“BẮT MẠCH” ĐĨA CỨNG DÙM BẠN

VÕ VĂN THÀNH (SAMIS)

Máy của tôi gần đây chạy chậm và hay bị treo máy. Tôi cho chạy ScanDisk với kiểu kiểm tra (Type of Test) là Thorough và chọn Automatically fix errors (tự động sửa lỗi) nhưng chỉ chạy được khoảng 10% thì máy bị đứng. Có cách nào để khắc phục?

- Khi chạy ScanDisk, chọn kiểu kiểm tra là Throrough và bấm chọn nút Options... Khi xuất hiện khung thoại “Surface Scan Options”, chọn “Data area only” và “Do not perform write-testing” (xem hình), rồi bấm OK, bấm Start để bắt đầu kiểm tra đĩa. Nếu đĩa cứng không gặp vấn đề gì quá nghiêm trọng thì hy vọng bạn vượt qua được “cửa ải” này. Nếu kiểm tra thành công, bạn có thể chạy lại ScanDisk nhưng lần này chọn “System area only” (tất nhiên vẫn chọn “Do not perform write-testing”). Nếu việc kiểm tra lần thứ hai diễn ra suôn sẽ thì bạn thử cho chạy lại ScanDisk lần thứ ba nhưng lần này chọn “System and data areas” và không chọn “Do not perform write-testing”. Nếu lần kiểm tra thứ ba, máy bị treo thì đĩa cứng của bạn có thể gặp vấn đề khi ghi lên đĩa. Có nhiều nguyên nhân như: đĩa cứng có “lỗi” về phần cứng, máy bị virus, trình điều khiển thiết bị đĩa cứng bị hư, có tranh chấp giữa các phần mềm không tương thích, đĩa cứng quá nóng... Trước khi “cầu cứu” chuyên gia, bạn thử thực hiện các bước dưới đây:

- Tắt máy, chờ cho máy nguội khoảng 30 phút.

- Kiểm tra các cáp nguồn và cáp dữ liệu nối với đĩa cứng xem có bị lỏng không. Nếu có thì gắn lại cho chặt.

- Bật máy lại. Nếu máy khởi động vào Windows bình thường, lưu lại tất cả những dữ liệu cần thiết (phòng khi đĩa sắp bị hư thật sự). Đây là bước quan trọng mà bạn nên làm ngay.

- Quét virus.

- Gỡ bỏ bớt những phần mềm mới cài đặt trong thời gian gần đây hay phần mềm mà bạn thấy không cần thiết.

- Nạp lại (từ đĩa kèm theo bo mạch chủ) hay nâng cấp trình điều khiển thiết bị đĩa cứng (tải về từ website của hãng sản xuất bo mạch chủ trên internet).

- Nếu tất cả các bước trên cũng không giải quyết được vấn đề, có lẽ bạn phải thực hiện bước sau cùng (dù bạn không hề muốn) là… cài lại hệ điều hành Windows (nếu đĩa vẫn còn đọc/ghi bình thường).

Khi chạy bất kỳ ứng dụng nào, tôi để ý thấy khi nó bắt đầu thực hiện tác vụ ghi lên đĩa cứng là cứ xuất hiện thông báo lỗi “Serious Disk Error Writing” (lỗi ghi đĩa nghiêm trọng). Có phải đĩa cứng của tôi sắp bị hư không? Tôi phải xử lý như thế nào đây?

- Chờ một “xị” (xí), đóng tất cả các chương trình đang chạy khác, thử cho thực hiện lại tác vụ ghi đĩa (bằng cách nhấn nút Retry chẳng hạn). Nếu vẫn không có tác dụng, bạn thử cho chạy chương trình ScanDisk: chọn Windows Start/Programs/Accessories/System Tools/ScanDisk. Chọn ổ đĩa cứng, bấm chọn Thorough, và sau đó bấm chọn Start. Nếu ScanDisk bị đứng, thử đóng lại và khởi động lại ScanDisk. Nếu ScanDisk báo lỗi mà nó có thể khắc phục được, bấm Finish và kiểm tra xem lỗi có được khắc phục không. Nếu ScanDisk báo là không thể khắc phục được (có thể do sự cố phần cứng hay hư hỏng vật lý), bạn tắt máy và tháo nắp máy để kiểm tra bên trong. Kiểm tra lại các đầu cáp nối (gắn chặt nếu cần), đồng thời kiểm tra xem nhiệt độ môi trường. Nếu máy quá nóng, bạn cần chờ khoảng 30 phút đến một giờ cho máy nguội hẳn, sau đó bật máy trở lại. Nếu máy vào được Windows bình thường và không báo lỗi ghi đĩa thì cáp lỏng hay máy quá nóng là nguyên nhân của vấn đề; lúc này bạn nên tranh thủ sao lưu tất cả các dữ liệu cần thiết lên ổ đĩa khác. Nếu lỗi ghi đĩa vẫn tiếp tục xuất hiện và máy cũng không quá nóng thì đĩa cứng của bạn có trục trặc về vật lý, bạn cần liên hệ với nhà cung cấp nếu còn thời gian bảo hành.

Tại sao hệ thống của tôi (chạy Windows 2000) bị treo và hiển thị lỗi 0x00000054 trên một màn hình xanh?

- Bạn có thể nhận được thông báo lỗi này khi bạn gán một ký tự ổ đĩa cho một phân vùng (partition) đĩa chưa được định dạng. Tuy nhiên, tuỳ thuộc vào cấu hình, máy có thể tự động khởi động lại trước khi bạn có thể phát hiện được vấn đề. Cho dù máy của bạn có khởi động lại hay không, bạn có thể thấy trong bản ghi nhật ký sự cố (event log), phần thông tin về lỗi như sau: Event Type: Information Event Source: Save Dump Event Category: None Event ID: 1001 Description: The computer has rebooted from a bugcheck. The bugcheck was: 0x00000054 (0x003612ca, 0xf2688d00, 0x00000000, 0x00000000). Để giải quyết lỗi này, bạn thực hiện một trong các động tác sau:

- Sử dụng thành phần Disk Management của Computer Management Microsoft Management Console (MMC) của Windows 2000 để xóa phân vùng chưa được định dạng.

- Sử dụng thành phần Disk Management của Computer Management MMC của Win2K để định dạng phân vùng.

- Sử dụng thành phần Disk Management của Computer Management MMC của Win2K để gỡ bỏ ký tự ổ đĩa.

Để chạy thành phần Disk Management của MMC trong Win2K Professional, bạn dùng chuột bấm chọn các mục theo trình tự như sau (tất nhiên với điều kiện bạn phải đăng ký vào máy bằng tài khoản người dùng có quyền hạn của một local Administrator). Start\Settings\ControlPanel\AdministrativeTools\Computer Management\Disk Management.

Tại sao tôi nhận được các lỗi về bộ nhớ hay vùng đĩa trống (storage space) sau khi cài đặt phần mềm mới?

- Windows XP, Windows 2000, và Windows NT đều có một trị IRPStackSize kiểm soát việc có bao nhiêu dung lượng RAM và dung lượng đĩa cứng vật lý còn trống đối với các ứng dụng mới, nhưng một số phần mềm mới cài đặt lại thiết lập trị này không đúng. Trị này trong phạm vi từ 11 đến 20 đối với XP và từ 11 đến 15 đối với Win2K và NT. Nếu bạn thiết lập trị này nhỏ hơn 11, bạn sẽ nhận được một thông báo lỗi cho biết rằng hệ thống không có đủ vùng lưu trữ trống trên máy chủ (hoặc máy đóng vai trò máy chủ trong một tác vụ chủ/khách nào đó). Kết quả là các máy trạm (client) sẽ không thể truy cập các tài nguyên dùng chung trên mạng và mã biến cố (Event ID) 2011 sẽ xuất hiện trong bản nhật ký hệ thống (System log). Để thiết lập IRPStackSize trở lại trị mặc nhiên (15 đối với XP, 11 đối với NT), bạn thực hiện các bước sau:

1. Khởi động registry editor (tức là regedit.exe).

2. Duyệt đến mục khóa HKEY_LOCAL_MACHINE\\SYSTEM\CurrentControlSet\Services\lanmanserver\parameters

3. Bấm kép IRPStackSize (hoặc nếu mục này chưa có, tạo mới mục dữ liệu IRPStackSize (nhớ đúng chữ in hoa và chữ thường) có kiểu là DWORD.

4. Thay đổi base về decimal, thiết lập trị 11 đối với Win2K hay NT hay 15 đối với XP, và bấm OK.

Khởi động lại máy tính.

Tại sao khi cài đặt Windows 2000 hệ thống bị treo với một lỗi “0x0000001E exception error”?

- Nếu máy tính của bạn sử dụng một bo mạch chủ với chipset VIA MVP3 và một ổ cứng Ultra ATA/100, in2K có thể treo với lỗi mà bạn đề cập. Nói chung, những bo mạch chủ này không hỗ trợ UDMA 100 mà các đĩa cứng có đặc trưng kỹ thuật ATA/ 100 yêu cầu (những bo mạch chủ này thường chỉ hỗ trợ UDMA 33 hay UDMA 33/66). Rõ ràng ổ đĩa không báo cho hệ thống biết về khả năng tương thích lùi (backward compatibility), và vì quá trình cài đặt Win2K lại chú ý rất kỹ về phần cứng, hệ thống bị treo ở điểm này Có thể thực hiện một trong hai giải pháp sau để khắc phục:

- Nâng cấp BIOS của bạn, nếu việc làm đó sẽ cho phép hệ thống của bạn hỗ trợ ATA/100 (UDMA 100).

- Thực hiện những thay đổi sau đây đối với BIOS của bạn:

1. Vào BIOS và vô hiệu hóa (tắt) UDMA trên kênh IDE nối với đĩa cứng của bạn (chẳng hạn kênh Primary IDE).

2. Vẫn ở trong BIOS, thiết lập chế độ programmed input/output (PIO) ở Mode 4 thay vì để Auto.

3. Cài đặt Win2K. Việc cài đặt sẽ tiếp tục mà không gặp rắc rối gì.

4. Khôi phục lại hai thay đổi đối với BIOS mà bạn đã thực hiện ở bước 1 và 2 trở lại các trị đã có trước đó và xem thử Win2K có còn chạy ổn định không.

5. Nếu Win2K không ổn định, có lẽ sẽ cần phải giữ lại hai thay đổi mà bạn đã thực hiện đối với BIOS nếu như bạn vẫn sử dụng ổ đĩa đó. Bạn nên sử dụng ổ đĩa cứng ATA/100 với một bo mạch chủ cũng hỗ trợ ATA/100.

Khi cài đặt Windows 2000, tôi gặp phải lỗi “Windows 2000 could not locate your hard disk”. Tại sao xảy ra chuyện này?

- Có nhiều khả năng bạn cần phải cài đặt các trình điều khiển thiết bị lưu trữ của hãng thứ ba (third party mass storage device drivers) vào lúc bắt đầu quá trình cài đặt bằng cách nhấn phím F6. Bước này sẽ cho phép bạn mô tả và cài đặt các trình điều khiển SCSI hay UDMA 100/66 do hãng sản xuất cung cấp.

Tôi có một hệ thống dual-boot gồm Windows 98SE và Windows 2000 trên các phân vùng (partitions) riêng biệt. Mọi thứ đều làm việc tốt ngoại trừ một điều là tôi không thể đọc được phân vùng Windows 2000 khi khởi động Windows 98SE. Tại sao vậy?

- Khi cài Windows 2000, bạn đã chọn định dạng phân vùng NTFS. Windows 98SE chỉ đọc được FAT 16 và FAT 32.

Tôi mới nâng cấp máy lên Pentium 4 và vẫn muốn sử dụng lại ổ đĩa cứng cũ 420MB làm ổ đĩa thứ hai. Tuy nhiên, hệ thống lại chạy không ổn định (bị treo hay báo lỗi), nhất là mỗi khi truy cập ổ đĩa thứ hai. Vì sao vậy? Phải giải quyết như thế nào?

- Có thể có nhiều nguyên nhân, nhưng nguyên nhân đầu tiên mà tôi nghĩ đến: Có thể ổ cứng cũ của bạn không theo kịp… “siêu tốc độ” của phần cứng mới nâng cấp. Ổ cứng cũ mà bạn muốn sử dụng lại được sản xuất từ khoảng năm 1997 trở về trước. Những ổ cứng này chỉ có thể chạy ổn định ở chế độ PIO thấp (khoảng từ 0 đến 2), do đó nếu vô tình bạn thiết lập chế độ PIO trong BIOS ở kênh IDE kết nối với đĩa cứng cũ của bạn (ví dụ Secondary Slaver) ở mức cao (4 chẳng hạn – đây là mức có tốc độ truy xuất cao nhất đối với PIO) thì ổ cứng cũ của bạn có thể không “đuổi kịp” tốc độ Bus và có thể dẩn đến những rắc rối như bạn vừa nêu. Để kiểm tra chế độ PIO ở mức cao xem có phải nguyên nhân của vấn đề này hay không, bạn có thể thực hiện những bước sau đây:

- Bố trí ổ cứng cũ của bạn ở một kênh IDE riêng biệt với kênh kết nối ổ cứng mới (thường có tốc độ cao và có hỗ trợ DUMA), chẳng hạn kênh IDE thứ hai (Secondary IDE).

- Thiết lập ổ cứng ở chế độ Slave (bằng cách bố trí lại các jumper ở trên đĩa cứng), bạn có thể dành Master cho ổ CD chẳng hạn (nếu có thể).

- Vào BIOS thiết lập chế độ PIO đối với Secondary Slave PIO ở trị thấp hơn trị hiện có, hoặc tốt nhất là bạn để ở chế độ “Auto” để cho hệ thống tự nhận diện chế độ thích hợp.

- Khởi động lại máy và kiểm tra xem vấn đề còn xảy ra khi truy cập ổ cứng cũ nữa hay không.