tứ kết, bán kết và chung kết xem là “đối thủ chính” nên bốn thành viên của BKCT đã phải tính hết các khả năng có thể bị đánh chặn để chuẩn bị “đối sách”. BKCT đã “nâng cấp” robot điều khiển bằng tay, xem đó như một cách tự vệ”. Theo thiết kế, robot bán tự động này cũng có khả năng “chinh phục không gian” dù chưa được tập dượt nhiều...

Tuy nhiên, Đội trưởng Hồ Vĩnh Hoàng vẫn tỏ ra chưa hài lòng về kết quả: “Theo dự tính, một mình SAM4 sẽ chinh phục không gian chỉ trong 2,5 giây nhưng nó không... hoàn thành nhiệm vụ, phải nhờ robot bán tự động trợ giúp”.

Do có một số đội khiếu nại, cho rằng SAM 4 không phải là robot tự động vì nó... không di chuyển nên giống một sản phẩm cơ khí hơn là tự động hóa, Ban Tổ chức đã hỏi nhà “làm luật” Thái Lan (nước chủ nhà của cuộc thi năm nay). Họ trả lời rằng robot tự động không có nghĩa là phải... di chuyển. Dù không “vi luật” nhưng để giải toả “thắc mắc”, trước vòng chung kết, những “cha đẻ” của SAM4 đã gắn cho nó bốn bánh xe. Tuy nhiên, khi thi, SAM4 vẫn đứng một chỗ, bắn cầu vào các mục tiêu. Các thành viên của BKCT giải thích thêm: “Chúng tôi chỉ quan tâm đến yếu tố hạ gục nhanh, tiêu diệt gọn, chiến thắng sớm nên đã triệt tiêu phần di chuyển. Tuy nhiên, nếu chiến thắng và được đi Thái Lan, BKCT sẽ có ba tháng để “mông má” cho SAM4 như gắn bộ vi điều chỉnh hướng bắn tự động, tạo cho SAM4 cánh tay, lập trình di chuyển cho SAM4 để sau khi bắn xong, nó sẽ bước lên một bước, quay ra bốn phía, khoanh tay chào khán giả, tung lá cờ Việt Nam lên và có thể là còn hát... Quốc ca Việt Nam nữa”!

Có lẽ phải kể thêm một chút về những người đã “đẻ” ra SAM4: Cả bốn đều quên ăn, quên ngủ để tính toán sao cho SAM4 bắn chính xác, sao cho SAM4 không bị đối phương vô hiệu hoá và sao cho SAM4... đẹp. Ham mê bộ môn tự động hoá nên cả bốn đăng ký dự thi ngay sau khi cuộc thi được trường phát động và đã nhận tài trợ ba triệu đồng. Tuy nhiên, do thai nghén lâu, “sinh” trễ nên cuối cùng nhà tài trợ chính cho SAM4 là... gia đình của cả bốn. Không có giáo viên hướng dẫn, không có chỉ đạo viên, ngày các đội khác lên tàu vào Nam dự chung kết, bốn anh chàng “cha đẻ” của SAM4 vẫn còn hì hục trong xưởng. Cuối cùng, để có mặt đúng thời điểm phải tập trung, “cha con SAM4” phải “đón”... máy bay.

Sát cánh thực hiện SAM4 đã khiến tình bạn giữa các thành viên trong nhóm bền chặt hơn, việc tự mày mò đã giúp cả nhóm mở mang thêm kiến thức, thêm kinh nghiệm. Xin chúc cả nhóm đi xa, vươn cao hơn với SAM4!