TRỢ THỦ MAPLE TRONG NHÀ TRƯỜNG

TS NGUYỄN QUỐC LÂN
(Bộ môn Toán ứng dụng, ĐH Bách khoa TPHCM)

Toán, Lý, Hoá và nhiều môn học khác trong nhà trường sẽ “dễ vô” hơn nếu học sinh nhìn thấy được các minh hoạ sinh động, rõ ràng, dễ hiểu, đồng thời không phải lặp đi lặp lại đến mức nhàm chán quá nhiều biến đổi công thức, tính toán đơn điệu. May mà trên thị trường hiện nay đã có sẵn nhiều phần mềm nổi tiếng hỗ trợ hiệu quả giáo viên, học sinh, sinh viên trong dạy–học, như Maple, Matlab, Matematica...

Đối với tôi, Maple là lựa chọn số 1 (mặc dù Matlab, Matematica,... ắt cũng thuộc hàng Ngũ nhạc kiếm phái - ngang ngửa một chín một mười!).

Hãy so sánh (rất khập khiễng) Maple với công cụ quen thuộc: máy tính bỏ túi. Nếu như máy tính bỏ túi chỉ tính toán với số cụ thể (làm sao máy bỏ túi khai triển!), Maple lại thực hiện được tính toán số lẫn tính toán hình thức. Từ rút gọn biểu thức, tính giới hạn, lấy đạo hàm hàm số tại bất kỳ, tìm nguyên hàm (không phải tích phân xác định nha) ở phổ thông, cho đến khai triển Taylor, tìm nghiệm giải tích của phương trình vi phân (dạng cơ bản), tính định thức, giải hệ phương trình tuyến tính (có tham số) ở đại học, Maple làm cái rẹt trong ε (epsilon) giây!

Còn về vẽ hình, đây là nghề của chàng. Nói chung không chỉ Maple, cả Matlab, Matematica hay hàng loạt phần mềm khác đều minh hoạ xuất sắc đồ thị hai chiều lẫn mặt cong trong không gian ba chiều, đồ thị toạ độ cực, tham số, hàm ẩn. Ác liệt hơn nữa, khả năng cho hình chạy sống động là “chuyện nhỏ” với Maple. Ở lớp học, chẳng hạn thay vì giải thích khản cổ rằng hyperbol là tiết diện sinh ra khi cắt hình nón bằng mặt phẳng song song với trục (khó tưởng tượng quá phải không?), giáo viên cứ việc cho học sinh xem hình sau đây vẽ trong Maple là xong:

Do đó, khả năng hỗ trợ trực quan của Maple trong việc dạy học phải nói là rất mạnh mẽ. Các giáo viên - giảng viên trên toàn thế giới lập hẳn Maple phái, đặt trụ sở ở http://www.mapleapps.com/, nơi công bố rất nhiều worksheet soạn sẵn trong hàng chục lãnh vực khác nhau để khách lướt qua xem, tải về (download) miễn phí mà sử dụng. Người viết bài này mất trọn cả đợt nghỉ Tết vừa rồi để download sơ sơ gần 1GB (không phải 1MB!) bài giảng về nghiền ngẫm. Mệt xỉu! Nhưng chưa thấm vào đâu vì search trên Google với từ khoá Maple Math, thấy có đến 208.000 địa chỉ bổ sung (!), Teaching with Maple ra 144.000 địa chỉ nữa (!). Đọc hết, chắc chết... quá!

Trên thị trường hiện có Maple bẻ khoá với các version 6.0, 7.0.

Maple 8.0 đã được hãng gốc tung ra từ cả năm nay, nhưng xem ra các “thợ bẻ khoá” Việt Nam vẫn đầu hàng (hay chưa thèm rờ đến?). Vài năm trước, theo hiểu biết nông cạn của người viết, mới chỉ có một cuốn sách hướng dẫn sử dụng Maple bằng tiếng Việt, nhưng bây giờ cũng đã thuộc hàng thất truyền. Nếu sau khi viếng thăm http://www.mapleapps.com/ và muốn thử sử dụng, sau khi cài đặt Maple, hãy vào phần Tutorials ở địa chỉ trên và download về tập bài giảng Maple Essentials (dạng nén, chỉ có 78,8kB). Mọi hướng dẫn đã được trình bày tỉ mỉ. Bạn chỉ cần một chút kiên nhẫn để làm quen và sử dụng thuần thục Maple.

Nói về Maple trong vài trăm chữ cũng như... bỏ muối xuống biển. Tốt nhất, bạn hãy tự xem và rút ra kết luận. Thực tế, Maple và các phần mềm khác đang làm thay đổi cách suy nghĩ, dạy và học Toán ở nhà trường đến mức nghe đâu sẽ có hẳn hòi một cuộc hội thảo về “Dạy và học Toán trong thời đại mới” vào cuối năm nay ở Việt Nam!