WML - CỬA NGÕ VÀO THẾ GIỚI “DI ĐỘNG”

HOÀNG NGỌC GIAO (SAMIS)

Khi chiếc máy tính để bàn được nối vào internet, trước mắt chúng ta mở ra một “đại dương” thông tin. Ngày nay, bạn đã quen thuộc ít nhiều với chuyện làm trang web (web page). Có lẽ bạn cũng đã từng biết đến những ứng dụng web (web application) cung cấp đủ loại dịch vụ qua mạng.

Nếu muốn trở thành người phát triển ứng dụng web (web developer), ngoài việc nắm vững HTML, ngôn ngữ đánh dấu để định dạng trang web, có “vô số” công cụ lập trình mà bạn phải lựa chọn để đầu tư cho sự nghiệp của mình: ASP, JSP, PHP,... Các phương tiện như vậy có nhiệm vụ tạo ra trang web một cách linh hoạt theo yêu cầu người xem.

Từ web đến WAP

Bạn thử hình dung: Khi điện thoại di động cùng các thiết bị cầm tay nói chung đều được nối (không dây) vào mạng internet và khi chúng không còn là “biểu tượng của sự thành đạt”, thế giới dịch vụ qua mạng chắc chắn sẽ tăng trưởng vượt bậc. Điều này có lẽ sẽ biến đổi sâu sắc cuộc sống của chúng ta hơn cả internet “có dây” hiện nay.

Một ngày nào đó, trong lúc “lang thang trên đường mưa rơi”, nghe lòng nức nở vì tan vỡ mối tình hờ qua mạng, điện thoại di động sẽ giúp ta giải sầu bằng cách truy tìm chỗ nào hiện có live show của ca sĩ từng làm ta đắm đuối lâu nay, đồng thời cho biết luôn giá vé vào cửa để ta kịp nắn lại cái hầu bao còm cõi vì “chát”. Thế rồi trong lúc ngẩn ngơ nhìn ngắm thần tượng trên sàn diễn, ta vừa lần mò vào địa chỉ mạng của ca sĩ ấy bằng điện thoại di động và bất ngờ biết được nhiều chuyện cực kỳ thú vị về chàng (hoặc nàng): thuở nhỏ thích chơi tạt lon, khoái ăn ổi xanh chấm tương đen, v.v...

Về mặt kỹ thuật, những điều vừa kể là câu chuyện của hôm nay, hoàn toàn không phải “khoa học giả tưởng”. Để cung cấp thông tin cho người hâm mộ qua điện thoại di động, ca sĩ phải có trang WAP (WAP page) trên mạng và điện thoại di động của ta phải có sẵn trình duyệt WAP (WAP browser). WAP (Wireless Application Protocol) hiện là giao thức nền tảng cho internet không dây, có vai trò tương tự như giao thức HTTP thông thường.

Nói chung, giao thức (protocol) của mạng là một tập hợp các quy ước ràng buộc sự liên lạc giữa hai phía. Bạn có thể hình dung sự liên lạc trên mạng giống như sự truyền tin bằng những... cụm khói, tiếng trống hoặc cờ hiệu. Phải có một loạt quy ước được hiểu rõ từ trước ở cả hai phía, sao cho bên gởi cũng như bên nhận luôn ứng xử thích hợp trong mọi tình huống, bảo đảm thông tin không bị sai lạc. Đấy chính là giao thức. Sự liên lạc không dây (giữa các thiết bị) có những thách đố đặc thù đòi hỏi một giao thức được thiết kế riêng, vì thế mà WAP xuất hiện.

Sau khi gửi đi một yêu cầu đến địa chỉ nào đó trên mạng, điện thoại di động của bạn sẽ nhận được một trang WAP. Trang WAP thường được định dạng bằng ngôn ngữ đánh dấu WML (Wireless Markup Language), có vai trò tương tự như HTML quen thuộc. Bản thân WML là một ứng dụng của XML, hiện nay đã trở thành chuẩn trên thực tế (de facto standard).

Có điều phải nói ngay: Nếu bạn hình dung trang WAP của một ca sĩ là sự thu nhỏ trang web sặc sỡ của ca sĩ ấy vào màn hình điện thoại di động thì đó lại là câu chuyện của tương lai! Với màn hình bé xíu, sự hiển thị hình ảnh và màu sắc còn rất hạn chế. Do vậy, trang WAP hiện nay chỉ dùng để cung cấp thông tin, không “nặng phần trình diễn” như trang web thông thường. Dù WML có tính đến việc chèn hình ảnh vào giữa các dòng chữ, dường như WAP vẫn còn là lĩnh vực của những chuyên viên kỹ thuật, chưa trở thành “sân chơi” của giới nghệ sĩ thiết kế (designer). Nếu muốn “đi tắt, đón đầu” sự phát triển rầm rộ sắp tới của ứng dụng WAP (WAP application) nhằm cung cấp nhiều loại dịch vụ cho người dùng điện thoại di động, bạn nên chuẩn bị ngay từ bây giờ.

Từ WAP đến... đâu?

Chuẩn bị gì đây? Những người lập trình web trong ngày đầu tập tễnh làm quen với HTML thường tạo ra những tập tin HTML thô sơ rồi dùng trình duyệt web xem thử. Cứ thế cho đến khi hiểu hết ý nghĩa của từng thẻ (tag) trong HTML. Sau đó họ mới tìm hiểu trình chủ web (web server) và thực hành với những công cụ sản sinh trang web. Để tiện việc học hành, người ta thường cài đặt trình chủ web và trình duyệt web trên cùng một máy (thực hiện đồng thời hai vai trò: máy khách và máy chủ web).

Với WAP, có lẽ bạn cũng nên theo lộ trình tương tự. Điều này nghĩa là bạn cần có trước tiên một trình duyệt WAP để tìm hiểu WML. Rất may, ta có thể lấy trình duyệt WAP miễn phí ở các hãng sản xuất điện thoại di động như Nokia, Motorola hoặc SonyEricsson. Không chỉ có trình duyệt WAP, bạn sẽ được người ta ưu ái “mến tặng” trọn bộ công cụ WAP (WAP toolkit), cho phép soạn thảo và thử nghiệm WML một cách thuận tiện.

Hình 1: Trình duyệt WAP (WAP browser) bên trong bộ công cụ WapIDE có khả năng mô phỏng các loại điện thoại di động của SonyEricsson, giúp bạn hình dung trang WAP đang soạn thảo được hiển thị ra sao trong thực tế. Trên hình là các điện thoại SonyEricsson T68m, T65 và R380s.

Chẳng hạn, “gõ cửa” SonyEricsson tại địa chỉ http://www.ericsson.com/mobilityworld/, bạn sẽ có bộ công cụ WAP mang tên WapIDE. Trình duyệt WAP bên trong WapIDE mô phỏng các loại điện thoại di động của SonyEricsson có khả năng kết nối internet (Hình 1), giúp ta thấy được kết quả cuối cùng hiển thị trên từng loại điện thoại trông ra sao. Bạn dễ dàng bấm nút trên các “điện thoại di động” ấy bằng con chuột của máy tính.

Thay vì rị mọ bấm nút “điện thoại di động” để đưa vào địa chỉ của một trang WAP trên internet (“hát-tê-tê-pê gì gì đó”), bạn có thể dùng bàn phím gõ vào ô địa chỉ phía trên cửa sổ trình duyệt WAP (rồi ấn Enter). Đối với tập tin WML có sẵn trên đĩa, bạn chọn Load URL trên trình đơn File rồi tìm đến thư mục cần thiết (giống như cách dùng trình duyệt web thông thường). Nội dung trang WAP sẽ xuất hiện trên màn hình cỏn con của “điện thoại di động”.

Ủa? Địa chỉ trang WAP cũng bắt đầu bằng “hát-tê-tê-pê” sao? Đúng thế đấy, bạn ạ. Trong thực tế, sau khi bạn bấm nút gửi đi địa chỉ một trang WAP, yêu cầu của bạn được tiếp nhận theo giao thức WAP bởi một máy tính cố định của nhà cung cấp dịch vụ. Máy tính ấy diễn dịch yêu cầu của bạn theo giao thức HTTP rồi gửi đến địa chỉ mà bạn đã nêu trong yêu cầu. Người ta nói rằng như vậy, máy tính đóng vai trò cửa ngõ WAP (WAP gateway). Khi nhận được nội dung trang WAP (tập tin WML nào đó chẳng hạn), cửa ngõ WAP sẽ biên dịch (mã hoá) nội dung ấy theo quy cách của WAP và gửi cho điện thoại di động của bạn. Nói ngắn gọn, internet chỉ đến với người dùng điện thoại di động thông qua cửa ngõ WAP (Hình 2).

Hình 2: Điện thoại di động liên lạc với internet thông qua cửa ngõ WAP (WAP Gateway). Cửa ngõ WAP là đầu mối liên lạc giữa hai “thế giới”: một bên dùng giao thức WAP, bên kia dùng giao thức HTTP.

Trình duyệt WAP trong bộ công cụ WapIDE liên lạc với một máy chủ cố định của hãng SonyEricsson đóng vai trò cửa ngõ WAP. Nhờ vậy, chiếc “điện thoại di động” trong WapIDE có khả năng truy cập những trang WAP trên internet.

Xin mời đọc bài viết đầy đủ (có thêm các mục Bên trong WML, Cài đặt bộ công cụ WAP) ở cùng mục Hồ lô: Biến! trên trang Web I-Today: http://www.i-today.com.vn/echip.