VGA & SOUND ON-BOARD:
GIẢI PHÁP... “BÌNH DÂN”
PHẠM HỒNG PHƯỚC

NGOÀI CHUYÊN LÀM CHO MÁY TÍNH trở nên gọn nhẹ hơn, On-board - giải pháp tích hợp thiết bị ngay trên mainboard, nhắm vào mục tiêu chính là giảm giá thành của hệ thống. Bạn thử tính: Với onboard, bạn khỏi cần sắm thêm card tăng tốc đồ họa (VGA) và âm thanh, nhờ vậy giá một chiếc máy tính có thể giảm ít nhất cũng cả trăm USD.

Về kiến trúc, thiết bị on-board chỉ là một con chip tí hon gắn trên mainboard chứ không phải là cả một chiếc card VGA hay card sound. Chính bộ chipset sẽ kết hợp với chip này để xử lý các chức năng đồ họa và âm thanh thông qua driver điều khiển và giao diện, do chính hãng sản xuất chipset hay một hãng thứ ba cung cấp.

Phổ biến nhất hiện nay là mainboard có tích hợp chip âm thanh (Sound onboard). Kế đó là có thêm cả chip tăng tốc đồ họa tích hợp sẵn (VGA on-board). Một số ít model còn có thêm modem onboard.

Có lẽ điều mà bạn quan tâm nhất là: Chất lượng của các loại thiết bị on-board này ra sao? Nói chung, đúng là tiền nào của nấy thôi. Một card sound trên máy tính không thể bằng một bộ amplifier chuyên nghiệp. Và một chip sound onboard chẳng thể so sánh với một card sound được. Được cái, càng ngày công nghệ càng tiên tiến hơn, chất lượng các thiết bị on-board càng được cải tiến và nâng cao hơn, không đến nỗi làm bạn quá thất vọng. Dĩ nhiên ở đây chỉ tính tới các nhu cầu sử dụng máy tính bình thường. Còn nếu đã là dân chơi game, nghe nhạc, xem phim, làm đồ họa sành điệu thì ngay các card tăng tốc đồ họa, card sound cũng còn phải bị nâng cấp liên tục nữa là, nói chi tới mấy em bé chip tích hợp tí tẹo tèo teo!

Ngoại trừ các mainboard quá rẻ tiền, còn thì nhà sản xuất đều cho bạn tùy chọn sử dụng (enable) hay tắt (disable) chức năng sound hay VGA on-board bằng cách chỉnh trong CMOS. Với những model mainboard đời mới, đặc biệt là của Intel, BIOS được phú cho “tư chất thông minh” khi phát hiện hệ thống có gắn card VGA rời, nó sẽ tự động “đình chỉ công tác” chip on-board.

Âm thanh on-board

Hầu như tất cả các mainboard hiện nay, từ loại bình dân tới “thượng lưu”, đều tích hợp sẵn chức năng âm thanh theo chuẩn AC97 codec.

Đặc tả AC97 cung cấp một giải pháp âm thanh chất lượng cao mà giá rẻ cho các nhà sản xuất mainboard. Nó chứa sẵn các mạch chuyển đổi analog-to-digital (A/D), digital-to-analog (D/A), và bộ trộn mixer của nhiều card sound hiện đại. Tuy nhiên, nó không làm việc trực tiếp với các bus chủ giống như bus PCI. Thay vào đó, nó liên lạc thông qua một chip giao diện gọi là trình điều khiển chủ (host controller). Chẳng hạn, driver thiết bị Ensoniq AudioPCI 97 hỗ trợ các card sound Ensoniq AudioPCI, ES1370 cũng như Creative Labs SoundBlaster PCI128.

Không giống như nhiều driver điều khiển thiết bị khác, driver AC97 không xuất hiện trong file cấu hình hệ thống. Thay vào đó, driver này được tự động đính kèm bởi các driver có yêu cầu tới nó. Cấu trúc của AC97 là tích hợp một nửa công nghệ xử lý âm thanh cần thiết vào chipset (ở Cầu Nam, South Bridge). Một nửa còn lại là một con chip riêng rẽ do một nhà cung cấp OEM khác cung cấp. Chip bổ sung AC (Additional Chip) này, thí dụ như AD1881, cung cấp các hiệu ứng (như hồi âm, reverb) đối với các tín hiệu âm thanh. Một số chip đời mới như Analogue Devices AD1885 cũng có thể cung cấp các hiệu ứng âm thanh cao cấp, như surround, thậm chí cả AC3.

Xin lưu ý thêm: Ngoài âm thanh, đặc tả AC97 còn bao gồm cả công nghệ Modem và LAN xây dựng sẵn bên trong chipset. Đó là lý do khiến cho việc thay đổi cấu hình AC97 Sound cũng có thể ảnh hưởng tới card AC97 Modem/LAN nếu nó đang có trên hệ thống. Vì thế, nếu có sử dụng card AC97 Modem/LAN (thường là loại SoftModem hay Modem/LAN on-board) dùng chung với giải pháp AC97 Sound on-board, bạn cần cấu hình lại cho card AC97 Modem/LAN ở vị trí Slave (vì mặc định AC97 sound phải là Master). Trong trường hợp tắt chức năng AC97 Sound, bạn phải cấu hình AC97 Modem/LAN ở vị trí Master (vì không thể có một thiết bị Slave mà chẳng có Master, không có chủ lấy gì có tớ ?)

Nếu có nhu cầu sử dụng âm thanh AC97, bạn nên tham khảo và hỏi kỹ nơi bán để mua các model mainboard có gắn các chip điều khiển âm thanh đời mới nhất.

Phía sau mainboard VGA on-board có thêm đầu cắm màn hình

- Một số hãng sử dụng chip quen thuộc của nhà Creative như CT5880 hay cao hơn nữa là SoundBlaster Pro.

- Đa số sử dụng trình điều khiển của SoundMAX. Trong trường hợp này, tốt hơn cả là bạn chọn thế hệ mới SoundMAX Cadenza. Chẳng hạn, mainboard Intel D845PEBT2 tuy cũng dùng chipset ADI 1980 nhưng thuộc hàng cao cấp với SoundMAX Cadenza có chức năng surround và sáu kênh (5.1). Ngoài các lỗ cắm âm thanh thông thường, nó có thêm ở phía sau thùng máy hai lỗ cắm cho loa sau (rear) và loa trung tâm (center), cùng hai lỗ cắm âm thanh cao cấp Digital S/PDIF và Optical S/PDIF (cáp quang).

- Gần đây, một số hãng mainboard như Asus, Gigabyte thích công nghệ của RealTek (RealTek ALC AC’97 CODEC) vì cho chất lượng âm thanh tốt và hỗ trợ nhiều chức năng hiện đại.

- Khá phổ biến với các mainboard của MSI, ECS,... là công nghệ C-Media 9739 CODEC hay C-Media 8738MX hỗ trợ 2/4/6 loa và có ngõ xuất SPDIF cũng cho chất lượng âm thanh khá thuyết phục.

- Nếu ai đã quen tai với card sound Yamaha “bình dân”, mainboard sử dụng chip Yamaha on-board ắt là một sự lựa chọn ưu tiên.

Tất nhiên, nếu có nhu cầu cao về chơi game, xem phim DVD hay nghe nhạc, bạn nên rán vét túi để tậu một cái card sound nghiêm túc. Giá bây giờ cũng khá mềm. Nếu không rướn nổi tới đỉnh “Hi-End” với Creative Audigy (loại PCI giá chừng 85 USD), bạn có thể hài lòng với Creative Live! 5.1 (chừng 31 USD), hay mèng lắm cũng “an phận thủ thường” với thế hệ XWAVE của Yamaha (dưới 10 USD mà còn có bớt).

VGA on-board

Cái vụ này hơi bị khác so với sound on-board à nghen. Bởi nó có tới ít nhất là ba dạng:

* Bộ xử lý đồ họa tích hợp luôn trong các bộ chipset của Intel, SiS, VIA,...

* Sử dụng chip tăng tốc đồ họa của một hãng thứ ba (như ATI, S3 Savage Pro, Trident,...) nhưng chia sẻ (share) bộ nhớ hệ thống.

* Trang bị trọn bộ chip tăng tốc đồ họa (dạng board-on-board) với bộ nhớ video riêng biệt gắn luôn lên mainboard (Xabre 200 trên mainboard của ECS).

Xịn nhất và ngầu nhất là thiết kế mới mà ECS vừa giới thiệu tại CeBIT 2003 ở Hannover (Đức). Hai model mainboard Game Union 648 (P4S8AG) cho Pentium4 và 746 (K7S7AG) cho AMD K7 là thế hệ mainboard đầu tiên trên thế giới kết hợp luôn bộ xử lý đồ họa GPU AGP 8X on-board. Các mainboard này được gắn thêm một bộ GPU Xabre 200 với 64 MB DDR bộ nhớ màn hình riêng biệt. Giải pháp này rất tuyệt, nhưng giá chỉ rẻ hơn khi gắn thêm một card AGP Xabre 200 rời. Đồng thời, nó cũng “triệt sản” luôn đường nâng cấp card AGP mới.

Mainboard ECS có gắn luôn cả GPU Xabre 200

Giải pháp gắn thêm chip xử lý đồ họa on-board của một hãng thứ ba mang tính trung dung. Chất lượng video tốt hơn dạng tích hợp và chipset, tuy nhiên vẫn phải chấp nhận chia bớt bộ nhớ hệ thống. ESC có mainboard K7SEM Socket A dùng chipset SiS 730S với bộ xử lý đồ họa SiS300 GPU cho phép chia sẻ tới 64MB bộ nhớ.

Phổ biến nhất và rẻ nhất là sử dụng chip đồ họa tích hợp sẵn trong bộ chipset. Intel có các chipset 810E và 815 cho Pentium III và gia đình i845G cho Pentium 4. SiS và VIA thì có nhiều chipset hỗ trợ VGA on-board.

Ngoài lợi thế chính là bớt được một mớ vốn đầu tư cho hệ thống, việc sử dụng VGA on-board còn giúp triệt tiêu được hiện tượng xung đột hệ thống. Nhờ tích hợp luôn vào chipset, nó hòa nhập vào cả hệ thống, ăn ý và phối hợp nhịp nhàng với CPU, khai thác tối đa các lệnh về multimedia của CPU, không xảy ra lỗi tương thích, đặc biệt là tình trạng “đụng” bộ nhớ RAM màn hình và RAM hệ thống.

Sound on-board trên mainboard Intel D845PEBT2 cao cấp với đầy đủ các ngõ xuất

Khá nhất hiện nay trong dòng họ VGA on-board tích hợp là Intel Extreme Graphics (IEG) trong chipset i845GE (Pentium 4). Nó có tốc độ nhân 266MHz, chia sẻ từ 32MB bộ nhớ hệ thống (nếu có 128MB) và tới 64MB (nếu bộ nhớ hệ thống từ 256MB trở lên). Cho dù là dạng “on-chipset”, IEG vẫn hỗ trợ màn hình đôi, xuất ra màn hình tinh thể lỏng LCD bằng cổng DVI (đạt DVO tối đa tới 330 mps), cũng như TVOut (bằng các card bổ sung ADD - AGP Digital Display gắn ở AGP Slot). Xét tổng thể, IEG thế hệ 1 (trong chipset i845G) tương đương với NVIDIA GeFroce2 MX200, nhưng có cái hơn, cái kém.

Bạn cần lưu ý:

* Mainboard tích hợp VGA on-board đắt hơn loại bình thường cùng cấu hình khoảng 10 USD.

* Cần phải gắn nhiều bộ nhớ hệ thống (tốt nhất là 256MB trở lên, nếu sử dụng Windows XP) và có CPU càng có tốc độ cao bao nhiêu, càng tốt bấy nhiêu.

* Nên chọn loại mainboard có thêm Slot AGP để khi có điều kiện có thể nâng cấp bằng card AGP rời.

Cho dù có mạnh tới đâu, giải pháp VGA on-board cũng chỉ có thể đáp ứng được các nhu cầu thông dụng của người sử dụng máy tính. Với người có nhu cầu multimedia và đồ họa cao hay chuyên nghiệp, tậu một card AGP rời vẫn là điều “e-CHÍP khuyên dùng”.